امیدواری در میان ورزشکاران موج میزند
پایان تحریم؛ پایان قربانیشدن ورزش
سجاد فیروزی: «در مورد ورزشکاران و فوتبالیستهای ایران عدالت رعایت نمیشود؛ آنها قربانی تحریم شدهاند». جملهای که کارلوس کیروش پیش و حین جامجهانی فوتبال درباره تأثیر تحریمهای بینالمللی بر ورزش ایران به زبان آورد بهخوبی گویای سختی کار بود. ورزش ایران درست 12 سال عذاب کشید و نتوانست آنطورکه باید و شاید پتانسیلش را به فعل تبدیل کند. البته بوده و هنوز هم هستند افرادی که معتقدند تحریمها اثر چندانی بر فضای ورزش ایران نداشته و بیشتر ناکامیهای فردی تأثیرگذار بوده است. با این حال پرواضح است که چنین صحبتهایی چندان کارشناسانه نیست؛ بررسی اثر تحریم بر ورزش ایران بهصورت کلی و به فوتبال بهصورت ویژه نشان میدهد تحریمهای بینالمللی نه یک بعد و دو بعد بلکه چندینوچند بعد را در زمینههای مختلف تحتتأثیر قرار داده است. 1- سفرهای تیمملی بهظاهر ساده و بیتأثیر نسبت به تحریمها بهنظر میرسد ولی وقتی تیمهایی از کشورمان قصد عزیمت به کشوری دیگر برای شرکت در تورنمنت مهمی داشتهاند، همواره برای صدور ویزا بهویژه ویزای اروپایی مشکل داشتهاند. بیشتر سفرهایی که تیمهای ملی مجبور بودهاند برای رسیدن به مقصد چندین مسیر را عوض کنند، به دلیل وجود اشکال در صدور ویزای اروپایی بوده چون اکثر سفرهای طولانیمدت (مثلا به کشورهای آمریکای جنوبی) نیازمند عبور از یک کشور اروپایی بوده است. از این مورد گذشته، باید به مشکلات عدیدهای برای صدور ویزای ترانزیت اشاره کرده، ویزایی که سادهترین نوع ویزا است ولی تیمهای ملی کشورمان همواره برای گرفتن آن دردسر زیادی داشتهاند. 2- بازیهای دوستانه و اردوهای مشترک در این چندساله تیمهای ملی کشورمان بهویژه فوتبال از این مورد لطمه خوردهاند. تیمهای ملی بزرگسالان هر کشوری عمدتا وابسته به سیاستهای کلی کشورشان هستند و از این رو حتی در صورت تمایل هم اجازهای برای برگزاری بازی دوستانه با تیمملی کشورمان یا برپایی اردوی مشترک با ملیپوشان ایرانی نداشتهاند. البته در این میان باید اشارهای هم به تعدادی از بازیهای دوستانه فوتبال کرد که اصولا یا امکان برگزاریاش مهیا نبود یا اینکه کشور ثالثی میزبانی بازی ملیپوشان کشورمان را برعهده داشت. دلیل جز وجود تحریم بر ایران هیچ چیز دیگری نبود. برای بازی در ایران نیاز به پرداخت پول به فدراسیون مربوطه بود ولی عملا حساب بانکیای برای ایران وجود نداشت که بخواهد از طریق آن پول بازی دوستانه را واریز کند. بازی برزیل در دبی میتواند یکی از این نمونههای مختلف باشد یا شاید لغو سفر تیمملی سوئد به ایران بههماندلیل بود که نمیتوانستیم پولی در عرصه بینالمللی جابهجا کنیم. 3- اسپانسرینگ مهمترین راه درآمدزایی برای هر تیم ورزشی همین بحث اسپانسرینگ است. در واقع تیمهای ملی و باشگاهی کشورمان بهواسطه تحریمهای اعمالشده هرگز امکان بستن قراردادهای هنگفت با کمپانیهای معتبر نداشتهاند. باز هم نمونه بارزش همین تیمملی فوتبال که در جامجهانی مجبور شد با برند نه چندان آشنای آلاشپرت بازی کند. این در شرایطی است که قرارداد منعقدشده با این برند درآمدی هم برای فدراسیون فوتبال در پی نداشته است. عباس ترابیان رئیس کمیته بازاریابی فدراسیون فوتبال ضمن برشمردن موارد متعدد تأثیراتی که تحریم بر ورزش ایران گذاشته است گفت: «ما بارها با نماینده برندهایی مثل پوما و آدیداس دیدار کردهایم و حتی خودم بهشخصه سه بار با نماینده کاپا ایتالیا مذاکره داشتم و تا پای نهاییشدن هم پیش رفتیم با این حال مدیرکل آنها با وجود اینکه موضوع نهایی شده بود به خاطر تحریم اجازه توافق نهایی را نداد». از این گذشته تیمهای مطرح باشگاهی هم متعاقبا متضرر شدهاند. پرسپولیس و استقلال بهعنوان دو تیم پرطرفدار در چند سال گذشته با برندهای نهچندان مطرحی در تولید البسه ورزشی مجبور به همکاری شدهاند. ضمن اینکه وجود تحریم مانع از حضور شرکتهای بینالمللی در ورزش ایران چه بهعنوان اسپانسر و چه بهعنوان مجری برگزاری تورنمنتهای مهم هم شده است. 4- بلوکهشدن پول ایران همه تیمهای ایرانی که در تورنمنتهای مهم حضور داشتهاند حتما یک بار به این مشکل خوردهاند که پول پاداششان یا به دستشان