در جستوجوی شومنهای حرفهای
سحر آزاد
احسان علیخانی در برنامه جمعهشب «ماه عسل» از درآمدش گفت. این موضوع یکی از حاشیههایی بود که میهمان برنامهاش هم به آن اشاره کرد و گفت که عنوان میشود یک میلیارد و 200 میلیون تومان درآمد دارد. هرچند علیخانی این موضوع را رد کرد، اما یک جستوجوی ساده در مورد برنامههایی از این دست که گفتوگومحور هستند و با عنوان «تاکشو» شناخته میشوند، نشان میدهد درآمدهای بالا برای مجریان یا گردانندگان این برنامهها در دنیای رسانههای امروز، امری دور از ذهن نیست. براساس آمار، در سال 2013 ثروتمندترین کسانی که تاکشوها را اجرا میکنند، اپرا وینفری با 2.7 بیلیون دلار، دیوید لترمن با 400 میلیون دلار برای برنامه Late Show، جی لنو با 250 میلیون دلار و الن دی جنرس با 90 میلیون دلار برای برنامه The Ellen هستند. آنها نهتنها جزء ثروتمندترین گردانندگان تاکشوها و حتی افراد متمول آمریکا محسوب میشوند بلکه اعتبارشان از نظر تأثیرگذاری روی مردم هم قابلتوجه است. بااینحال اگر از این موضوع بگذریم که تاکشوها باعث جذب مخاطب، ایجاد اعتبار برای یک شبکه و آوردن آگهیهای بازرگانی میشوند، تعداد تاکشوهای معروفی که توانستهاند در رقابت با دیگر برنامهها، مخاطبان خود را پیدا کنند و به شهرت برسند، بسیار اندک هستند و جالب است که معروفترین این برنامهها در آمریکا تولید شدهاند. همچنین شبکههای ایبیسی، سیبیاس، انبیسی و پیبیسی از جمله رسانههایی هستند که بیشترین تاکشوهای معروف از آنها پخش شده است که باید به آن این نکته را هم افزود که بیشتر این شبکهها در بحث خبری نیز از شهرت بالایی برخوردار هستند. قدیمیترین تاکشو نیز به برنامه جو فرانکلین برمیگردد که از سال 1951 تا 1993 تولید شد اما تاکشوی دیگری که از سال 1954 تاکنون از شبکه انبیسی درحال پخش است The tonight show نام دارد و تاکنون شش نفر آن را اجرا کردهاند. البته تاکشوهای دیگری هم مانند Good Morning America که از سال 1975 تاکنون پخش میشود، Late night که از سال 1982 درحال پخش است یا The daily show with John Stwart که از سال 1996 تاکنون تولید شده است، طی این سالها از اعتبار زیادی برخوردار شدهاند. تاکشوها ملزم نیستند موضوع خاصی را دنبال کنند یا صرفا به سراغ افراد شاخص یا مشهور بروند. از شخصیتهای سیاسی، هنری و ورزشی تا افراد عادی یک جامعه میهمان چنین برنامههایی میشوند و هر یک داستان خود را مطرح میکنند و دراینمیان آنچه رنگ و لعاب برنامه را بیشتر میکند، رفتار اجراکننده یا شومن برنامه است. بااینحال یک شومن علاوهبر ویژگیهای فردی مانند نحوه صحبتکردن، اشراف به موضوع، رعایت موارد حرفهای و حتی اخلاقی، فردی است که بر بسیاری دیگر از بخشهای برنامه، انتخاب موضوع، نحوه پرداختن به آن، طراحی صحنه و... را هم نظارت و حتی ایدهپردازی میکند. او همچنین با گروهی در ارتباط است که قطعا از ابتدا مشخص کردهاند جامعه هدف آنها چیست، چه هدفی دارند و قرار است بر چه وجهی از تازگی و جذابتربودن انگشت بگذارند که بتوانند آگهیدهندگان و مردم را جذب کنند. پس از آن نحوه گفتوگوها، بهچالشکشیدن موضوع یا فرد و بسیاری دیگر از مسائل مورد بحث قرار میگیرد. در ایران نیز از بدو راهافتادن تلویزیون، تاکشوهایی وجود داشتهاند که جای خود را در میان مردم باز کردهاند، اما بیشتر آنها عمر کوتاهی داشتهاند. برخی از آنها هم مانند «ماه عسل» که طولانیتر بودهاند، مجریان ثابتی نداشتهاند. یکی از جذابیتهای چنین برنامههایی اطلاعات کشفنشده یا تازهای است که در مورد یک موضوع یا فرد وجود دارد و یک شومن باید بتواند و این اختیار را داشته باشد که به زوایای پنهان ماجرا بپردازد. در واقع همین موضوع است که به برنامه اعتبار میدهد و حتی آن شبکه را پررنگتر میکند و شاید این جنبه اکنون در صداوسیمای ما هم موردتوجه قرار گرفته است. هرچند صداوسیما هنوز رقیبی در حدواندازه خود ندارد، اما الان که کفگیرش به ته دیگ خورده و مشکل بودجه دارد، میتواند از طریق تاکشوها، بخشی از هزینههای مالی خود را مرتفع کند. بااینهمه این موضوع زمانی محقق میشود که شومنهای حرفهای را تربیت کرده باشیم که توان گفتوگوهای جذاب و چالشی را داشته باشند. صداوسیما هم البته باید تکلیفش را با خودش مشخص و حدومرزها را تعریف کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.