|

سوریه از پشت عینک آنکارا

دیوید رومانو* ترجمه: آزاد حاجی‌آقایی

در خلال هفته‌های گذشته، کردهای روژآوا موفقیت‌های چشمگیری را در مواجهه با گروه تروریستی «داعش» به‌دست آورده‌اند. حزب «اتحاد دموکراتیک»، اکنون تا مهمترین استان تحت سلطه داعش یعنی «رقه» پیشرفت کرده است. حزب اتحاد دموکراتیک در چندروز اخیر نیز با محاصره شهر تحت کنترل «گری سپی» یا «تل‌ابیض» و سپس تصرف آن پیروزی‌های خود را جشن گرفته است.‌گری سپی مهم‌ترین گذرگاه مرزی تحت کنترل داعش در جاده اصلی شهر «شانلی اورفای» ترکیه به «رقه» در سوریه بود. پیشرفت حزب اتحاد دموکراتیک این نکته را مبرهن ساخت که این حزب توان متصل‌کردن سه کانتون جزیره، کوبانی و عفرین را دارد. اگر این حزب قادر باشد که از طرف کوبانی در غرب نیز به سوی «عفرین» فشارهای خود را تداوم بخشد، این سه کانتون روژآوا به یک واحد تبدیل شده و حزب اتحاد دموکراتیک می‌تواند تمامی مرزهای ترکیه با سوریه را تحت کنترل خود قرار دهد. با چنین اقدامی داعش عملا هیچ‌گونه راهی به سوی ترکیه نخواهد داشت که تاکنون از آن به‌عنوان امن‌ترین راه عضوگیری و تأمین منابع مالی خود بهره می‌گرفت. این پیروزی باید دلیلی برای تمام کسانی باشد که خود را جهادی قلمداد نمی‌کنند. در مناطقی که آنها از سال 2011 به بعد به تصرف خود در آورده‌اند، حزب اتحاد دموکراتیک همواره با تأسیس شوراهای مدیریتی متشکل از نه فقط کردها بلکه تمامی گروه‌های ساکن این مناطق ازجمله عرب‌ها، ترکمن‌ها، ارمنی‌ها و دیگر گروه‌های مسیحی و نیز گروه‌های سکولار و مذهبی به غیرنظامیان اطمینان و قوت قلب بخشیده است. دراین‌میان آمریکایی‌ها با حملات هوایی‌شان که نقش مهمی را در پیشرفت‌های حزب اتحاد دموکراتیک ایفا کرده‌اند، نیز این پیشرفت‌ها را جشن می‌گیرند. بعد از سقوط رمادی در چند هفته گذشته و تداوم حملات بی‌رمق ارتش عراق علیه داعش، سیاست‌گذاران خارجی در واشنگتن باید واقعا از شنیدن این خبرهای خوب احساس راحتی کنند. اما در آنکارا، این پیشرفت‌ها با حیرت و نگرانی مواجه شده است. متعاقب پیشرفت‌های حزب اتحاد دموکراتیک مقامات رسمی ترکیه فورا کردهای روژآوا را متهم به پاک‌سازی قومی علیه اعراب و ترکمن‌های سوریه کردند. درحالی‌که هیچ‌گاه به نظر نمی‌رسید که آوارگی کردها و عرب‌های ساکن «گری سپی» و مناطق تحت تصرف داعش نگرانی ترکیه را به‌دنبال داشته باشد. پریزیدنت «رجب طیب اردوغان» نیز می‌گوید که در مرزهای ما، در تل ابیض، غرب در حال بمباران‌های هوایی علیه اعراب و ترکمن‌ها بوده و متأسفانه اعضای گروه‌های تروریستی حزب اتحاد دموکراتیک و حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) را جایگزین آنها می‌کند. همچنین تصاویر هزاران نفر از پناه‌جویان غیرنظامی تل‌ابیض که چندروز قبل به کنترل حزب اتحاد دموکراتیک درآمد در نقاط مرزی ترکیه نشان می‌دهد که آنان با زور اسلحه مجبور