امیرکبیر چاق!
سعید برآبادی: پسزمینه ذهنی ما از تصویر واقعی امیرکبیر، در هالهای از ابهام پوشیده شده چراکه هیچ عکسی از او بهجا نمانده و حتی آن تصویر معروف که صدراعظم قاجاری را ایستاده نشان میدهد نیز در طول این یکونیمقرن به تأیید نهایی نرسیده است. حالا اما عکسی با این ادعا در تلگرام و وایبر دستبهدست میچرخد که متعلق به اوست و توسط عکاسی به نام ارنست هولتسر در سال 1850 میلادی گرفته شده. ولی سؤال اینجاست که آیا واقعا مرد چاق و سیاهی که در این عکس ایستاده، خود امیرکبیر است؟ با فرض پذیرفتن این مسئله که این عکس را هولتسر گرفته، به نظر نمیرسد که مرد ایستاده در آن، میرزا محمدتقیخان فراهانی یا همان امیرکبیر باشد چراکه فقط کافی است چند تاریخ مختلف را کنار هم قرار دهیم. عکاسی در 1849 در اروپا متولد شد یعنی حدود سه سال قبل از مرگ امیرکبیر اما عمر صدراعظم به اندازهای طول نیافت که بتواند شاهد این واقعیت باشد که 15 سال بعد از آن تاریخ، ناصرالدینشاه از فرنگ با خود داگرئوتایپ بیاورد. از طرف دیگر انتساب تاریخ این عکس به حدود سال 1850 نیز محل مناقشه است، چه بهلحاظ کیفی، تهیه عکسی با چنین کیفیتی از روش داگرئوتیپی محال به نظر میرسد. لاجرم هیاهوی بهراهافتاده بر سر عکس منتسبشده به امیرکبیر چنان بالاست که حتی در ویکیپدیای فارسی او نیز جا خوش کرده در حالی که در بعضی از گمانهزنیها او را پیشکار ظلالسلطان و در برخی دیگر حتی او را میرزا کوچک خان جنگلی احتمال دادهاند! اما واقعیت این است که مردِ خردورزانهکردن اداره ایران قاجاری، همواره برای ما ایرانیها بیتصویر خواهد ماند. حتی نقاشیهایی که از چهره او کشیدهاند، جز یک تابلو، هیچگاه به تأیید نرسیده و آن یکی هم که به قلم صنیعالملک کشیده شده، برگی از کتاب هزارویکشب است که امیرکبیر را در قالب جعفر برمکی در بارگاه هارونالرشید نشان میدهد. شاید چهره واقعی امیرکبیر همین باشد؛ مردی که برای خرد رودرروی پادشاه میایستد اما خود مجال ثبتشدن چهرهاش در تاریخ را پیدا نمیکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.