|

علم و زلزله‌شناسی قابل‌انتظار در فضای علمی ایران پس از تحریم

همکاری مشترک، زیربنای فعالیت‌های گسترده علمی

بهرام عکاشه. استاد زلزله‌شناسی دانشگاه تهران

انتظار می‌رود در دوران پس از توافق هسته‌ای و در فضای پساتحریم، رویکرد همکاری‌های بین‌المللی علمی تغییر کند و امکان توسعه فعالیت‌های عملی مشترک، به‌ویژه با کشورهای پیشرفته مانند آمریکا، ژاپن و اتحادیه اروپا، به‌صورت گسترده فراهم شود. اکنون انتظار می‌رود ترس و تردید بین بخش‌های علمی ایران با کشورهایی مانند آمریکا، ژاپن و نیز کشورهای اروپایی (مانند آلمان) برای برقراری ارتباط علمی از بین رفته باشد. به‌نظر می‌رسد با از‌بین‌رفتن این ترس متقابل (اگر وجود داشته است)، اکنون امکان و زمینه همکاری مشترک برای انجام فعالیت‌های گسترده علمی فراهم شده باشد. از سوی دیگر در زمانه‌ای که کشور به فضای توسعه همکاری‌ها با جهان از دیدگاه علمی وارد می‌شود، فرصتی فراهم خواهد شد تا در زمینه آموزش در دانشگاه‌ها و پرورش نیروهای تخصصی مورد نیاز در بخش‌های مختلف کشور نیز بازنگری صورت گیرد. نگارنده باور دارد به‌جای بسیاری از دانشگاه‌های با کیفیت پایین که نیروی قابل استفاده در استاندارد حرفه‌ای مورد نیاز کشور را پرورش نمی‌دهند، می‌توان هنرستان‌های فنی و مدارس عالی فنی‌حرفه‌ای تأسیس کرد که در آنها فارغ‌التحصیلان حداقل مهارت‌های مورد نیاز در کشور را داشته باشند. نگارنده در کشور آلمان با بسیاری از این هنرستان‌ها و مدارس فنی، که تکنسین‌های ماهر و کارا پرورش می‌دهند، آشنایی دارد. اکنون می‌توان از تجربه‌ای مانند آنچه در دهه‌های متمادی در کشور آلمان موجود است، برای این بازنگری آموزشی بهره برد و این کار را به‌طور اساسی و برپایه همکاری‌های مشترک با این کشور در نظام دانشگاهی کشور انجام داد و مدارس و هنرستان‌های فنی جدیدی را به‌جای بسیاری از دانشگاه‌ها و مدارس عالی ناکارآمد کنونی (که در ارزیابی‌های بعدی به‌دقت مشخص خواهند شد)، ایجاد کرد؛ ولی در زمینه تخصصی زلزله‌شناسی انتظارات جدی‌ای در فضای پس از تحریم و برپایه امکانات جدید (و بهره‌گیری از امکان همکاری‌های بین‌المللی جدید) وجود دارد که می‌توان آنها را به شرح زیر خلاصه کرد: 1- گسترش شبکه زلزله‌نگاری کشور از صد پایگاه به 400 پایگاه. 2- گسترش شبکه لرزه‌نگاری باند پهن کشور از 26 ایستگاه کنونی به حداقل دو برابر این تعداد. 3- انعقاد قرارداد پژوهشی سازمان‌های ایران، به‌ویژه دانشگاه‌ها و مراکز علمی با مراکز مشابه به‌ویژه در آمریکا، اروپا و ژاپن. 4- عملیاتی‌کردن سامانه‌های هشدار پیش‌هنگام زلزله در ایران. 5- جدی‌گرفتن پژوهش‌های پیش‌بینی کوتاه‌مدت زلزله در ایران. 6- حمایت از زلزله‌شناسان ایران برای مشارکت جدی در مجامع مهم بین‌المللی. 7- حمایت از سازمان مدیریت بحران کشور به‌ویژه در زمینه پژوهش‌های زلزله. 8- حمایت از جمعیت هلال‌احمر برای به‌روزرسانی و مدرن‌کردن به‌منظور توسعه و نوشدن امکانات برای امدادرسانی به زلزله‌زدگان در زلزله‌های محتمل بعدی. 9- حمایت از پژوهش‌های دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور در زمینه‌های خاص زلزله‌شناختی و زمین‌شناختی در ارتباط خاص با موضوع زلزله. 10- بازبینی و مدرن‌سازی سامانه‌های بیمارستانی و سامانه‌های امدادی کشور، به‌ویژه در مراکز استان‌ها برای آمادگی در مقابل زلزله‌ها. 11- بازنگری و به‌روزرسانی آموزش در زلزله‌شناسی ایران برپایه همکاری‌های بین‌المللی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.