|

گفت‌وگو با احمد شیرزاد به بهانه روز پذیرش قطع‌نامه ۵۹۸

تغییر مفهوم شکست و پیروزی

‌28 سال از آن روز خاص می‌گذرد؛ روزی که با پیام امام‌خمینی و آن اصطلاح معروف «جام زهر» پذیرش قطع نامه 598 به‌عنوان پایان‌بخش هشت سال دفاع مقدس در تاریخ ماندگار شد. احمد شیرزاد با مرور خاطرات آن روزها، معتقد است که مفهوم مطلق شکست و پیروزی در ذهن مردم نرم‌تر شده است.

‌ قریب به سه دهه از پذیرش قطع‌نامه 598 می‌گذرد. در آن زمان مردم با این موضوع چطور برخورد کردند؟ احساسشان چه بود؟ احساس مردم در آن زمان، قطعا پیروزی نبود. دقت کنید که ما هرچه به لحاظ تاریخی به روزهای اول انقلاب بازگردیم، مفاهیم و اصطلاحات بسیار مطلق‌تر می‌شوند؛ مثلا اصطلاح خائن و خادم، شکست و پیروزی و... در اوایل انقلاب مفاهیم مطلقی بودند اما هرچه به جلو بیاییم، این مفاهیم نرم‌تر و برخورد جامعه با آنها منعطف‌تر می‌شود. در روزگار جنگ، تصور این بود که باید پیروز شویم؛ «جنگ جنگ تا پیروزی» شعار آن روزگار بود، اما ما آتش‌بس را براساس قطع‌نامه 598 پذیرفتیم و برای مردم این پذیرش، معنای پیروزی نداشت ولی معنای شکست هم نمی‌داد؛ ما در جنگ، خرمشهر را پس گرفته و توانسته بودیم از تمامیت ارضی خود دفاع کنیم. شاید پذیرش قطع‌نامه همانند آزادسازی خرمشهر با جشن و سرور مردم همراه نبود اما در نهایت مردم خوشحال بودند که جنگ تمام شده و شاید شوک شدید به بازار ارز، یکی از واکنش‌های مثبت به همین موضوع بود. خاطرم هست که ارزان‌شدن دلار در آن روزها خیلی‌ها را به سی‌سی‌یو کشانده بود که به‌اصطلاح به آنها می‌گفتند، پانصدونودوهشتی! ‌ آیا می‌توان این تقارن تاریخی توافق و پذیرش را نمودی از رشد جامعه ایران دانست؟ واقعیت این است که در فرایندهای سیاسی هیچ گروهی نه مطلق شکست می‌خورد و نه به پیروزی مطلق می‌رسد. انتخاب روحانی برای اصلاح‌طلبان پیروزی مطلق و برای اصولگرایان شکست مطلق نبود. ممکن است که از پدیده‌ای، گروهی سود بیشتری ببرند بی‌آنکه پای شکست یا پیروزی در میان باشد. درس تاریخی مذاکرات این بود که در فرایند مذاکره نباید تن به یک شکست مطلق داده یا آرزوی یک پیروزی مطلق را بپرورانیم. ما با چانه‌زنی از منافع ملی خود دفاع می‌کنیم و اگر بتوانیم از تخاصم جلوگیری کنیم یعنی یک قدم به جلو رفته‌ایم نه‌اینکه مطلقا پیروز شده باشیم. ‌ اگر مفاهیم پیروزی و شکست، مطلق نباشند، چطور می‌توان حاصل موضوعات سیاسی این گونه را بررسی کرد؟ پذیرش قطع‌نامه 598، به‌هیچ‌عنوان شبیه مذاکرات پایان جنگ جهانی دوم نبود که در آن برنده یا بازنده‌ای در کار باشد. در مورد توافق وین هم همین‌طور. ما با مذاکره توانستیم از یک مناقشه بزرگ عبور کنیم، بنابراین برای دیپلمات‌ها توافق وین، یک پیروزی است چراکه دیپلمات، کارش تقلیل‌دادن مصائب و مشکلات است و نمی‌توان این توافق یا هر توافقی را به نوشیدن جام زهر تشبیه کرد. هر توافقی با بده‌بستان‌های خاص خود همراه است و ما اگر درست مذاکره کرده باشیم، برنده آن هستیم. 28سال پیش ما توانستیم با پذیرش یک قطع‌نامه، ترک مناقشه کنیم و کشورمان را بسازیم، برعکس ما، عراق به سمت نظامی‌گری رفت و بازنده شد. سیر و سلوک منطقی ما پس از آن، به‌نفع ما تمام شد و در نهایت بلندپروازی رقیب، حکومتش را به زمین زد. در آن زمان ما به‌ظاهر کوتاه آمدیم و با دنیا راه آمدیم اما در درازمدت بهتر توانستیم منافع خود را حفظ کنیم و این کاربردی‌ترین تعریف پیروزی در عصر حاضر برای جامعه ماست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.