تحلیل سمیعآذر از توافق هستهای
مبادلات هنری رونق میگیرد
شرق: «طبیعت هنر اینطور است که در التهابهای سیاسی- اقتصادی به محاق میرود. تحریمها، فرصتهای هنرمندان ایران را نصیب هنرمندان کشورهای همسایه میکرد». علیرضا سمیعآذر، مدیر اسبق موزه هنرهای معاصر تهران و مدرس تاریخ هنر معاصر، درباره تأثیرات توافق هستهای بر وضعیت هنرهای تجسمی، با اعلام تحلیل فوق گفت: «مثل همه مردم، من هم از توافق انجامشده بسیار خوشحالم و فکر میکنم این تحول میتواند علاوه بر عرصههای سیاسی و اقتصادی، برکات بسیاری در زمینههای فرهنگی، هنری و اجتماعی نیز بههمراه آورد. وی با بیان اینکه این اتفاق در قدم نخست فضای روانی جامعه را بهتر و مردم را خوشحالتر کرده است، اظهار کرد: در چنین شرایطی فضای هنری کشور رونق بیشتری خواهد داشت و مبادلات هنری با سهولتی افزونتر و وسعتی بیشتر پیگیری میشود؛ به علاوه در خارج از ایران نیز فضا برای ارائه آثار هنرمندان ایرانی مهیاتر خواهد شد. از نگاه من، این گشایشها بسیار نویدبخش است زیرا هنر در فضای بسته بهسختی رشد میکند اما در یک فضای باز که امکان تبادلآرا وجود دارد تا خلاقیت هنری بروز و تبلور درخشانتری خواهد داشت. بنابراین با حصول این توافق و بهیمن پنجرههای تازهای که بهسوی جهان بیش از پیش باز خواهد شد، هنر ایران خواهد توانست تجربیات و دستاوردهای خود را به جهان معرفی کند. نویسنده کتاب «انقلاب مفهومی» با تأکید بر این نکته که با رونق اقتصادی کشور، شاهد مبادلات هنری بیشتری خواهیم بود، افزود: افزایش این مبادلات تأثیر مثبتی بر زندگی هنرمندان خواهد گذاشت و سبب میشود آنها با نگرانی معیشتی کمتر و فراغت خیال به کار خلاقه خویش همت کنند. سمیعآذر همچنین درباره مشکلاتی که بهواسطه تحریمها در حوزه هنرهای تجسمی وجود داشت، گفت: در چندسال اخیر شرایط در همه عرصهها بسیار بغرنج شده بود؛ بهویژه انتقال آثار هنری به خارج از ایران و برگزاری نمایشگاههای هنری در خارج بهسختی انجام میشد. به دلیل تحریمها، بسیاری به جهت شرایط دشوار انتقال پول، بهسختی امکان خرید آثار هنرمندان ایرانی را داشتند. بهعلاوه حراجها و مراکز نمایشگاهی کمتر برای همکاری با هنرمندان ایرانی پیشقدم میشدند زیرا شرایط تحریم میتوانست برای آنان دردسرآفرین باشد. گرچه تحریم هم اقلام هنری را شامل نمیشد اما بهخاطر دشواریهای عملیات مالی و بیمه و از آن مهمتر اثرات روانی تحریم بر اذهان جهانیان، خیلیها از کار با هنرمندان ایرانی استنکاف میکردند. او ادامه داد: این شرایط موجب شده بود که هنرمندان ایرانی فرصتهای بسیاری را برای حضور در نمایشگاهها یا حراجها از دست بدهند و بخش بزرگی از هنر، تنها در داخل ایران به حیات خود ادامه میداد. کاملا طبیعی است که در شرایط تحریم حفظ موقعیت جهانی هنر غیرممکن است و در بهترین حالت شاید بتوان در چارچوب یک جغرافیای محدود آن را ترویج داد؛ طبیعت هنر اینطور است که در التهابهای سیاسی- اقتصادی به محاق میرود. نویسنده کتاب «اوج و افول مدرنیسم» افزود: ما با این خطر جدی روبهرو بودیم که با ادامه شرایط تحریم، توجه جهانی به هنر ایران رو به افول بگذارد و چنین آسیبی موجب ازرونقافتادن موج فزاینده گرایش به هنر بهخصوص اقتصاد نوظهور هنر در داخل ایران شود؛ زیرا بدون تعارف بخش عمدهای از بازار داخلی هنری مرهون اطمینان به وجود بازار بزرگتر بینالمللی برای هنر ایران است. این مدرس تاریخ هنر با بیان اینکه تحریمها موجب شده بود فرصتهای هنرمندان ایرانی نصیب هنرمندان کشورهای همسایه شود، گفت: هنرمندان کشورهای همسایه ما در غیبت هنرمندان ایرانی بهراحتی و بدون دغدغه فرصت داشتند تا در نمایشگاهها و حراجیها شرکت کنند زیرا شرکتها و مؤسسهها در صورت همکاری با هنرمندان ایرانی به مشکلات بسیاری برمیخوردند. من شاهد این موضوع بودم که حسابهای یک شرکت انگلیسی به دلیل همکاری با هنرمندان ایرانی بسته شده بود و چنین مسائلی موجب بیرغبتی آنان به ادامه همکاری با هنرمندان ایرانی میشد. امروز با ازمیانرفتن تحریمها میتوانیم شاهد درخشش بیشتر هنرمندان ایرانی باشیم و افزایش این امید که شرایط برای حضور فعالتر هنرمندان ایرانی در عرصه جهانی مهیا خواهد شد. سمیعآذر در پایان تصریح کرد: فرهنگ و هنر ایران در سراسر تاریخ در سایه ارتباط وسیع و تعامل با سایر فرهنگها رشد کرده است و همواره بر آن بوده که عناصر ارزشمند دیگر فرهنگها را جذب کند. بههمیندلیل دنیا به چشم یک فرهنگ بالنده و زاینده به ایران مینگرد. فرهنگ ما همیشه از دستاوردهای خوب دیگر فرهنگها استفاده و مسیر تکامل خود را در همراهی با دیگر فرهنگها طی کرده است؛ درحالیکه تحریمها چنین فرصتهایی را از ما گرفته بود. امروز دستکم شرایط روانی ما تغییر کرده است و هنر و فرهنگ ما با گشایش پنجرههای تازه و وزیدن نسیمی که ما را در منظری جهانی قرار خواهد داد، شرایط روبهرشدی را تجربه خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.