نرسیده یا اینکه از طریق واسطه و با زحمت زیاد آن را به دست آوردهاند. یکی از بارزترین این موارد یک میلیون دلاری است که AFC قرار بوده بابت پاداش به تیم ایران بدهد ولی بهناگاه این پول سر از آمریکا درآورد و در نهایت هم در حساب فیفا بلوکه شد. پاسخ این بود که این پول نباید به ایران برسد و باید صرف هزینههای دیگر بابت جریمه تحریم شود. البته فدراسیون فوتبال همچنان پیگیر ماجراست؛ امیرحسین حسینی مسئول روابط عمومی فدراسیون دراینباره میگوید: «هم وکیل گرفتهایم و هم شکایت قضائی داشتهایم. ما به دنبال این هستیم که حق تضییعشده از ایران را پس بگیریم. این پول سهم ایران بوده که بلوکه شده است». 5- حساب ارزی دیگرموردی که همیشه ورزش ایران در سطح ملی را آزار داده است؛ تیمهای ملیمان بارها بهخاطر نپرداختن بهموقع دستمزد مربیان خارجی یا مجبور به قطع همکاری با آنها شدهاند یا اینکه در نهایت با شکایت از سوی آنها مواجه شدهاند. مواردی که همگی نشان از تحریم داشته است. در واقع چون حساب ارزی خارجی برای ایران وجود ندارد، امکان اینکه دستمزد مربیان خارجی به موقع پرداخت شود تقریبا صفر است. بنابراین یکی،دو راه بیشتر باقی نمیماند؛ اول استفاده از صرافیهاست که بخشی از پول را به حسابی دیگر در کشور ثالث میفرستد تا به دست مربی برسد. مورد دوم هم استفاده از پول نقد است. در واقع چون تحریمها اجازه داشتن حساب ارزی را به ایران نداده مربیان با پول نقد از فرودگاه امام خمینی(ره) به سمت کشورشان پرواز میکنند، اما این مورد برای مربیای مثل کیروش که دستمزدش سنگین است، جواب نمیدهد. در واقع فدراسیون به همین دلیل مجبور است از شخص ثالث استفاده کند. پولهایی به حساب شخص سومی در کشور دیگری واریز میشود تا او پول را به حساب مثلا کیروش واریز کند. البته حساب ارزی فقط برای این مورد دردسرساز نشده است؛ 5.5میلیون دلاری که به اشتباه عنوان شده توسط فیفا بلوکه شده تا دوبی رسیده ولی هنوز به دست فدراسیون نرسیده است. در واقع این رقم که پاداش صعود ایران به جامجهانی بوده به سفارت ایران در زوریخ تحویل داده شده و آنها هم به حسابی در دوبی واریز کردهاند ولی هنوز به خاطر تحریمها امکان برداشت این پول برای فدراسیون ممکن نیست. این مشکل همچنین درباره دستمزد داوران ایرانی که در کشورهای مختلف سوت زدهاند هم وجود دارد. دستمزد آنها یا باید به حساب شخص دیگری در کشوری خارجی واریز شود یا اینکه بماند تا تکلیف آن مشخص شود. البته تیمهای باشگاهی ما در آسیا هم با چنین مشکلی روبهرو هستند. منصور قنبرزاده، مدیرعامل باشگاه نفت تهران که همراه دو مدیرعامل باشگاه پرسپولیس و تراکتورسازی در سنگاپور حضور دارد در این مورد گفت: «ما هم مشکلات زیادی داریم. مثلا چون حساب نداریم، مجبوریم با خودمان پول نقد برداریم. ضمن اینکه به دلیل تحریم هنوز هزینه بازیکنانی را که در تیمملی در جامجهانی بازی کردهاند، نتوانستهایم بگیریم. از این گذشته ما نه در مرحله اول لیگقهرمانان آسیا و نه در مرحله دومش نتوانستهایم از AFC پولی بگیریم. اینها بخشی از مشکلاتی است که تحریم به بار آورده است و امیدواریم بهزودی این مشکلات برطرف شوند». 6- میزبانی
کمتر کسی تصور میکرد که ازدسترفتن میزبانی ایران برای جام ملتهای آسیا در سال 2019 به دلیل وجود تحریمهای بینالمللی باشد ولی ایران به خاطر همین موضوع میزبانی این تورنمنت مهم را از دست داد. شرکت WSJ که پخش بازیهای جام ملتهای آسیا را در اختیار داشت به وضوح مخالفتش را با برگزاری تورنمنت در ایران اینطور اعلام کرده بود: به خاطر وجود تحریمها اسپانسرها علاقهای به حضور در ایران نداشتند. ضمن اینکه مشکل ترانسفر پول هم به قوت خودش باقی است. پس طبیعی است که به قول شرکای تجاری این شرکت، امارات محل مناسبتری برای درآمدزایی و تبلیغات نسبت به ایران باشد. شاید همین شش مورد جزئی، کمی اهمیت توافق هستهای را بیش از پیش در عرصه ورزش مهم جلوه دهد. همین موارد نشان میدهد چقدر جامعه ورزش از برداشتهشدن تحریمها استقبال میکند و خوشحال است. شاید حالا، زمانی برای جبران کوتاهیهایی باشد که سیاستهای غلط به ورزش ایران وارد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.