|

خشک‌سالی و موج دیگری از مهاجران

خشک‌سالی بیداد می‌کند. این باران‌های موسمی را باور نکنید، این توفان‌ها برای خاک خشک مناسب نیستند، برعکس، بستر خشک بیابان‌ها و دشت‌ها، قطره‌های درشت باران را به یکدیگر پیوند می‌دهد و سیل راه می‌افتد. وضع استان‌های خشک و گرم که در شرق کشور قرار گرفته‌اند، روزبه‌روز در حال بدترشدن است. آب چشمه‌ها یا قطع شده یا به قدری کم است که دیگر به حساب نمی‌آید. روستاهایی که روزی منبع زندگی و کشاورزی بودند، حالا تنها مکانی برای اسکان کارگرانی هستند که در شهرهای مجاور کار می‌کنند، اما درآمدشان آن‌قدر زیاد نیست که به‌طور کامل مهاجرت کنند. در حاشیه یکی از میدان‌های جنوبی سبزوار، جوان‌های روستاهای نزدیک، ایستاده‌اند و منتظرند تا برای کارگری ساختمان، حفر چاه، جابه‌جایی اسباب‌واثاثیه و... فراخوانده شوند. در پشت‌سر آنها، روستایی که در آن به دنیا آمده و رشد کرده‌اند، حالا دیگر شرایطی مناسب برای زندگی ندارد: «الان مسئله روستای ما، آب است، آب که نباشد کشاورزی نیست، کشاورزی که نباشد، گوسفند و بز با کدام علوفه باید رشد کنند. همه‌چیز به هم وابسته است». در طول این سال‌ها، برای آبادی روستاها و زنده‌نگهداشتن حیات نسل‌های بعد در زمین‌های پدری، اقدامات مختلفی انجام شده؛ دولت بودجه‌های فراوانی را خرج مدرسه‌سازی، تأسیس دفاتر خدمات دولتی، به‌راه‌انداختن سیستم حمل‌ونقل عمومی، اتصال تلفن، برق و گاز در روستاها کرده، اما امروز همه آن هزینه‌ها حتی یک ریال هم ارزش معنوی ندارد، چراکه نسل بعد برای کار و زندگی چاره‌ای جز رهاکردن آنها و آمدن به شهرهای بزرگ‌تر برایش نمانده: «نگرانی اصلی ما کار است، خود من تا دبیرستان در روستا درس خوانده‌ام، روستای ما هم بزرگ و هم یکی از مهم‌ترین روستاهای کشاورزی این منطقه است، اما مشکل اینجاست که حالا نمی‌شود از کشاورزی درآمد کسب کرد. آب را باید بخریم و هزینه‌اش هم آن‌قدر‌گران است که گندم و جو نمی‌صرفد». سه دهه پیش در اولین سال‌های انقلاب، خشک‌سالی، یکی از مهم‌ترین مهاجرت‌های خراسانی‌ها و مردم سیستان‌وبلوچستان به شمال شرق دریای خزر را رقم زد. آنها از ترس قحطی و نبود آب، در بسیاری از شهرهای پرآب استان مازندران و گلستان فعلی، زندگی تازه‌ای برای خود آغاز کردند اما این‌بار وضع به‌کلی متفاوت است؛ به کجا باید مهاجرت کنند؟ یاسر عوضوردی، کارگر نوجوانی که این درددل‌ها را با «شرق» واگویه می‌کند، مقصد تازه‌ای برای چنین مهاجرتی سراغ ندارد: ‌«به کجا؟ مثلا گرگان؟ مگر آنجا وضع‌اش بهتر از اینجاست؟ الان شرایط همه کشور همین است، چاره‌ای نداریم جز اینکه برای کار به شهر بیاییم و شب برگردیم به خانه در روستا». و جالب اینجاست که در مینی‌بوسی که عصرها از همان میدان به سمت روستاهای جنوبی شهر می‌رود، بسته‌های بزرگ آب معدنی قطاربه‌قطار جاسازی شده‌اند. توفانی که روز یکشنبه در پایتخت بود، بعدازظهر به خراسان رسید؛ مسیل‌ها را پر از آب کرد و زمین‌هایی که به اشتباه شخم خورده بودند، با باران شسته شده و به‌کاریزها فرورفتند اما زمین تشنه، تشنه‌تر شد. بعضی از محلی‌ها می‌گویند از ابتدای مهرماه که مدرسه‌ها باز شوند، موج تازه‌ای از مهاجرت به شهرها آغاز خواهد شد و در این مسیر، جوان‌ها احتمالا پیش‌قدم باشند، مثل یاسر و صدها یاسر دیگر... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.