به بازگشت به داخل مرز سوریه شده‌اند و هم‌زمان سراسر جهان شاهد تصاویر و ویدئوهایی از جنگجویان داعش، دقیقا در مرزهای ترکیه بود که نظامیان ترکیه آن‌ها را به حال خود وانهاده بودند. شواهد نشان می‌دهد پاکسازی قومی که حزب اتحاد دموکراتیک به آن متهم می‌شود کاملا بی‌اساس است و این هم یکی از سخنان مهمل آقای اردوغان است. درحالی‌که بمباران‌های هوایی ادامه دارند، دیدگاه‌های عمومی در جهان حاکی از آن است که دولت آمریکا به‌منظور اجتناب از افزایش تلفات غیرنظامیان، بسیار محتاطانه عمل می‌کنند و این مسئله به نوع خود منتقدانی دارد که می‌گویند واشنگتن به‌صورت محدود دست به بمباران مواضع داعش می‌زند. درحالی‌که به نظر می‌رسد که بسیاری از جنگجویان داعش در سوریه، عرب و ترکمن هستند، آنکارا به جای دیدن آنها به‌عنوان «داعشی» از عینک «ترکمن» استفاده می‌کند. این همان عینکی است که دستگاه اطلاعاتی ترکیه یعنی «میت» را از چندی پیش هدایت کرده است تا به تهیه تدارکات و عبوردادن جنگجویان جهادی به داخل سوریه دست زنند. این همان عینکی است که عاقبت تصمیم‌گیرندگان واشنگتن را واداشت تا در مقایسه با ترکیه، به همکاری نزدیکتری با کردهای روژآوا در مقابله با داعش برخیزند. بی‌شک آنکارا باید منافع و امنیت خود را در ارجحیت قرار بدهد. دقیقا به‌همین‌دلیل است که باید مقامات ترکیه، پیروزی‌های حزب اتحاد دموکراتیک را در مقابل داعش خوشامد بگویند. اگر آقای اردوغان و دولت او در ارتباط با ایجاد یک صلح پایدار با حزب کارگران کردستان صادق هستند و اگر خواهان تعمیق نفوذ آنکارا در جنوب مرزهای خود هستند، با ارائه حمایت از جنگجویان کرد در مقابل داعش در سوریه می‌توانند یک مسیر عالی را برای دستیابی به صلح باز کنند و اگر کانتون‌های روژآوا از ارتباطی نزدیک با ترکیه برخوردار باشند دقیقا مانند کردها در عراق می‌توانند همسایگان خوبی برای ترکیه به شمار روند. تصمیم‌گیرندگان در آنکارا با داشتن نفرت و بیزاری قدیمی خود از دستاوردهای کردها در تمامی جهان تنها با زحمت می‌توانند مسیر سیاست خارجی خود را هموار کنند. آنها می‌توانند جهان را متقاعد کنند تندروهای جهادی را که سر از تن غیرنظامیان جدا می‌کنند و زنان را به بردگی می‌کشند، بر کردها و همه دستاوردهای آنها ترجیح ‌دهند. آنها می‌توانند فرایند صلح را با جمعیت کرد خود به خطر بیندازند. آنها می‌توانند از واشنگتن و دیگر دوستان خود در ناتو بیگانه‌تر شوند. آنها می‌توانند در مورد هر چیز بی‌اساسی که مایل‌اند، از پاکسازی قومی توسط کردها گرفته تا دیدن بشقاب‌پرنده‌ها، ادعاهای واهی داشته باشند. اما هیچ‌یک از اینها برای منافع ملی ترکیه خوشایند نیست؛ کاش ترک‌ها حداقل بر مبنای منافع ملی و براساس نتایج انتخابات اخیر بهتر بازی می‌کردند.

*استاد مطالعات خاورمیانه منبع: پلتیکال‌ساینس

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.