آخرین دو با مانع در مذاکرات هستهای
ترجمه: شهرام زرندار
یکی از آخرین موانع اصلی بر سر راه توافق هستهای تاریخی با ایران، مشاجره در مورد تحریمهای سازمان ملل است که به نظر میرسيد ماهها پیش حل شده باشد... این تحریمها در یکسری از قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل هستند که از 9 سال پیش تصویب شدهاند. وزیر دفاع پرزیدنت اوباما، اشتون کارتر، این هفته به کنگره گفته که بخشی از این ممنوعیت در مورد تکنولوژی موشکهای بالستیک برای امنیت خود آمریکا مهم و خطیر است. کارتر گفت: «دلیل اینکه ما میخواهیم مانع از آن شویم که ایران به موشکهای قارهپیما دست یابد (این موشکها توانایی پرواز از ایران به ایالاتمتحده را دارند) این است که ما این وضع را نمیخواهیم».
اما برای ایرانیان این مسئله امری حاکی از غرور ملی و تعیینکننده روابط مشترک با ماست. آنها میگویند تحریمها به خاطر برنامه هستهای ایران، به ایران تحمیل شدهاند و بنابراین بهعنوان بخشی از هرگونه توافقی فیمابین باید لغو شوند. در سطحی وسیعتر، این تبلور مسئلهای است که میگوید هرگونه توافق هستهای با ایران به این معنی خواهد بود که باید ایران را بهعنوان یک قدرت اصلی و مهم در منطقه قبول کنیم. وزیر امور خارجه ایران، محمدجواد ظریف، خواستار استفاده از این موضوع برای ایجاد شکاف در ائتلاف شش کشوری که با آنها مذاکره میکند بوده است. او تلاش کرده تا روسیه و چین را - دو کشوری که مترصدند معاملات سودآور تسلیحاتی خود را با ایران از سر بگیرند - از بقیه جدا کند. جان کری که بعدازظهر جمعه به سؤالی در مورد ميزان پیشرفت در مذاكرات در باغ هتل کوبورگ پاسخ میداد، گفت: «در مورد یکی، دو مسئله مورد مناقشه تصمیمگیری کردیم، میتوان گفت پیشرفت داشتهایم». اما او مشخص نکرد در مورد کدامیک از مسائل تصمیمگیری شده است. برای آقای ظریف منع فروش تسلیحات (که شامل تکنولوژی موشکهای بالستیک هم میشود) بخشی از تحریمهای مربوطه هستهای است که تحمیل آنها به ایران از سال 2006 شروع شده است و آن هنگامی بود که ایالاتمتحده به آرامی مشغول بازی دیگری برای مجبورکردن ایران در جهت محدودسازی برنامه غنیسازی هستهای تازه متولدشدهاش بود. معامله کلیدی شامل 80 صفحه توافقات و ضمائم آنهاست که در اینجا به صورت پیشنویس طرح شده و حاکی از آن است که برنامه ایران برای مدت تبیین از یک دهه در عوض لغو آن تحریمها در سراسر جهان محدود میشود یک مقام ارشد ایرانی شب پنجشنبه به گزارشگران آمریکایی گفت: «این موضع ما، موضع روسیه و موضع چین بوده است. این آبخیزی است که به آن نیاز داریم و بهنحوی از انحا چیزی شبیه به آن را باید بهعنوان دستاورد کسب كنيم».فکتشیتی که دولت آمریکا در اوایل آوریل توزیع کرد- هنگامیکه بهنظر ميرسید هر دو طرف به توافق رسیدهاند- مفاد عمده و اصلی یک توافق قریبالوقوع را شرح میداد و مبنیبر این بود که خود توافقنامه هستهای ادامه ممنوعیت خرید تسحیلات را مشخص نمیکند.اما یک قطعنامه شورای امنیت سازمانملل که توافق نهایی مورد مذاکره در اینجا را تأیید میکند شامل این هم میشود که فکتشیت میگوید: «محدودیتهای مهمی در مورد سلاحهای متعارف و موشکهای بالستیک اعمال میشود». اما فکتشیت نمیگوید برای چه مدتی این ممنوعیت معتبر است یا در چه شرایطی میتوان آن را لغو کرد. مقامات آمریکایی اصرار دارند که همه عناصر مندرج در متنی که در ماه آوریل صادر کردهاند در پشت درهای بسته مورد توافق قرار گرفته و با ایرانیها حلوفصل شده است. اما خلاصه متن ایرانیها که در مورد آنچه در لوزان مورد توافق قرار گرفته هیچ اشارهای به مسئله منع خرید تسلیحات نمیکند. اما معلوم شد که این مسئله مقدمه مشکلاتی است که پیش آمده: هنگامیکه مذاکرات در اواخر ژوئن در اینجا از سر گرفته شد، ایرانیها دوباره مسئله را باز کردند و یک موضوع دیگر را برای مذاکره به موضوعات قبلي افزودند و مذاکرهکنندگان را که از قبل درگیر مسائل سختی درباره بازرسیها و نوع تحقیق و توسعهای که ایرانیها میتوانند انجام دهند بودند را غافلگیر کردند.برای هر دو طرف این مسئله از نظر سیاسی مهم است. برای دولت اوباما ایده اجازهدادن به ایران برای استفاده از میلیاردها دلاری که میتواند از طریق لغو تحریمها بهدست آورد و خرج آن برای خریداری سلاح از روسیه، ایدهای ناخوشایند است. این ایده میتواند توافق نهایی را در کنگره با مخاطره مواجه کند. کنگرهای که میتواند رأی مثبت یا منفی بدهد رأیای که اوباما میتواند آن را وتو کند. مقامات کاخ سفید از این میترسند که هرگونه تفسیری مبنیبر اینکه منع خرید سلاح لغو شود میتواند دموکراتهای کنگره را به موضوع مخالفت با توافقنامه هستهای با ایران بكشاند و آرایی که آقای اوباما سخت به آن نیاز دارد از دست برود. لغو ممنوعیت خرید تسلیحات به ایران اجازه میدهد که آزادانه برای متحدان خود سلاح بفرستد، درست همانگونه که روسیه این کار را میکند... . *مایکل آر گوردون و دیوید. ئی. سنجر
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.