اهم موارد مندرج در برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و ۱+۵
در «وین» روی چه توافق شد
وزارت خارجه ایران ساعاتی بعد از اعلام خبر دستیابی به توافق، مهمترین موارد مندرج در برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و کشورهای 1+5 را به شرح زیر اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران و دولتهای عضو گروه 1+5 (شامل آمریکا، آلمان، انگلیس، چین، فرانسه و روسیه همراه با نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپایی) پس از 22 ماه مذاکره سخت و فشرده، سرانجام در روز 23 تیر 1394 برای رفع سوءتفاهمها در مورد برنامه صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی ایران و همزمان لغو تحریمهای ظالمانه علیه ملت ایران تفاهم کردند. در نتیجه این تفاهم که با رعایت چارچوبها، دستورالعملها و خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است، دستاوردهای زیر در حوزه هستهای و لغو تحریمها حاصل شد. مؤلفههایی که در پی خواهند آمد، خلاصهای از برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و 1+5 میباشد که در تاریخ 23 تیر 1394 بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای 1+5 موردتوافق واقع شد. در نتیجه این برجام: - قدرتهای جهانی برنامه هستهای صلحآمیز جمهوری اسلامی ایران را به رسمیت شناخته و اعمال حقوق هستهای ملت ایران را در چارچوب معاهدات بینالمللی محترم میشمارند؛ - برنامه هستهای ایران که با قلب حقایق و بهناحق بهعنوان تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی معرفی شده بود، اکنون به موضوعی برای همکاری بینالمللی با سایر کشورها در قالب استانداردهای بینالمللی تبدیل میگردد؛ - ایران بهعنوان یک قدرت دارای فناوری هستهای و برخوردار از برنامه هستهای صلحآمیز، از جمله چرخه کامل سوخت و غنیسازی، توسط سازمان ملل متحد موردشناسایی قرار میگیرد؛ - قطعنامههای تحریمی ناعادلانه شورای امنیت سازمان ملل متحد، شامل کلیه تحریمهای اقتصادی و مالی تحمیلشده علیه کشورمان، در قالب یک چارچوب موردتفاهم و از طریق صدور یک قطعنامه جدید به یکباره لغو خواهند شد؛ - با صدور قطعنامه جدید ذیل ماده 25 منشور ملل متحد، ضمن اشاره به ماده 41 منشور صرفا در بندهای مربوط به لغو تحریمهای گذشته، تحول ماهوی در نحوه برخورد شورای امنیت با ایران ایجاد خواهد شد؛ - همه تأسیسات و مراکز هستهای ایران به کار خود ادامه خواهند داد. برخلاف خواستههای اولیه طرف مقابل، هیچکدام نه برچیده میشوند نه تعطیل؛ - سیاست جلوگیری از غنیسازی ایران شکست خورد؛ برنامه غنیسازی ایران ادامه خواهد یافت؛ - زیرساخت هستهای ایران حفظ خواهد شد. هیچ سانتریفیوژی ازبین نخواهد رفت و کار تحقیق و توسعه بر روی کلیه سانتریفیوژهای کلیدی و پیشرفته ایران از جمله IR-6، IR-5، IR-4 و IR-8 ادامه مییابد؛ - رآکتور آب سنگین اراک بهعنوان یک رآکتور آب سنگین باقی مانده و ضمن مدرنسازی و اضافهکردن قابلیتها، آزمایشگاهها و تأسیسات جدید به آن با همکاری صاحبان پیشرفتهترین و امنترین فناوریهای روز جهانی، خواستههای اولیه برای برچیدهشدن یا تبدیل آن به رآکتور آب سبک کنار گذاشته شدهاند؛ - ایران بهعنوان یک تولیدکننده محصولات هستهای، بهخصوص دو محصول راهبردی «اورانیوم غنیشده» و «آب سنگین»، وارد بازارهای جهانی خواهد شد و تحریمها و محدودیتها علیه صادرات و واردات مواد هستهای- که بعضا 35 سال در جریان بود- بیتأثیر میگردد؛ - تحریمهای اقتصادی و مالی در حوزههای بانکی، مالی، نفتی، گازی، پتروشیمی، تجاری، بیمه، حملونقل وضعشده توسط اتحادیه اروپایی و آمریکا که به بهانه برنامه هستهای ایران وضع شده است، در ابتدای