درباره خندوانه
نحوه مطلوبِ خندیدن و خنداندن
فرهاد گلستان
تفاوت ماهوی «خندوانه» با دیگر مجموعههای طنزِ صداوسیما (اعم از نمایشهای شبانه، مسابقات خانوادگی، جُنگهای مناسبتی و...) در این است که کسی در خندوانه مورد تمسخر قرار نمیگیرد. به عبارت دیگر «تمسخر» دستمایه خنداندن تماشاچیان و مخاطبان در برنامه نیست. در غالب جُنگهای شادی و طنز صداوسیما (که میتوان بهراحتی فهرستی بلند از آن ارائه کرد)، نهایت توان نویسنده و کارگردان در ایجاد خنده به کمک دستانداختن و تمسخرهای کلامی و رفتاری بازیگران با هم است. به این صورت که یکی از بازیگران -که معمولا به لحاظ اجتماعی از موقعیت متعارف بالاتری برخوردار است- بازیگری با سطح اجتماعی پایینتر را بهصورت کلامی و رفتاری مسخره میکند، تا اسباب خنده و تفریح تماشاچی فراهم شود. تقریبا تمامی سریالهای شبانه و جُنگهای مناسبتی ـ مذهبی و مسابقات، درشان بر همین پاشنه میچرخد و سطح کارشان فراتر از هجو یکدیگر نیست. اما حکایت خندوانه چیز دیگری است. در خندوانه دارد اتفاق دیگری میافتد. خندههایی که رامبد جوان میآفریند، از جنس دیگری است. در خندوانه کسی مسخره نمیشود و آنچه ایجاد خنده میکند، طنزهای کلامی و گاه رفتاری طنزپردازان برنامه- و خاصه مجری- است. میتوان بهراحتی در خندوانه به «نیما» خندید و با تمسخر وی اسباب خنده تماشاچی را فراهم کرد؛ اما نیما مسخره نمیشود. لااقل رامبد جوان او را مسخره نمیکند. گاهگداری پیش میآید که میهمان برنامه ـ به سیاقِ عادت مألوف در برنامههای طنز ـ دست به تمسخر دیگران ـ و نیما ـ بزند، که البته تأیید مجری با وی همراه نمیشود. این نحوِه مطلوبِ خندیدن و خنداندن است که برنامه خندوانه را یک سروگردن بالاتر از باقی برنامههای طنز قرار داده و کاری نیست که بدون برنامه، اتفاقی و یکهویی رخ داده باشد. رامبد جوان در خندوانه به کرامت انسان احترام میگذارد و طنزی فاخر ارائه میکند که خدا کند سرمشق هجوپردازان شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.