|

تأویل شعر نو

«شعر نو در ترازوی تأویل» کتابی است از دکتر سیاوش جعفری که از طرف نشر مروارید منتشر شده است. این کتاب نگاهی است به مهم‌ترین تأویل‌های شعر نو از آغاز تا امروز. در بخشی از پیش‌گفتار کتاب، درباره آن می‌خوانیم: «در این کتاب شماری از مهم‌ترین تأویل‌های موجود در زمینه شعر نو موردنقد و ارزیابی قرار می‌گیرند تا از این راه عوامل ترجیح یک تأویل بر تأویل دیگر روشن گردد و تا جای ممکن معیارهای پذیرفتنی‌تری برای تأویل متن به دست داده شود. همچنین با توجه به دشواری استنباط معنی از متن یا طریقه معنی‌بخشی به متن، این پژوهش در پی آن است تا با نشان‌دادن نمونه‌هایی عملی از تأویل، فهم شعر نو و لذت‌بردن از آن را که به‌سبب ابهام‌های گوناگون برای بسیاری از خوانندگان عادی دشوار است، آسان کند و روش درست‌تر تأویل و تفسیر را به آنان بیاموزد. از این راه می‌توان زمینه ارتباط منطقی خوانندگان را با بخشی از میراث ادبی ایران فراهم آورد. از سویی نتایج این بررسی در تمام شاخه‌هایی که با هرمنوتیک و تأویل متن سروکار دارند، می‌تواند کارآیی داشته باشد. ماهیت فهم، داوری میان دریافت‌های گوناگون از پدیده‌ها و میزان اعتبار آن دریافت‌ها، اکنون به یکی از مباحث مرکزی در فلسفه معاصر تبدیل شده است. بررسی رویکردها و اندیشه‌های هرمنوتیکی مدرن تنوع بی‌سابقه‌ای را در زمینه مسائل مربوط به تأویل متن نشان می‌دهد. این پژوهش از سویی، با توجه به بنیان‌های تئوریک این اندیشه‌ها و رویکردهای هرمنوتیکی جدید، نیک و بد جریان‌های تأویلی تازه را هم در عمل به محک نقد می‌آزماید». کتاب «شعر نو در ترازوی تأویل» شامل سه فصل است. فصل اول با عنوان «شعر نو و مسئله تأویل» به ریشه‌ها و زمینه‌های پیدایش شعر نو، انقلاب نیما در شعر، جریان‌های شعری معاصر پس از نیما و میزان تأویل‌پذیری آنها و ارزیابی تأویلی این جریان‌ها و اینکه کدام جریان بیشترین تأویل را به خود اختصاص داده است، می‌پردازد. «نقد و ارزیابی تأویل‌های موجود در زمینه شعر نو»، عنوان فصل دوم کتاب است. نگاهی کلی به تأویل‌ها و درآمیختگی آنها با نقد، انواع تأویل از نظر رویکرد مفسر به شعر، تأویل شاعران نوگرا از شعر خود و دیگری، تأویل‌پذیری شعرها در عمل و نمونه شعرها و تأویل‌ها و نقد و تحلیل آنها موضوعاتی است که در این فصل به آنها پرداخته شده است. نویسنده در فصل سوم کتاب به نتیجه‌گیری و ارائه پیشنهاد معیارهایی برای انجام و ارزیابی تأویل پرداخته است. نویسنده در پایان این فصل و پس از پیشنهاد معیارهایی برای تأویل متن، می‌نویسد: «دقت و سرسختی در رعایت این معیارها هنگام تأویل، می‌تواند خوانشگر را از لغزش در بسیاری از بی‌راهه‌ها و کژخوانی‌ها باز دارد؛ با این وجود چنین معیارهایی نباید کلیدهای طلایی ورود ابدی به عالم معنای معتبرِ متن تلقی شوند. همواره بخشی از فرآیند فهم چنان که پیش‌تر اشاره شد، وابسته به آرایش ذهنی مفسر است و به فرمان‌های مکانیکی تن نمی‌دهد. خوانشگرِ خوب، با آگاهی از این موضوع می‌کوشد تا جای ممکن از گوش‌سپردن محض به خودخوانی‌های بی‌معیارِ «خویش» در برابر منطقِ متن بپرهیزد و از نخستین گام‌های تأویل تا مرحله رسیدن به قرینه‌های استوار، صدای «من‌های درون» را به سودِ آن «منِ قاهر» خفه نکند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.