اجرای توافق به طور یکجا لغو میشوند؛ - الزام بر ممنوعیت فعالیت موشکی کشورمان از جمله در حوزه موشکهای بالستیک به محدودیتهایی در حوزه موشکهای طراحیشده برای سلاح هستهای که جمهوری اسلامی ایران هیچگاه به دنبال آن نبوده و نخواهد بود، تبدیل خواهد شد؛ - تحریم تسلیحاتی ایران لغو و با برخی محدودیتها جایگزین خواهد شد، بهنحویکه امکان واردات یا صادرات اقلام دفاعی به صورت موردی فراهم خواهد گردید. این محدودیتها نیز بعد از 5 سال بهطور کامل لغو خواهد شد؛ - ممنوعیت خرید اقلام حساس با کاربرد دومنظوره لغو و تأمین نیازهای ایران از طریق کمیسیون مشترک ایران و 1+5 تسهیل خواهد شد؛ - تحریم تحصیل دانشجویان ایرانی در رشتههای مرتبط با انرژی هستهای بهطورکامل لغو خواهد گردید؛ - برای اولینبار پس از سه دهه تحریم غیرعادلانه، ممنوعیت خرید هواپیمای مسافربری مرتفع و امکان بازسازی ناوگان هوایی کشور و ارتقای ایمنی پروازها فراهم خواهد گشت؛ - دهها میلیارد دلار از درآمدهای ایران که طی چند سال گذشته به دلیل تحریمهای ظالمانه در خارج از کشور مسدود شده است آزاد خواهد شد؛ - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، کشتیرانی جمهوری اسلامی، شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی نفتکش و شرکتهای تابعه، ایرانایر و بسیاری از دیگر نهادها، بانکها و مؤسسات کشورمان (در مجموع حدود 800 شخص حقیقی و حقوقی) از شمول تحریمها خارج میشوند؛ - دسترسی بیشتر ایران به حوزههای تجاری، فناوری، مالی و انرژی تسهیل خواهد شد؛ - ممنوعیت یا محدودیت همکاریهای اقتصادی با ایران در تمامی عرصهها از جمله سرمایهگذاری در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی، و سایر زمینهها مرتفع خواهد شد؛ - و بالاخره در حوزه انرژی صلحآمیز هستهای زمینه همکاریهای گسترده بینالمللی با ایران در حوزه ساخت نیروگاههای جدید هستهای، رآکتورهای تحقیقاتی و پیشرفتهترین حوزههای صنعت هستهای ایجاد میگردد. مؤلفههای اصلی برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و 1+5 1- غنیسازی - برنامه غنیسازی ایران بدون یک روز توقف یا تعلیق ادامه خواهد یافت؛ - جمهوری اسلامی ایران بر اساس یک طرح مدون و دقیق علمی و فنی در هشت سال نخست برنامه جامع اقدام مشترک با پذیرش برخی محدودیتها، نهتنها برنامه هستهای خود را از دیدگاه بینالمللی تثبیت میکند، بلکه تمام پایههای علمی و کاربردی لازم را با یک برنامه تحقیق و توسعه پیشرفته برای حرکت به سمت غنیسازی صنعتی و تجاری با بهرهبرداری از بهترین و پیشرفتهترین سانتریفیوژهای خود و در اقتصادیترین شکل و با بالاترین بهرهوری برقرار خواهد ساخت؛ - پس از طی دوره هشتساله محدودیت، ظرفیت غنیسازی ایران بر اساس برنامهریزیهای سازمان انرژی اتمی برای تکمیل، تولید و راهاندازی سانتریفیوژهای پیشرفته، توسعه خواهد یافت؛ - برنامه هستهای بلندمدت کشورمان، که نمایانگر اهداف، مراحل اجرائی و جدول زمانی برای رسیدن به این اهداف میباشد، پس از اجرائیشدن توافق براساس سازوکار مندرج در پروتکل الحاقی به اطلاع آژانس خواهد رسید؛ - سانتریفیوژهای پیشرفته IR6 ایران با ظرفیت 10 برابر سانتریفیوژهای کنونی از ابتدای اجرای توافق در یک شیب معقول علمی در زنجیرههای میانی تحقیق و توسعه تکمیل و از سال هشتم به تولید تدریجی خواهد رسید؛ - سانتریفیوژهای پیشرفته IR8 ایران با ظرفیت اسمی 20 برابر سانتریفیوژهای کنونی که در دو سال اخیر طراحی شدهاند، در کمتر از یک سال از اجرای توافق وارد مرحله آزمایشات فنی با گاز میشوند و مراحل تحقیق و توسعه آنها در زنجیرههای میانی براساس دقیقترین استانداردهای کاربردی از سال هشتم وارد مرحله تولید تدریجی خواهند