|

شبکه‌های اجتماعی، علت یا معلول؟

شاید همه کاربرانی که ویدئوی ثانیه‌ها را تماشا کرده‌اند خودشان نیز در پاسخ به سؤالات تاریخ و جغرافیای ایران چند لحظه‌ای تردید کرده باشند. «افشین یداللهی»، روان‌شناس، که خود به‌تازگی جریانی با عنوان «ضدزرد» را پیگیری می‌کند تا دربرابر جنجال‌های شبکه‌های مجازی بایستد، ازجمله افرادی است که انتشار این ویدئو را تلنگری می‌داند که باید ما را به خودمان بیاورد. او می‌گوید: «جامعه ما مجال تفکر و تعقل را از دست داده است. ما اولا اطلاعات زیادی نداریم که بخواهیم آن را تحلیل کنیم و در ثانی قدرت تفکر و تجزیه و تحلیل کردنمان را به دست اطلاعاتی سپرده‌ایم که از همین دنیای مجازی می‌گیریم. هرکسی که در جامعه زندگی می‌کند می‌داند کودتا یک حرکت نظامی است. از طرف دیگر هرکسی که تحصیلات متوسطه داشته باشد در کتاب‌های تاریخ مدرسه با شهید مدرس آشنا شده و حتی اگر نداند او چه کرده حداقل عکس او را دیده و می‌داند که یک روحانی است. شما حتی اگر پاسخ این سؤال را ندانید باید براساس این اطلاعات اولیه بتوانید با تجزیه و تحلیل‌کردن بفهمید کودتا را یک روحانی انجام نمی‌دهد». این روان‌شناس در پاسخ به این سؤال که ممکن است شرایط مسابقه و استرس ناشی از آن، این قدرت تجزیه و تحلیل را از شرکت‌کنندگان گرفته باشد، می‌گوید: «در اثر استرس، کارکرد فرد 50‌ درصد افت می‌کند اما عقل انسان زایل نمی‌شود. مشابه این مسابقات 10، 15 سال پیش هم برگزار می‌شد که در یکی از ویدئوهایی که از این برنامه‌ها باقی مانده مرحوم نوذری، مجری و عادل فردوسی‌پور شرکت‌کننده است. آن مسابقات را با این ویدئو مقایسه و تفاوت‌ها را مشاهده کنید. سؤال این است که در این مدت چه اتفاقی برای ما ایرانی‌ها افتاده است؟» او ادامه می‌دهد: «پاسخ من این است که جامعه ما مجال تفکر را از دست داده، شبکه‌های اجتماعی همه‌جا را پر کرده و همه درگیر آنها هستند. پیام‌ها را بدون خواندن و ارزیابی‌کردن دست‌به‌دست می‌کنند؛ یعنی افراد تبدیل به اپراتورهای پشت مانیتورها شده‌اند. به همین خاطر می‌بینید که شعری نیمایی در فضای مجازی بازنشر می‌شود و زیرش می‌نویسند شعر از صائب تبریزی!» یداللهی همچنین می‌گوید: «من مسابقه را ندیده‌ام اما در این ویدئوهایی که منتشر شده، می‌بینیم که مجری برنامه عصبانی است. به نظر می‌رسد زیاد با این‌جور پاسخ‌ها سروکار دارد. واقعیت هم همین است؛ متأسفانه شما در جامعه زیاد می‌بینید که کسی توان دفاع از آنچه تفکراتش می‌داند، ندارد و این ویدئو هم از این جهت باورپذیر است که ما هر روز داریم با چنین افرادی برخورد می‌کنیم و متأسفم بگویم که این کم‌اطلاعی و بی‌اطلاعی زیاد شده است». او همچنین فضای مجازی را عامل این کم‌اطلاعی می‌داند و تأکید می‌کند: «گروه‌ها و شبکه‌های مجازی وقت آدم را می‌گیرد. اینها کاملا ما را مشغول کرده است و متأسفانه به آنها عادت هم کرده‌ایم و فرصتی برای کارهای دیگر نداریم. از طرف دیگر پیام‌هایی که در این گروه‌ها ارسال می‌شود جملات کوتاه است که معلوم نیست از چه کسی است و برای چه تولید شده است. ما هم آنها را می‌خوانیم، شاید خیلی‌وقت‌ها هم اصلا نخوانیم و فقط آنها را منتشر کنیم. همه اینها باعث می‌شود در مسائل عمیق نشویم و در سطح بمانیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.