|

ایران نوین، فضای نوین هنری

حسین عبدالهاشم‌پور

دلواپسان معتقدند گره‌زدن توسعه هنر به لغو تحریم‌ها، نشانی غلط‌دادن است اما درواقع از آنجا که دلخواسته آنان نوعی «هنر دولتی» است، خود را به کوچه علی‌چپ می‌زنند؛ هنر مطلوب دلواپسان، «هنر سفارشی» است که حتی آن‌هم در بود تحریم‌ها عمری نمی‌پاید، می‌شود لقمه بخور و نمیر و افتان‌وخیزان که باید گرد شهر چرخید و اتوبوسی، برایش مخاطب به شرط ساندیس آورد؛ در چنبره تحریم‌ها حتی به چاه نهادهای موازی وزارت فرهنگ که در عرصه هنر بودجه‌های غیرشفاف دارند هم آبی نمی‌ماند و چشمه هنر سفارشی هم می‌خشکد. به گمانم در عصر تازه‌ای که ایران مرکز ثقل نگاه‌های جهانی است، هنر ایران برای پروازی بلند، دست‌کم از پنج منظر به لغو تحریم‌ها نیاز دارد: ١- حال خوب، مهم‌ترین معیار خلاقیت است؛ در سایه‌سار امیدآفرین رفع تحریم‌ها، حال خوب همگانی می‌تواند هنر را از نو شکوفا کند. ٢- اطمینان‌خاطر از نوعی ثبات، سبب می‌شود بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران علاقه‌مند به اعتلای هنر سرزمین مادری با دلی قرص دست‌به‌جیب شوند؛ از دیگر سو با رونق کسب و کار این طیف که خداراشکر هرروز به شمارشان علاوه می‌شود، می‌توان امید داشت آب به چاه آبادی هنر مستقل هم بیفتد. ٣- در سال‌های اخیر عرضه و فروش آثار هنرمندان ایرانی آن‌سوی مرزها با ترس و دلهره رخ می‌دهد؛ به‌طورمثال در عرصه تجسمی، تحریم سوئیفت سبب شده فرآیند پرداخت قیمت آثار به‌فروش‌رسیده با دورزدن‌های بسیار شکل گیرد و فروش‌های کریستیز، بونامز و ساتبیز مسیرهای عجیب‌وغریب با فاصله زمانی بسیار را طی کنند؛ ادامه این شرایط ممکن است خریداران بین‌المللی را از بازار هنر ایران دلزده کند. ٤- تعارف که نداریم، در شرایط اقتصادی خاص در هر کشوری، هنر از فهرستگان اولویت‌ها خارج می‌شود، بدیهی هم هست بودجه انقباضی به‌سوی نان و پنیر مردم سوق یابد؛ این میانه، زندگی انبوه هنرمندانی که از راه هنر ارتزاق می‌کنند زیر سؤال می‌رود، بنابراین رفع تحریم‌ها از این منظر هم موهبت است. ٥- دولت در شرایط کنونی توانایی تأمین زیرساخت‌ها را ندارد هیچ، گویا در پرداخت‌های کارمندانش دچار لکنت است؛ هنر مستقل به شرط فراهم‌بودن زیرساخت‌هایی مانند سالن‌ها یا مشوق‌های مالیاتی سرمایه‌گذاران هنر و... می‌تواند زنده بماند که چنین راهبردهایی نیز ناگفته پیداست به زلف لغو تحریم‌ها گره خورده است... . روشن است هنر ایران زیر فشار مالی متأثر از تحریم‌ها صورت خویش را سرخ نگاه داشته و روی پای خود ایستاده است، اکنون در صورت رفع تحریم‌ها باید به مهر و تدبیر، آبی هم به زیر پوستش بدود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.