شد؛ - سایر فعالیتهای تحقیق و توسعه غنیسازی ایران بر اساس نیازهای کشور ادامه خواهد یافت؛ - ظرفیت غنیسازی ایران در حد ششهزارو 104 ماشین سانتریفیوژ IR-1 برای مدت 10 سال خواهد بود. از این تعداد، پنج هزارو 60ماشین در نطنز به غنیسازی میپردازند و هزار و 44 ماشین در فردو در حالت آماده خواهند بود؛ - سانتریفیوژهای مازاد و بخشی از زیرساخت مرتبط با آنها جمعآوری و برای جایگزینی سانتریفیوژهای ازردهخارجشده مورداستفاده قرار خواهد گرفت. - با اجرائیشدن توافق، ایران بهعنوان صادرکننده اورانیوم غنیشده وارد بازارهای بینالمللی این کالای استراتژیک خواهد شد؛ - به غیر از 300 کیلو مواد غنیشده که به عنوان ذخیره در هر زمان در کشور نگهداری خواهد شد، مازاد تولید برای 15 سال حسب تشخیص ایران: در قبال دریافت معادل اورانیوم طبیعی در بازارهای بینالمللی به فروش خواهد رسید. به مجتمع سوخت واجد استانداردهای بینالمللی تبدیل خواهد شد. به اورانیوم طبیعی رقیق خواهد شد. - مجتمعهای سوخت موجود در ایران با منشأ داخلی یا خارجی که حائز استانداردهای بینالمللی باشند، از شمول 300 کیلو ذخیره خارج هستند. - کشورهای 1+5 ایران را در دستیابی به فناوری پیشرفته برای رسیدن به استانداردهای جهانی سوخت کمک خواهند کرد و بهتدریج ایران قادر به تبدیل اورانیوم غنیشده خود به سوخت مطمئن برای نیروگاه بوشهر خواهد شد. - برای 15 سال ایران سطح غنیسازی را در حد 67/3 درصد حفظ خواهد کرد؛ - سوخت مورد نیاز رآکتور تحقیقاتی تهران از ذخایر اکسید 20 درصد موجود در ایران تأمین خواهد شد و در صورت اتمام این ذخایر، با تعهد کشورهای 1+5 برای تأمین بهموقع، سوخت مزبور یا اکسید اورانیوم 20 درصد از بازارهای بینالمللی تأمین خواهد شد. - سانتریفیوژهای مازاد و بخشی از زیرساخت آنها جمعآوری و تحت نظارت آژانس در اماکن امن و حفاظتشده در نطنز نگهداری شده و برای جایگزینی، سانتریفیوژهای از رده خارج شده در طول دوره توافق مورد استفاده قرار خواهد گرفت؛ - با توجه به تکمیل مراحل تحقیق و توسعه سانتریفیوژهای IR6 و IR8، تأسیسات نطنز با دارابودن ظرفیت لازم برای نیازهای غنیسازی صنعتی ایران متناسب با توسعه سهم برق هستهای در سبد انرژی کشور در افق 15 سال آینده، ایران از ساخت تأسیسات جدید غنیسازی بینیاز خواهد بود. - با توجه به عدم صرفه اقتصادی سایر روشهای غنیسازی و تمرکز برنامه کشورمان بر غنیسازی با استفاده از سانتریفیوژ گازی، برای مدت 10سال، ایران از سایر شیوهها برای این منظور استفاده نخواهد کرد. 2- همکاریهای صلحآمیز بینالمللی - کشورهای عضو 1+5 و سایر کشورها در پروژههای فناوری صلحآمیز هستهای در ایران مشارکت خواهند کرد. - قطعنامه شورای امنیت، همکاری کشورها با ایران در این حوزه را تشویق و ترغیب خواهد کرد. - این پروژهها از جمله شامل موارد زیر میشود: نیروگاههای هستهای قدرتمند ایمن همراه با فناوریهای مربوطه؛ رآکتورهای تحقیقاتی مدرن همراه با فناوریهای مربوطه؛ مدرنسازی رآکتور آبسنگین اراک؛ تولید سوخت هستهای، از جمله سوختهای مدرن؛ تحقیق و توسعه روی فناوریهای پیشرفته هستهای، مانند گداخت هستهای، انواع شتابدهندهها و فیزیک پلاسما؛ پزشکی هستهای و رادیوداروها، از جمله شامل تأسیس مرکز منطقهای فوق مدرن پزشکی هستهای، فناوری لیزر برای کاربردهای پزشکی و...