|

در جست‌وجوی نام‌های مونثِ مجاز

سعید برآبادی: موسیقی در ایران به همان اندازه که نام‌های بزرگ مردانه‌ای دارد، وام‌دار زنانی است که نواهای سرزمین خود را سینه‌به‌سینه از دوران‌های مختلف تا به امروز به دوش کشیده‌اند و مانع از فراموشی ملودی‌های فارسی شده‌اند. از این منظر جای تعجب ندارد که امروز نیز بسیاری از خواننده‌های زن موسیقی ایران، دستگاه‌های سنتی را به دیگر فضاها و رنگ‌آمیزی‌های موسیقایی ترجیح می‌دهند، به شهادت فهرست بلندبالایی از خوانندگان زنی که درحال‌حاضر در ایران به‌کار موسیقی خود مشغول اند و با برگزاری کنسرت‌های ویژه بانوان، این فضا را زنده نگه می‌دارند. نام‌هایی چون سیمین غانم، پری زنگنه، ارکیده حاجی‌وندی، هنگامه اخوان، پری ملکی، شهلا میلانی، نسرین ناصحی، هایده کیشی‌پور، پریچهر خلوتی و... تنها تعداد انگشت‌شماری از فهرست نزدیک به صد خواننده و موزیسین زن ایرانی است که هرکدام به فراخور بخشی که در آن فعالند، با برگزاری کنسرت‌ها، حضور در جشنواره‌ها و... در حال شکل‌دادن داستان زنان موسیقی‌دان ایرانی در روزهای بعد از انقلاب هستند. اما از بین این افراد همچنان سیمین غانم، پری زنگنه و هنگامه اخوان از جایگاه ویژه‌تری نسبت به دیگران برخوردارند و شهرتشان نیز بیشتر مربوط به خاطره صدای آنها یا فعالیت هنری‌شان با بزرگان موسیقی ایران و حتی جهان است. غیر از غانم سخن‌گفتن از اخوان و زنگنه اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. به استناد تاریخ، هردو این خوانندگان از تحصیلات آکادمیک کاملی در رشته موسیقی برخوردارند و علاوه‌برآن دستگاه‌های موسیقی و آواز ایرانی را به‌خوبی می‌شناسند. پری زنگنه اما متخصص بازسازی علمی ترانه‌های بومی و محلی ایران و اجرای آن به سبک کلاسیک است که به شاخص کارهایش بدل شده و در حاشیه آن چندین کتاب و مقاله منتشر کرده که موضوع تمام آنها حول بررسی آواهای ایرانی است. زنگنه از آنجا که جزء جامعه روشن‌دلان نیز محسوب می‌شود، فعالیت‌های اجتماعی وسیعی هم در جهت بهبود وضعیت نابینایان داشته و در عرصه جهانی نیز به‌خوبی شناخته شده است. هنگامه اخوان بیش از آنکه همچون زنگنه دل در گرو موسیقی فولکلور ایران داشته باشد، موسیقی سنتی و ردیف‌خوانی را پیشه گرفته و همچنان نیز در کنسرت‌هایش به بیان گوشه‌های ناشناخته دنیای موزیک ایران می‌پردازد. اخوان البته علاوه‌بر خواندن برای زنان ایرانی، به‌ کار تدریس آواز نیز می‌پردازد. او که هم‌اکنون در وزارت ارشاد به‌عنوان کارشناس موسیقی مشغول به ‌کار است، تاکنون کنسرت‌های فراوانی برای زنان برگزار کرده و صدایش که یادآور صدای قمر است، سال‌هاست که مخاطبان فراوانی را به خود جلب کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.