|

وین‌-‌وین در وِین

سیدعلی طباطبایی- استاد دانشگاه

بزرگی گفته است اگر گذشته‌ات را به دوش بکشی، کمرت خم می‌شود ولی اگر زیر پایت بگذاری، قدت بلندتر می‌شود. به‌نظر می‌رسد اکنون زمانی است که کشور ما باید گذشته‌ موضوع هسته‌ای را دیگر به دوش نکشد و آن را زیر پایش بگذارد تا به جایگاه رفیع‌تری در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی دست یابد.

ظرفیت‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و بین‌المللی کشور به اندازه‌ای بزرگ است که آن را نباید «محبوس» هیچ موضوعی حتی هسته‌ای کرد. هیچ کشوری در دنیا با طول و عرض و جمعیت و وسعتی مشابه ایران دارای ظرفیت‌های ژئوپلونومیک (ژئوپلیتیک- ژئواکونومیک) بالقوه ایران نیست و اکنون زمانی است که با امضای توافق هسته‌ای تیر عقلانیت ایران از کمان اراده ملّی به سوی اهداف متعالی مادی و معنوی در سطح جهان پرتاب شود. پس از 13 سال مذاکرات پرتنش در سطح بین‌المللی و هشت سال متراکم از خسران مادی و معنوی در دولت‌های نهم و دهم، که موجب شد ظرفیت‌های بزرگ کشور در سطح ملی و بین‌المللی معطل بماند، اکنون زمانی است که طرحی نو باید درانداخت، چشم‌ها را باید شست، جور دیگر دید و امروز، فردا را آفرید. واقعیت این است که مذاکرات دوساله اخیر کشور در قالب استاندارد‌های «مذاکره» به‌معنای واقعی صورت گرفته و مبانی حرفه‌ای مذاکرات بین‌المللی در آن لحاظ شده است. اینکه این مذاکرات به نتیجه رسیده است، مطمئنا تصادفی و محصول اتفاق نیست و در اینجا باید تلاش‌های سربازان دیپلماسی کشور را قدر نهاد و آن را در تالار افتخارات کشور به نمایش همیشگی گذاشت. تغییر استراتژی و متدولوژی مذاکرات توسط تیم دولت یازدهم و خروج از ایده مذاکره برای مذاکره، پایان ارائه تاریخ شفاهی و برگزاری کلاس‌های اخلاق، فلسفه و منطق در مذاکرات موجب شد مذاکره‌کنندگان دولت یازدهم بتوانند در جهت نیل به توافق با سرعت و قدرت عمل کنند. مطمئنا مذاکرات 13ساله ایران با 1+5 و به‌ویژه دو‌سال اخیر در تاریخ دیپلماسی جهان ثبت خواهد شد. مذاکرات سه هفته اخیر همه رکوردهای مذاکرات آمریکا و قدرت‌های بزرگ را از نظر دوره زمانی مذاکرات، ساعات مذاکرات، تعداد ملاقات‌ها، رفت‌وآمد مقامات، شیوه‌های مذاکرات، کنش‌ها و واکنش‌ها، استفاده از رسانه‌های سنتی و مدرن، میزان پوشش خبری در سطح جهان، کمیت خبرنگاران و کیفیت گزارش‌ها شکسته است و مطمئنا دستاوردها و نتایج آن در «دروس دیپلماسی جهان» تدریس خواهد شد. اما بازمی‌گردیم به تیتر مطالب وین-‌وین در وین، (برد- برد در وِین) «Win - Win in Vienna». واقعیت این است که در سطح بین‌المللی اگر رابطه برد-‌برد مترتب بر یک وضعیت نباشد، آن وضعیت «مانا» نخواهد بود؛

چراکه وضعیت برد- باخت وضعیتی شامل برندگان (Winners) و بازندگان (Losers) است و بازندگان، پس از مدتی بازی را برای به‌دست‌آوردن چیزی بیشتر به‌هم خواهند ریخت و بحران دوباره در شکل دیگر و در زمانی دیگر بازتولید خواهد شد. آنچه در وین اتفاق افتاد، چیزی جز برد- برد برای طرفین نیست. اما اگر از قاب بزرگ‌تری به بازی هسته‌ای بنگریم، ابربُرد (Super Win) مطمئنا از آنِ ایران خواهد بود. ایران باید از وضعیت موجود خلاصی یابد تا بتواند با تداوم عقلانیت، نخبه‌سالاری و درک عمیق‌تر و دقیق‌تر از زمان و مکان، ظرفیت‌های بی‌شمار خود را نخست در سیاست داخلی و سپس سیاست جهانی شکوفا کند. آری؛ ققنوس از قفس سکون خواهد جست و ارتفاع را شرمگین اوج پرواز خود خواهد کرد. اما اوج پرواز ققنوس نتیجه اراده یک ملّت در انتخاب یک راه بود، راهی که ملّت ایران هوشمندانه آن را در 24 خرداد 92 انتخاب کرد. بنابراین «ابربُرد» را در کارنامه تاریخ ملّت ایران باید ثبت کرد، بی‌تردید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.