؛ توسعه نیروی انسانی؛ ایمنی، پادمان و امنیت هستهای؛ مدیریت پسماندهای حاصل از فعالیتهای هستهای و حفاظت از محیط زیست؛ سایر پروژههای متصور در حوزه فناوری صلحآمیز هستهای بین ایران و سایر کشورها؛ 3- اراک - رآکتور آبسنگین اراک کماکان ماهیت آبسنگین خود را حفظ خواهد کرد. - با بازطراحی قلب این رآکتور قابلیتهای جدید شامل تست سوخت، تست مواد ساختاری، تولید انواع رادیوداروها و رادیوایزوتوپهایی که مستلزم شار نوترونیک بسیار بالا هستند، به قابلیتهای این رآکتور اضافه خواهد شد. - طراحی جدید ضمناً باعث خواهد شد تا مواد رادیواکتیو با قابلیت استفاده در مصارف غیرصلحآمیز در سوخت مصرف شده به مقدار قابلملاحظهای کاهش یابد. - قلب جدید رآکتور با طراحی دانشمندان ایرانی و در قالب یک همکاری بینالمللی که تحت مدیریت ایران خواهد بود، ساخته خواهد شد. - با توجه به معضلات زیستمحیطی و هزینه بالای نگهداری، سوخت مصرفشده رآکتور آبسنگین اراک به خارج از کشور فرستاده خواهد شد. - با اجرائیشدن توافق، ایران به عنوان یکی از معدود تولیدکنندگان آبسنگین در جهان، وارد بازارهای بینالمللی شده و مازاد بر نیازهای خود را به بازارهای جهانی و به قیمتهای جهانی عرضه خواهد کرد. - ضمن حفظ رآکتور آبسنگین اراک، در 15 سال آتی ایران رآکتورهای تحقیقاتی مدرن دیگری بر پایه آبسبک خواهد داشت. در این خصوص همکاریهای بینالمللی همراه با تضمین سوخت مربوطه با ایران صورت خواهد گرفت. - ایران در راستای برنامه خود، طرحی برای بازفراوری سوختهای مصرفشده و فعالیتهای مرتبط با آن ندارد ولی جداسازی رادیوایزوتوپهای صنعتی و پزشکی را از نمونههای تابدیده اورانیوم غنیشده، ادامه خواهد داد. 4- فردو - تأسیسات فردو همچنان به عنوان یک تأسیسات هستهای باقی خواهد ماند. این تأسیسات تحت عنوان مرکز هستهای فیزیک و فناوری به امور زیر خواهد پرداخت: تولید ایزوتوپهای پایدار برای مصارف پرکاربرد صنعتی و پزشکی (رادیوداروها)؛ تحقیق و توسعه هستهای در حوزههای مختلف؛ - تعداد 1044 دستگاه سانتریفیوژ IR-1 با تمامی زیرساختهای ضروری در فردو حفظ میشود که دو زنجیره آن به صورت روشن و در حال چرخش خواهند بود؛ - سانتریفیوژهای مازاد و زیرساخت مرتبط با آنها جمعآوری و برای جایگزینی سانتریفیوژهای از رده خارجشده مورد استفاده قرار خواهد گرفت. 5- شفافسازی - ایران پروتکل الحاقی را داوطلبانه اجرا کرده و متناسب با ایفای تعهدات طرف مقابل، در مراحل بعدی آن را برای تصویب به مجلس محترم شورای اسلامی تسلیم خواهد کرد. - ایران اجرای کد اصلاحی 1/3 را از سر گرفته، و در راستای اجرای مفاد پروتکل الحاقی و برای پیشگیری از اختلاف برداشتها و جلوگیری از تکرار اتهامات بیاساس علیه کشور به آژانس اجازه نظارت بر مراکز تغلیظ اورانیوم بهمدت 25 سال و نظارت بر تولید لوله روتور و بیلوز سانتریفیوژهای خود را برای 20 سال خواهد داد. - ایران مطابق با قوانین خود و وفق مفاد موافقتنامه جامع پادمان، تسهیلات بیشتری برای کار آژانس قائل شده و به آژانس اجازه خواهد داد از برخی فناوریهای جدید راستیآزمایی که بهصورت متعارف در سایر کشورها نیز مورد بهرهبرداری و صحهگذاری قرار گرفته، بهطور مشخص دستگاه اندازهگیری میزان غنا و پلمبهای الکترونیکی استفاده کند. - آژانس اجازه استفاده از دوربینهای آنلاین یا هر ابزاری که مستلزم انتقال آنلاین اطلاعاتِ تأسیسات هستهای ایران به خارج از کشور باشد را به هیچ وجه نخواهد داشت. - ایران در چارچوب پروتکل الحاقی اجازه رسیدگی آژانس به اطلاعات مربوط به انجام فعالیتهای هستهای در مراکز اعلامنشده را خواهد داد. هرگونه اختلافنظر احتمالی بین ایران و آژانس در زمینه نحوه رسیدگی شامل دسترسی مدیریتشده به مراکز مظنون به فعالیتهای اعلامنشده هستهای در یک بازه زمانی منطقی از طریق کمیسیون مشترک متشکل از ایران و اعضای 1+5 حلوفصل خواهد شد. این اقدامات در قالب چارچوبهای معمول بینالمللی و صرفا برای اطمینان از فقدان فعالیتهای هستهای اعلامنشده صورت گرفته و مبتنی بر احترام به حاکمیت و رعایت ملاحظات حفظ اسرار نظامی و امنیتی کشور خواهد