|

ایدئولوژی‌های سیاسی

تاریخ اندیشه سیاسی گواهی می‌دهد در پاسخ به پرسش «سیاست چیست؟»، جوابی نیست که بتوان با آن، همه را راضی کرد. چون عرصه‌ها و معانی این دانش‌واژه‌ تا حد زیادی به دیدگاه کلی نظریه‌پردازان بستگی دارد. وقتی گرایش‌های عمده اندیشه سیاسی به طور کلی مورد سنجش قرار می‌گیرند، الگوهای کلی خاصی جلوه‌گر می‌شوند. برخی از این الگوها تقریبا از همان آغاز تا امروز پافشاری می‌کنند. به عبارتی دیگر، در اندیشه سیاسی، الگوهای دیگر به‌خصوص به‌لحاظ دوره و زمان مشخص‌ترند. اگرچه این دوره‌ها را مثل هر دوره‌بندی دیگری در تاریخ، افراد تعیین کرده‌اند، اما در اصل به اختیار نیستند. ازجمله استمرار اساسی چارچوب‌های فکر می‌توان به ماهیت سه‌جنبه‌ای تجربه جمعی پیشاسیاسی، سیاسی و پساسیاسی اشاره کرد. اما به طور کلی می‌توان گفت اندیشه سیاسی مطالعه مسائلی همچون سیاست، آزادی، عدالت، مالکیت، حقوق، قانون و شیوه اجرائی‌کردن آن توسط قوای حاکم است. در این حوزه به سؤالاتی برمی‌خوریم نظیر اینکه این مسائل چه هستند؟ چرا مورد نیازند؟ چه چیزی به یک دولت مشروعیت می‌بخشد؟ چه حقوق و آزادی‌هایی باید عملی شوند و چرا؟ چه فرمی باید برای حکومت در نظر گرفت و چرا؟ قانون چیست؟ در یک دولت مشروع چه وظایفی بر عهده شهروندان است؟ و در چه زمانی به گونه‌ای مشروع می‌توانند دولت را تغییر دهند؟کتاب «ایده‌ها و ایدئولوژی‌های سیاسی» یکی از مهم‌ترین آثار در این حوزه است که ضمن پاسخ به این پرسش‌ها، اندیشه سیاسی را در چهار دوره بررسی می‌کند: دروه پیدایش سیاست در یونان، اندیشه سیاسی در سده‌های مسیحی، از دوران نوزایی مسئله فرد تا انقلاب فرانسه و از انقلاب 1789 به بعد. این کتاب با هدف نشان‌دادن عرصه و ماهیت بحث سیاسی در سنت غرب طی ۳۰۰۰ سال یا بیشتر از آن طرح‌ریزی شده است و در نظر ندارد یک موضوع را مورد بررسی تخصصی قرار دهد یا ادعا نمی‌کند همه‌ موضوعات را گذرا می‌سنجد، بلکه مانند بسیاری از نوشته‌های همانند، برداشتی است گزینشی از آنچه مالفرد سیبلی یکی از چند جریان بزرگ اندیشه و ایدئولوژی‌های سیاسی می‌داند. این کتاب اندیشه‌ها را پاسخی به بحران‌ها و تحولات تاریخی و هم شکل‌دهنده‌ آنها می‌داند. افزون بر آن، ممکن است سوگیری‌های فرهنگی و منافع طبقاتی از این حدود فراتر روند و به بخشی از «واقعیت» دست یابند، اما نظام‌های فکری را اغلب به‌شدت مشروط و به‌دقت تعیین حدود کرده‌اند. خود ماهیت واقعیت سیاسی هم مسئله‌ای است که از برخی جهات معین، احتمالا امروزه هیچ راه‌حل نزدیک‌تر و بهتری از گذشته زمان ارسطو ندارد. اندیشه‌های سیاسی باید با توجه به زندگی‌نامه‌ اندیشمند از دیدگاه‌های تاریخ، فلسفه و علم مورد بررسی قرار گیرند؛ برای درک و فهم پیشینه و زمینه، کاربردها، تأثیرات و نقدها و انتقادها، هیچ رمز جادویی وجود ندارد. این کتاب را از این منظر می‌توان به مخاطبان این حوزه پیشنهاد داد که محققان اندیشه‌های سیاسی و ایدئولوژی‌های سیاسی می‌توانند از آن به‌مثابه نقطه آغاز بررسی، نقد و بحث استفاده کنند. اگرچه این کتاب نمی‌تواند جانشین خواندن متن اصلی رساله‌ها یا تحلیل‌ها و نقد‌های مفصل دیگر شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.