|

نگاهی به تأثیر تحریم و لغو تحریم بر پژوهش‌های علمی و دانشگاهی

ما در کجای جغرافیای علم جهان ایستاده‌ایم؟

گروه علم: «یک مقاله‌ فیزیک با پنج‌هزارو 154 نویسنده، در یک مجله تخصصی فیزیک منتشر شد. کل این مقاله‌ 33 صفحه‌ بود که فقط 9 صفحه‌ اول به متن مقاله و ارجاعات آن اختصاص داشت و 24 صفحه‌ باقیمانده، شامل نام نویسندگان آن است» و «بزرگ‌ترین آزمایشگاه فیزیک ذرات جهان، با نام سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (سرن)، در مرز سوئیس و فرانسه واقع است. در‌حال‌حاضر 20 کشور اروپایی عضو این سازمان هستند که بیش از دوهزارو 600 کارمند تمام‌وقت دارد و حدود هشت هزار دانشمند و مهندس (به نمایندگی 580 دانشگاه و مؤسسه تحقیقاتی از 80 کشور جهان) در آن مشغول به‌ کارند». انتشار چنین اخباری در رسانه‌های علمی جهان، نشان‌دهنده اهمیت همکاری‌های بین‌المللی در زمینه پژوهش‌های علمی است. شاید تا همین چند دهه پیش می‌شد که دانشمندی به‌تنهایی در گوشه یک کتابخانه مشغول پژوهش‌های نظری و کتابخانه‌ای شود یا با استفاده از تجهیزات ساده که در هر آزمایشگاهی یافت می‌شود، پیشروترین پژوهش‌های دانشگاهی را انجام دهد، اما امروزه وضعیت بسیار متفاوت است. فعالیت در بسیاری از زمینه‌های علمی نیازمند همکاری‌های تنگاتنگ بین دانشمندان از کشورهای مختلف است. تحقیق و پژوهش دانشگاهی به دلیل ماهیت خود که وابسته به ارتباط‌های بین‌المللی در بالاترین سطح است، رابطه تنگاتنگی با سیاست دارد. به بیان دیگر اتخاذ سیاست‌های بین‌المللی ممکن است موجبات تسهیل پژوهش‌های علمی و همکاری‌های بین‌المللی را فراهم آورد یا آن را با مشکل مواجه کند. متأسفانه کشور ما در دوران تحریم، با مشکلات بسیاری در زمینه انجام پژوهش‌های علمی، انتشار دستاوردها در ژورنال‌ها و همایش‌های بین‌المللی، تبادل استاد و دانشجو با کشورهای دیگر و حتی تأمین بودجه‌های پژوهشی مواجه بود. خوشبختانه با رفع تحریم‌ها، این امید پدید آمده است که پژوهش‌های علمی یک‌بار دیگر در کشور ما شتاب گیرد. در این دو صفحه، استادان و پژوهشگران حوزه‌های علمی مختلف نظر خود را در زمینه تأثیر تحریم و لغو تحریم بر پژوهش‌های دانشگاهی بیان کرده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.