بود. - نه به آژانس و نه به هیچ فرد و نهاد دیگری اجازه اقدامات خارج از رویههای معمول، قوانین و مقررات پروتکلهای بینالمللی و بازرسی از مراکز نظامی ایران داده نخواهد شد. - نه به آژانس و نه به هیچ فرد و نهاد دیگری اجازه دسترسی به مراکز یا سیستمهای موشکی ایران داده نخواهد شد. - ایران برای رفع ابهامهای آژانس نسبت به اتهامات مطروحه راجع به گذشته برنامه هستهای صلحآمیز خود در یک چارچوب محدود و مورد توافق با آژانس همکاری خواهد کرد و آژانس این موارد را ظرف مدت تعیینشده (تا پایان سال 2015 میلادی) حلوفصل خواهد کرد. 6- تحریمهای شورای امنیت - متعاقب ارجاع موضوع برنامه هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد در سال 2006، شورای امنیت طی 4 سال اقدام به صدور 6 قطعنامه تحریمی علیه ایران نمود که در آنها ایران مکلف به تعلیق برنامه هستهای خود شامل چرخه غنیسازی، تحقیق و توسعه، رآکتور اراک و سایر برنامههای مرتبط شده بود. در این قطعنامهها که با استناد به ماده 41 از فصل هفتم منشور ملل متحد تصویب شد، طیف گستردهای از تحریمها و محدودیتهای مالی، بانکی، اقتصادی، حملونقل و بیمهای علیه ایران اعمال شد. در نتیجه این تحریمها که خود مستمسک و مبنایی برای تحمیل و تشدید تحریمهای یکجانبه آمریکا و ایالات متحده آمریکا و سایر کشورها شد، کشورمان در معرض خسارتها و آسیبهای بیسابقهای قرار گرفت. بر اساس قطعنامه 1929 که جامع همه تحریمهای قبلی به شمار میآید، تلاش گستردهای برای غیرقانونینمودن برنامه هستهای ایران شکل گرفت، تحریمهای شورای امنیت علیه ایران نهادینه شد، مستمسکی قانونی برای اقدامات ایذایی در سطح منطقه و بینالمللی علیه ایران فراهم شد و وجهه و جایگاه ایران در معرض آسیب قرار گرفت و هزینه تعامل سیاسی و اقتصادی با ایران برای شرکای ایران بالا رفت. تسری دامنه تحریمها به حوزه دفاعی کشور که در قالب ممنوعیت برنامه دفاعی موشکی و تحریم نامحدود تسلیحاتی متعارف نمود یافت، تحریم شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، مجوز بازرسی محمولههای هوایی و دریایی به مقصد یا از مبدا ایران، اعمال تحریمهای جدید در حوزههای بانکی پولی بیمهای و اعتباری، فشار بر صنعت نفت و گاز کشور، اعمال مراقبتهای خاص درباره هرگونه مراوده با ایران یا اشخاص حقوقی و حقیقی ایرانی در حوزههای مختلف اقتصادی و مالی و تجاری، نشانگر این واقعیت بود که طرفهای مقابل درصدد مسدودکردن همه مجاری تنفسی کشور هستند. تأسیس گروه کارشناسی تخصصی در شورای امنیت برای نظارت دقیق بر اجرای تحریمها موجب نهادینهشدن بیش از پیش نظام تحریمی شورای امنیت شد و در عمل ایران باوجود عضویت دیرینه در معاهده عدم اشاعه از همه مزایا و حقوق شناساییشده در این معاهده محروم و تکالیف و مسئولیتهایی بسیار فراتر از معمول بر آن تحمیل شد. نتیجه این وضعیت این شد که نه تنها برنامه هستهای کشور در معرض آسیب اساسی قرار گیرد بلکه اساسا امنیت ملی ایران به مخاطره بیفتد. با توجه به نکات فوق، رفع تحریمهای اقتصادی و مالی یکی از اولویتهای مذاکراتی جمهوری اسلامی ایران بوده است تا از یکسو کلیه اقدامات کشورها که در اجرای قطعنامههای شورای امنیت صورت گرفته است متوقف شود و ازسویدیگر مهمترین مستمسک حقوقی بینالمللی برای مخدوشکردن ماهیت مشروع و صلحآمیز برنامه هستهای ایران و تحمیل تحریمهای یکجانبه علیه ایران رفع شود. در راستای این سیاست، و بهدنبال نهاییشدن برجام، شورای امنیت، قطعنامه جدیدی صادر خواهد کرد که لغو کلیه قطعنامههای شورای امنیت پیرامون موضوع برنامه هستهای ایران وفق ماده 41 را بهدنبال خواهد داشت. - بر اساس این قطعنامه: · «برنامه جامع اقدام مشترک» مورد تأیید قرار