ردشدن در کنکور کار در ایران
اختر محمد ماکویی
هر داوطلب ورود به دانشگاه در افغانستان حداقل یکسال محکوم به یادگرفتن کتابهایی است که حتی در طول دوران رسمی همان سهسال گذشته، معلمشان موفق به درسدادن کل آن کتاب نشده است. (در افغانستان سؤالات کنکور شامل سه سال آخر تحصیلی یک دانشآموز است) معمولا یک پشتکنکوری افغان که تمایل به راهپیداکردن به دانشگاه دارد، باید با آغاز کلاس (صنف) دوازدهم، خود را در مکانی برای آمادگیگرفتن ثبتنام کند (خانوادههایی هم هستند که فرزندان خود را از همان آغاز صنف دهم (دوم دبیرستان) در کلاس کنکور ثبتنام میکنند). اکثر برنامههای کنکوری، بین خودشان یک نوع رقابت برای جذب دانشآموز سال آینده دارند و این امر باعث شده که دانشآموز دچار سردرگمی شود. زمینه ثبتنام در این نوع کلاسهای کنکور برای داوطلبان سراسر کشور به دلایل زیادی از قبیل وضعیت بد امنیتی مهیا نیست. این به آن معناست که دانشآموزی که چنین امکاناتی را در ولایت خود نمیبیند، باید شال و کلاه کرده و به یک ولایت درجهاول سفر کند. (ولایات افغانستان نظر به امکانات و وضعیت امنیتی به سه درجه تقسیم شدهاند). این تازه یک طرف مشکل است، مشکل اساسی این است که این داوطلب در ولایت خود حتما مشغول رفتن به یک مدرسه است و اگر روزهای غیبتش از ۴۸ روز بگذرد، از امتحاندادن محروم میشود. بیشتر اوقات این مشکل با داشتن رابطه با مسئولان یا پرداخت اندکی رشوه! قابل حل است. اگر اینروزها که روزهای ابتدایی ماه مبارک رمضان است، به یکی از پارکهای شهر هرات که یکی از ولایات درجهیک است سری بزنید، خواهید دید که در گرمای بالای ۴۰ درجه، چگونه داوطلبان کنکور، (چه از ولایت هرات یا دیگر ولایات کشور) سخت درحال درسخواندن هستند که بتوانند به گفته خودشان آیندهساز شوند و رمز این موفقیت را فقط در غلبه بر این امتحان سخت میبینند. شانس خوبی که این داوطلبان دارند این است که امتحان کنکور افغانستان سراسری نیست یعنی هرچندوقت یکبار امتحان یک ولایت را اخذ میکنند که این امر به دانشآموزان کمک میکند سؤالات ولایات دیگر را ببینند که اغلب این سؤالها برای ولایات درجه پایینتر تکراری است. اما تعدادی از داوطلبان هم هستند که بدون آنکه زحمت درسخواندن را به خود بدهند، در بالاترین رشتهها مثل پزشکی و مهندسی قبول میشوند. این دسته افراد با پرداخت مبلغ هنگفتی، سؤالات کنکور را با جواب آنها به شکل غیرقانونی تهیه میکنند. (در کنکور سال ۱۳۹۲ مدیر یکی از برنامههای کنکوری که سؤالات روز دوم امتحان هرات را تهیه و بین شاگردانش تقسیم کرده بود، بازداشت شد که بههمیندلیل امتحان لغو و مدیر این برنامه نیز راهی زندان شد). بعد از امتحان: سال گذشته از حدود 200 هزار نفر امتحان کنکور اخذ شد که ازاینبین تنها 50 هزار نفر آنها راهی دانشگاه شدند و آینده 150 هزار نفر دیگر بر باد رفت. در افغانستان هر داوطلب حق دوبار امتحاندادن را دارد و اگر بار دوم هم نتوانست جایی را در دانشگاه برای خود باز کند، بهاجبار باید به خدمت ارتش درآید یا به کشور همسایه ایران برای کار سفر کند، زیرا باید مخارج زندگی خود و خانوادهاش را تأمین کند. کسانی که نتوانستهاند راهی دانشگاه شوند، اغلب دچار افسردگی جبرانناپذیری میشوند که سالها بر رفتار اجتماعی آنها تأثیر میگذارد و بارها گزارش شده است که شماری از همین راهنیافتگان دانشگاه دست به خودکشی زدهاند. به نظر میرسد موضوع کنکور و آینده بازماندگان از ورود به دانشگاه به این زودیها در این کشور قابل حل نیست، زیرا دولت جدید هیچگونه اظهارنظری در این مورد نمیکند و حتی کنکور سال گذشته در شرایطی برگزار شد که وزارتخانهای که مسئولیت برگزاری امتحان را دارد؛ یعنی وزارت تحصیلات عالی، بنا بر دلایلی وزیر نداشت که همین امر یک نگرانی شدید را در مورد شفافیت امتحان بین دانشآموزان به وجود آورده بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.