|

یک فوروارد، 40 فوروارد

علی کربلایی.متخصص اعصاب و روان

مدتی است شبکه‌های اجتماعی با جذابیت‌های خاص خود به زندگی مردم راه پیدا کرده‌اند؛ اینکه جمعی از دوستان یا افرادی را در گوشی، همراه خود داری که می‌توانی با آنها ارتباط برقرار کنی. به مطالب خواندنی، کلیپ‌های دیدنی و موزیک‌های شنیدنی به اشتراک ‌گذاشته‌شده دسترسی داشته باشی، درباره شعر و جوک و کلیپ و موسیقی، منبع یا صحت و سقم آن خیلی مهم نیست، چون اکثرا کاربری تفریحی و سرگرمی دارند. شمار زیادی از مطالب، شامل اخبار یا مقالات، تأثیرگذار، کاربردی و ایدئولوژیک هستند. چند درصد از این اخبار صحیح هستند؟ آیا حضور تکنولوژی بین مردم، خصایص چند هزار ساله مردم را تغییر داده است؟ آیا عصر یک کلاغ، چهل کلاغ، تخریب به اتمام رسیده است؟ اخبار موجود در این شبکه‌ها چقدر قابل استناد هستند؟ پدیده‌ای اخیرا در این شبکه‌ها دیده می‌شود به‌این‌ترتیب که عکس یا مطلبی خارق‌العاده گذاشته می‌شود؛ مثلا فلانی نصف بدنش گراز است یا فلان بیماری آمده یا فلان غذا را دیگر نخورید یا مواجهه با یک داستان به‌نظر کاملا صحیح از تاریخچه یا اکتشاف فلان‌چیز؛ با خواندن این دست مطالب دچار حیرت می‌شویم و وقتی تحقیق می‌کنیم می‌بینیم به‌هیچ‌وجه صحت ندارند. هدف نویسنده چه بوده است؟ ایجاد ترس؟ ایجاد حیرت؟ تحت‌تأثیر قراردادن؟ ارزیابی میزان نفوذ و محبوب‌بودن مطلبش با رصد انتشار آن در شبکه‌ها یا با تعداد لایک‌ها؟ جلب توجه؟ ذات دروغ‌گویی برخی افراد؟ نمی‌دانیم، ولی هرچه هست تزریق اطلاعات ویروسی به مغز ماست. یا پدیده‌ای دیگر که جملات زیبا و بعضا نازیبا! نوشته می‌شوند و در انتهای آن به غلط نام برخی بزرگان مثل چارلی چاپلین، استیو جابز و پروفسور مجید سمیعی را می‌آورند. این دیگر با چه انگیزه‌ای است؟ شاید یکی از موارد فوق‌الذکر، ولی به‌هرحال سبب‌شناسی اینها باید واکاوی شود. ما این مطالب را فوروارد می‌کنیم؟ ما در قطع‌نشدن زنجیره یک کلاغ، چهل کلاغ نقش داریم؟ آیا با این حساب، تکنولوژی نشر اکاذیب را تسریع کرده است؟ امروزه در عصر تکنولوژی به جرئت می‌توان ادعا کرد هر انسان یک رسانه است. بالطبع، همین امر اوضاع را پیچیده‌تر می‌کند. تصور کنید هرکس با کاراکتری که دارد به خبرسازی و خبرپردازی مشغول شود، آن‌گاه چگونه می‌شود سره را از ناسره تشخیص داد؟ این مطلب را فردی عاشق نوشته یا فارغ؟ مجنون یا عاقل؟ ذی‌نفع یا بی‌طرف؟ اجتماعی یا ضداجتماعی؟ درباره این مطالب، حتی ما گاهی نمی‌دانیم نویسنده اصلی یا منشأ مطلب کیست و تقریبا هیچ‌وقت هم هویتش فاش نمی‌شود و همین امر دست او را برای دروغ و جعل واقعیت و نشر اکاذیب بازمی‌گذارد. اهمیت موضوع وقتی آشکار می‌شود که می‌بینیم پست‌ها و پیام‌های هرچند کوچک و بی‌ارزش آن‌چنان نفوذی در ذهن و زندگی ما دارند که در حال تغییر نظام روابط و فرهنگ ما هستند. همیشه یادمان باشد یک شارلاتان خوب یک شارلاتان تأثیرگذار است. یکی از راه‌های برخورد با این معضل اجتماعی دید و ذهنی باز در مطالعه و انتخاب و فوروارد مطالب است وگرنه انسان در مقابل موج سهمگین و قدرتمند تکنولوژی اطلاعات، تاب مقابله ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.