گرفته و اجرای آن برای همه طرفها از جمله کشورهای 1+5 به لحاظ حقوق بینالملل، الزامآور خواهد بود. · کلیه قطعنامههای شورای امنیت (1696، 1737، 1747، 1803، 1835، 1929 و 2224) در مرحله اول و در قالب ماده 41 منشور ملل متحد (که 6 قطعنامه قبلی در آن قالب صادر شده بود و ایران را تحت ماده 41 فصل 7 منشور قرار داده بود) لغو و کلیه تحریمهای مالی و اقتصادی تحمیلشده وفق آنها خاتمه مییابد؛ · شورای امنیت صراحتا رویکرد خود را نسبت به موضوع هستهای ایران بهطور اساسی تغییریافته اعلام میکند و برداشت گذشته نسبت به برنامه هستهای ایران بهعنوان «تهدید علیه صلح و امنیت بینالمللی» رفع خواهد شد؛ · مبنا و مستمسک اصلی تحریمهای بینالمللی و یکجانبه علیه ایران یعنی درخواست برای تعلیق غنیسازی، برچیدهشدن سایت فردو، تعطیلی سایت اراک، توقف برنامه آبسنگین و تمامی فعالیتهای تحقیق و توسعه غنیسازی که به موجب قطعنامههای قبلی ممنوع شده بود، ملغی شده و بدین ترتیب برنامه هستهای ایران با رعایت مجموعهای از محدودیتهای زماندار و اقدامات شفافیتساز بیشتر از سوی ایران مورد تأیید سازمان ملل متحد قرار میگیرد؛ · مجوزهای گستردهای که در قالب قطعنامههای تحریمی شورای امنیت برای اعمال تحریمها و اقدامات محدودکننده یکجانبه به کشورها داده شده بود، کاملا به کنار نهاده میشود؛ ممنوعیت صادرات اقلام دو منظوره و موارد مربوط به تأمین، فروش و انتقال مواد و فناوریهای هستهای حساس به ایران برداشته شده و امکان خرید قانونی اقلام و نیازهای صنعت هستهای کشور که قبلا به دلیل تلقی شورای امنیت از برنامه هستهای ایران به عنوان یک نگرانی اشاعهای ممنوع شده بود، از طریق کمیسیون مشترک فراهم و تسهیل خواهد شد؛ تحریم تسلیحاتی ایران لغو و با برخی محدودیتها جایگزین خواهد شد بهنحویکه امکان واردات یا صادرات اقلام دفاعی به صورت موردی فراهم خواهد شد. این محدودیتها نیز بعد از 5 سال بهطور کامل لغو خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران صراحتا اعلام کرده است که به سیاست همیشگی خود درخصوص اتخاذ اقدامات لازم برای حفظ صلح و امنیت در منطقه از جمله در مقابله با تروریسم ادامه خواهد داد؛ · توسعه برنامه دفاعی موشکی کشور که قبلا در قالب ماده 41 از فصل هفتم منشور به شکل الزام آور منع شده بود، به شکل یک محدودیت غیرالزام آور و صرفا در رابطه با موشکهای طراحیشده برای حمل کلاهکهای هستهای که جمهوری اسلامی ایران هیچگاه به دنبال آن نبوده و نخواهد بود، در یک بازه زمانی معین تعدیل خواهد گردید؛ جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که به سیاست همیشگی خود درخصوص تحریم تسلیحاتی ادامه خواهد داد؛ افراد و نهادهایی که به بهانه ارتباط با برنامه هستهای ایران مورد تحریم قرار گرفتهاند، از فهرست تحریمی خارج خواهند شد؛ سازوکاری برای حل اختلافات پیش آمده و تشخیص عدم پایبندی عمده برجام توسط هر یک از طرفها و تبعات ناشی از آن ایجاد خواهد شد. ایران و 1+5 امکان بازگشت در صورت عدم اصلاح موارد عدم پایبندی عمده توسط هر یک از طرفها پس از طی روند پیشبینیشده را خواهند داشت. جمهوری اسلامی ایران صراحتا اعلام کرده است که در صورت اعمال مجدد تحریمهای شورای امنیت، اقدامات داوطلبانه خود را کلا یا جزئا متوقف خواهد کرد. 7- تحریمهای یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپایی: اتحادیه اروپایی و ایالاتمتحده، تعهد کردهاند کلیه تحریمهای اقتصادی و مالی که به بهانه برنامه هستهای ایران وضع شدهاند را همزمان با اقدامات جمهوری اسلامی ایران در حوزه هستهای لغو کنند. بر این اساس، تحریمها و محدودیتهای اعمالشده توسط آمریکا و اتحادیه اروپایی در حوزههای زیر در مرحله