روسیه و آمریکا بر مدار قدرت
رها معتمدی: «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، دقیقا پنج دقیقه پس از «جان کری»، همتای آمریکایی خود، وارد نشست ناتو شد. هواپیماهای آنان دقیقا در کنار یکدیگر به زمین نشستند و وزیر روس همانطور که در حال پایینآمدن از پلهها بود، با گفتن «سلام، جان» از همتای آمریکایی خود استقبال کرد؛ کری نیز بسیار سریع گفت «سلام، سرگئی» و با حالتی محترمانه از او خواست بر صندلی عقب اتومبیلش سوار شود؛ به همین دلیل وزرای خارجه روسیه و آمریکا با یکدیگر به هتل محل اجلاس رفتند. اشتباه نکنید این اتفاق هرگز روی نداده است. با در نظرگرفتن روابط کنونی آمریکا و روسیه، نه واشنگتن نه مسکو نمیخواهند که با یک اتومبیل آمریکایی به نشست «روسیه- ناتو» بروند؛ چراکه برای اکثر روسها، ناتو همچنان دشمن آنان است، هرچند ارتش روسیه هیچگاه بهطور رسمی به این سازمان بهعنوان دشمن خود نگاه نکرده است. همچنین آخرین نظرسنجی منتشرشده نشان میدهد اکثر روسها با طرحها و برنامههای رسمی این کشور با هزینهکردن بودجههای هنگفت بهمنظور تکمیل و مدرنسازی تجهیزات دفاعی این کشور موافق هستند. البته این ترس بدون ریشه نیست. مسکو همواره بر این نکته تأکید میکند ناتو در حال استقرار موشکهای خود در نزدیکی مرزهای روسیه است و پایگاه جدید نظامی در لهستان، بلغارستان و رومانی امنیت این کشور را تهدید میکنند. این تمامی ماجرا نیست. روسیه در ابتدای ورود «باراک اوباما»، رئیسجمهوری آمریکا، با بستن لولههای گاز صادراتی خود بهنوعی نهتنها ثابت کرد که نقش تعیینکنندهای در تأمین امنیت انرژی اروپا دارد، بلکه به کشورهای حوزه نفوذ خود مانند اوکراین فهماند تمایل به غرب میتواند برای آنها و کشورهای نظیر آنها از سوی روسیه با پاسخهای شدیدی همراه باشد. آمریکا نیز برای مهار روسیه دست به اقداماتی نظیر دورکردن متحدان سابق شوروی از مسکو و تلاش برای واردکردن روسیه در عرصه مسابقه تسلیحاتی بهمنظور تضعیف دوباره اقتصاد مسکو زد. اکنون برای آمریکا بهخوبی روشن است که روسیه از پتانسیلهای شوروی برخوردار نیست و اقتصادی شکننده دارد. فشارهای داخلی ازجمله تحریک مبارزان جداییطلب چچن و فشارهای مردمی مبنیبر اعتراض به نوع برنامههای اقتصادی دولت، از دیگر اقدامات آمریکاست. در پاسخ به این اقدامات، روسیه نیز در پی استراتژی خود و تبدیلشدن به قدرتی بزرگ، به اقداماتی دست زده است. این اقدامات روسیه نشاندهنده آن است که هویت خود را دیگر در همراهی همهجانبه با غرب و آمریکا تعریف نمیکند و بهدنبال نقشآفرینی بهعنوان قدرتی بزرگ و مستقل است که بههمراه تعامل با غرب و آمریکا در این راه نیاز به ثابتکردن خود به آمریکا و اروپا از طرفی و جهان و متحدان خود دارد و فضای موجود ترکیبی از جنگسرد و روابط سرد است. در این فضای تقابل، نمیتوان سیاستهای جدید مسکو را نیز فراموش کرد؛ «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، اکنون برنامههای دیگری را در دستور کار خود قرار داده و میگوید مسکو قادر است در شرایطی برابر، به هر آرایش قشون دفاع موشکی در اروپا پاسخ دهد، اما ترجیح میدهد این طرح واشنگتن مورد بازنگری قرار گیرد. او ادامه میدهد «این موضوع که آمریکا تصمیم دارد در چه مواردی از این سپر موشکی استفاده کند، موضوع مهمی نیست، چراکه این سیستم نمادی از رقابت تسلیحاتی است. بیانیهها مانند اینکه نترسید و ما قول میدهیم اقدامی انجام ندهیم که در جهان مدرن امروزی نامناسب باشد، اکنون دیگر کارایی لازم را ندارد. این سخنان بچگانه است، چراکه ما به ضمانتنامهها و قراردادهای جدیای در این زمینه نیازمندیم.»
منبع: نیویورک تایمز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.