پایان خوش هستهای
جاوید قرباناوغلی . مدیر کل پیشین وزارت خارجه
ترافیک سنگین رفتوآمد وزرای خارجه کشورهای 1+5، فدریکو موگرینی، یوکیو آمانو و دیگر دستاندکاران مذاکرات هستهای در 20 ماه گذشته به هتل کوبورگ وین، از پایان مذاکرات هستهای حکایت میکند. در کنار مذاکرات فشردهای که برای برداشتن آخرین اختلاف نظرات و موانع توافق جامع در وین در جریان است، سفر یوکیو آمانو به تهران را میتوان حلقه آخر سناریویی دانست که هدف آن، عبور از همه موانع و برآمدن دود سفید توافق جامع بین مذاکرهکنندگان است.
سخنان مقام معظم رهبری در بین کارگزاران نظام درباره سیر و سابقه مذاکرات هستهای، ترسیم مجدد خطوط قرمز مذاکرات و توافق و تأکید قاطع ایشان بر اینکه «ما دنبال توافقیم. اگر کسی بگوید که در مسئولان جمهوری اسلامی کسی هست که توافق را نمیخواهد، خلاف گفته... . بنده، دولت، مجلس، قوهقضائیه، دستگاههای گوناگون امنیتی، نظامی و... - همه در این جهت متّفقیم و موافقیم که توافق باید انجام بگیرد» با توجه به اشراف ایشان بر مذاکرات را میتوان شاهد دیگری بر حصول توافق عزتمندانهای دانست که تضمینکننده منافع کشور خواهد بود. شاید بتوان تعبیر رهبری در مثال شیرجه و دایو را بهترین پاسخ برای منتقدان و دلواپسان دانست که از زمان کلیدخوردن دور جدید مذاکرات هستهای از هیچ تخریبی در روند مذاکره و مشوهکردن چهره مذاکرهکنندگان فروگذار نکردند. باید به مذاکرهکنندگان دستمریزاد گفت که در چنین فضای داخلی، با غیرت ملی و منطق قدرتمند رودررو و پنجهدرپنجه بزرگترین قدرتهای جهان، منافع ملی را پاس داشتند. باور کنیم همین اندک (البته در چشم دلواپسان)، دستاورد بزرگی است که باید آن را قدر دانست. کسانی که با ادبیات و سازوکار بینالمللی، اندک آشنایی دارند، از دشواری مذاکرات 20 ماه گذشته آگاه هستند. شش قطعنامه شورایامنیت تحت فصل هفتم بر پرونده هستهای ایران سنجاق شده و تحریمهای گوناگون، همه ارکان کشور در حوزههای سیاسی، اقتصادی، تجاری، مالی، پولی، گمرگی و... . قس علیهذا را درگیر کرده، تا جاییکه یک کشور درجهسه جهان نیز به خاطر پایبندی به مقررات بینالمللی، اجازه یا اراده کار با کشورمان را ندارد.
در این شرایط، مدیریت مذاکرات و رهاکردن کشور از این شرایط، بهغایت دشوار است. کسب قلههای رفیع اقتدار و تأمین منافع ملی که هدف غایی سیاست است، زمانی از میان آتش و خون و ایستادگی، فداکاری و رادمردی در میادین نبرد تأمین میشود و زمانی دیگر با انداختن پنجهدرپنجه قدرتهای بزرگ با بهرهگیری از عقلانیت و قدرت منطق و البته با پشتیبانی ملی. عیار تعهد و غیرت ملی در کارزارهای بینالمللی نه در پافشاری غیرمنطقی بر اصول انتزاعی خودساخته و خطابهخوانی که بهرهگیری از مردان کارآزموده سیاست و قدرت منطق و چانهزنی آنان در این عرصههاست.
قبلا در جایی نوشتهام در تاریخ معاصر ایران کارزارهای دیپلماتیکی، مانند مذاکرات قوامالسلطنه با استالین و دفع شر فرقه دموکرات از بخش مهمی از کشور، دفاع قهرمانانه دکتر محمد مصدق در دیوان داوری بینالمللی و استیفای حقوق ملت در حاکمیت بر منابع نفت، در مقابل بریتانیای کبیر و مذاکرات سرنوشتساز دکتر ولایتی و تیم همراه او (ازجمله دکتر ظریف) پس از پذیرش قطعنامه 598، از برگهای زرین تاریخ کشورمان است که باید در کتب درسی به فرزندان این کشور آموخت تا قدر مردان بزرگ این سرزمین کهن را بدانند. بی هیچ مبالغهای، میتوان پرونده هستهای کشور را در زمره همین موارد برشمرد. پروندهای که به تصدیق قدرتهای بزرگ جهان، مهمترین چالش آن در عرصه بینالمللی است؛ تا جایی که وزیر خارجه قدرتمندترین کشور جهان با پای شکسته و عصای زیر بغل برای حلوفصل آن برای مدتی طولانی در خارج از سرزمین ملی خود خیمه زده است و با وزیر خارجه کشورمان مذاکره میکند. نمیخواهم با خوشبینی افراطگونه، از حصول توافق جامع در وقت اضافه که بهسرعت در حال پایان است، سخن بگویم، اما چنانکه پیشتر گفته شد، براساس همه شواهد موجود، کارزار دیپلماتیکی که پس از رویکارآمدن دولت تدبیر و امید، در شهریور 92 و در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کلید خورد، پس از گذشت قریب به دو سال، به خط پایانی خود نزدیک شده و ملت بزرگ ایران باید خود را برای جشن پیروزی دیپلماتیک در مهمترین رویارویی بینالمللی آماده کند. این مسئله آنقدر روشن است که ارگان و سخنگوی دلواپسان نیز دو روز پس از اين پیشبینی که با قاطعیت و بهیقین میتوان گفت هیچ توافقی در پیش نخواهد بود و باز هم مانند 12 سال گذشته، مذاکرات در مرحله پایانی خود با شکست روبهرو میشود، تغییر موضع دارد. این روزنامه از ناامیدی حریف در تحمیل یک توافق هستهای بد به کشورمان سخن گفته و تیم مذاکرهکننده را به هوشیاری از خطای خطرناک فراخوانده است. طرفه آنکه مخاطب این توصیه کسانی هستند که مقاممعظمرهبری به صریحترین شکل ممکن آنان را با صفاتی همچون « امن، غیور، شجاع، متدین و دارای غیرت ملی» توصیف کردند. آگاه باشیم ایران عزیز ما، پیروز میدان «جنگ ارادهها»ست و مذاکرهکنندگان ما با توانمندی حرفهای با حفظ همه خطوط قرمز، در حال عبوردادن کشور از تونل وحشت اجماع بینالمللی، قطعنامههای شورای امنیت و تحریمهای ظالمانه هستند. آنان میخواهند براساس استراتژی تعامل سازنده، افقهای روشنی در عرصه بسیار پیچیده منطقه و جهان فراروی کشور قرار دهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.