نخست رفع خواهند شد که در نتیجه آن، از روز اجرای «برجام»، دولت جمهوری اسلامی، بانک مرکزی ایران، سایر مؤسسات دولتی و اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی میتوانند کلیه فعالیتها و عملیات تجاری و اقتصادی زیر را با طرفهای تجاری خود انجام دهند: الف- بخش بانکی، مالی و بیمه: کلیه اموال و وجوه متعلق به دولت ایران، بانک مرکزی و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی که نزد مؤسسات مالی خارجی مسدود شده، از تاریخ اجرای برجام آزاد و بدون هیچ قیدوشرطی میتواند مورد استفاده صاحبان این اموال و وجوه قرار گیرد. دولت جمهوری اسلامی ایران، بانك مركزی و سایر مؤسسات دولتی میتوانند فعالیتهای زیر را انجام دهند: 1- انتشار و فروش اوراق قرضه 2- انتشار و فروش اوراق قرضهای كه با ضمانت دولت ایران صادر شده است 3- دریافت وامهای خارجی از مؤسسات بینالمللی از قبیل بانك جهانی یا سایر بانكهای خصوصی 4- تهاتر معاملات دلاری از طریق بانكهای غیرآمریكایی 5- دریافت ضمانتهای صادراتی از مؤسسات مربوطه؛ بانکها و مؤسسات مالی ایرانی میتوانند بدون هیچگونه محدودیتی، اقدام به معاملات و فعالیتهای تجاری زیر با بانكها و مؤسسات مالی خارجی کنند: 6- ایجاد روابط کارگزاری 7- استفاده از خدمات پیامرسانی شامل سوئیفت 8- تأسیس نمایندگی، شعبه یا شرکتهای تابعه 9- افتتاح اعتبارات اسناد و بروات اسنادی و صدور ضمانتنامههای بانكی 10- سرمایهگذاری در سهام مؤسسات مالی و بانکی خارجی و ایجاد مشارکت با آنها 11- فروش و واگذاری سهام به مؤسسات مالی و بانكهای خارجی با توجه به قوانین داخلی 12- نقل و انتقال ارز به داخل و خارج كشور یا به حساب خود بانك 13- خرید و فروش اوراق قرضه بینالمللی یا سایر اوراق تجاری بینالمللی به حساب خود یا به حساب مشتریان بانكها 14- دریافت وامها و تسهیلات اعتباری خارجی 15- انجام سایر عملیات مالی و بانكی و عملیات مرتبط بانكی با هریك از موارد فوق ب- معاملات بیمهای 1- انعقاد انواع قراردادهای بیمه و بیمههای اتكائی به حساب خود و یا به حساب مشتریان خود 2- فروش و واگذاری سهام خود به مؤسسات بینالمللی بیمهای با توجه به قوانین داخلی 3- سرمایهگذاری در سهام مؤسسات بینالمللی بیمهای و ایجاد مشارکت با آنها 4- سایر عملیات بیمهای مرتبط با هریك از موارد فوق ج- بخش نفت، گاز و پتروشیمی 1- فروش، صادرات، سوآپ و حمل نفت خام، محصولات نفتی، گاز طبیعی و محصولات پتروشیمی 2- خرید، تأمین و حمل تجهیزات عمده و کلیدی، تکنولوژی، کمکهای فنی، آموزش مورد نیاز بخش نفت، گاز و پتروشیمی شامل اکتشاف، تولید و پالایش نفت و گاز طبیعی یا مایع 3- دریافت وام و تسهیلات اعتباری جهت تأمین وجوه مورد نیاز این بخش 4- سرمایهگذاری و مشارکت توسط افراد و اشخاص حقوقی ایرانی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی د- بخش کشتیرانی، کشتیسازی و حملونقل دریایی 1- خرید یا فروش كشتی و سایر وسایل حملونقل دریایی 2- خرید و فروش لوازم یدكی و تجهیزات كشتیها و سایر وسایل حملونقل دریایی 3- خرید و فروش، حمل تجهیزات كلیدی و تكنولوژی برای تعمیر و نگهداری، طراحی و ساخت کشتی و سایر وسایل حملونقل دریایی 4- تعمیر و نگهداری یا بازسازی کشتی و سایر وسایل حملونقل دریایی 5- هرگونه عملیات مربوط به طراحی و ساخت کشتیهای باری یا تانکرهای نفتی 6- تأمین کشتی جهت ذخیرهسازی یا انتقال نفت خام، مشتقات نفتی، گاز یا مشتقات آن و محصولات پتروشیمی 7- ارائه کلیه خدمات مرتبط با ثبت پرچم، تعیین وضعیت (Classification)، تعیین مشخصات فنی، ثبت و شماره شناسائی در رابطه با تانکرهای نفتی و کشتیهای باری 8- ارائه خدمات سوخترسانی، تدارکات و یا هرگونه خدمات بندری دیگر مربوط به کشتیهای تحت مالکیت یا تجاری که حامل کالاهای غیرتحریمی هستند 9- از تاریخ اجرای «برجام» کلیه عملیات مربوط به بازرسی، توقیف یا انهدام کالاهای غیرتحریمی متوقف خواهد شد. ه- تجارت طلا، فلزات گرانبها 1- تجارت و حملونقل طلا و فلزات گرانبها 2- سایر خدمات از قبیل حملونقل، خدمات امنیتی و غیره 3- دریافت تسهیلات جهت انجام معاملات مربوطه و- فلزات تجارت (واردات و صادرات)، حملونقل کلیه فلزات از جمله گرافیت و فلزات خام یا نیمهساخته ز- نرمافزار تجارت (واردات و صادرات) مستقیم و یا غیرمستقیم نرم افزار و بهروزرسانی نرمافزارهای یکپارچهسازی فرایندهای صنعتی ح- آزادسازی منابع مالی و دارائیهای اشخاص تحریمشده ایرانی حدود 800 شخص حقیقی و حقوقی ایرانی که به بهانه همکاری یا ارتباط با برنامه هستهای ایران توسط شورای امنیت، آمریکا یا اتحادیه اروپایی تحت تحریم قرار گرفتهاند، از فهرستهای مربوطه خارج و منابع مالی و دارائیهای آنها آزاد خواهد شد. و- تحریمهای لغوشده غیرمرتبط با برنامه هستهای در کنار لغو تحریمهای مرتبط هستهای، سه دسته از تحریمها که ارتباط مستقیم با موضوع هستهای ایران نداشته و از سالها قبل تحت عناوین دیگر تحمیل شدهاند، نیز از میان برداشته خواهند شد: - رفع تحریم هواپیمایی با لغو ممنوعیت خرید و اجاره هواپیماهای مسافربری از طریق صدور مجوزهای لازم توسط آمریکا، امکان خریداری هواپیماهای مسافری آمریکایی و اروپایی و نوسازی ناوگان هوایی ایران و ارتقای ایمنی و کارآمدی صنعت هوانوردی کشور فراهم خواهد شد. خاطرنشان میشود تحریم خرید هواپیمای تجاری یکی از مصادیق تحریمهای غیرعادلانه علیه جمهوری اسلامی ایران طی سه دهه گذشته بوده است - رفع ممنوعیت همکاری شرکتهای وابسته شرکتهای آمریکایی با ایران بر اساس تفاهم صورتگرفته طبق برجام، شرکتهای خارجی تابعه شرکتهای آمریکایی براساس مجوز کلی صادره از سوی دولت آمریکا مجاز به همکاری با ایران در زمینههای مختلف اقتصادی خواهند شد البته منع کلی مراوده اقتصادی بین اتباع ایرانی و آمریکایی کماکان باقی خواهد ماند. - صدور مجوز صادرات فرش و برخی اقلام غذایی شامل پسته و خاویار از ایران به آمریکا براساس تفاهم صورتگرفته طبق برجام، امکان صدور برخی اقلام شامل فرش، پسته و خاویار از ایران به آمریکا فراهم خواهد شد. لازم به ذکر است صادرات این اقلام به آمریکا که در سال 2000 آزاد شده بود در سال 2010 ممنوع شد. - همچنین ایالات متحده و اتحادیه اروپایی تعهد دادهاند که از اعمال مجدد تحریمها که بهمنزله نقض تعهدات آنها در برجام تلقی خواهد شد، خودداری کنند. علاوه بر این، آمریکا کلیه تحریمهایی که در سطوح ایالتی مانع از ایفای تعهدات آمریکا در رفع تحریمها شود را به نحو مقتضی رفع کند. 8- همزمانی و تناظر اقدامات متقابل ایران و گروه 1+5 بر اساس تفاهم صورتگرفته - ابتدا شورای امنیت اقدام به صدور قطعنامه جدید برای تأیید برجام و لغو قطعنامههای قبلی میکند. - سپس اتحادیه اروپایی و آمریکا تصمیمات توافقشده برای لغو تحریمهای مالی و اقتصادی مرتبط با هستهای را اتخاذ خواهند کرد. - متعاقبا ایران اقدامات لازم برای اجرای تعهدات خود وفق برجام را آغاز میکند. - اتحادیه اروپایی و آمریکا نیز تمهیدات لازم برای اجرائیکردن تعهداتشان و تدوین دستورالعملها و آییننامههای اجرائی لازم و توجیه مراجع ذیربط دولتی و مؤسسات و بنگاههای اقتصادی را اتخاذ خواهند کرد. - این اقدامات متناظر بهنحوی انجام خواهد شد که در «روز اجرای توافق» همزمان با تأیید اقدامات ایران توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اجرای همه تحریمهای مقررشده متوقف خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.