|

جایگاه اطلاع‌رسانی در پیشگیری از وقوع جرم

حمیدرضا تهرانی. کارشناس روابط‌عمومی

روابط انسانی با گسترش جوامع پیچیده شد. به‌موازات آن، جوامع برای برقراری ارتباط و توسعه روابط خود به سوی استفاده از رسانه و ابزارهای اطلاع‌رسانی جمعی گرایش پیدا کردند. چندی‌بعد رشد فزاینده جمعیت و ازبین‌رفتن مرزهای جغرافیای در دنیای ارتباطات، باعث شد سرعت اطلاع‌رسانی و گسترش اخبار و اطلاعات نیز افزایش پیدا کند. به‌تدریج برای بهره‌مندی از این ظرفیت فراگیر، موضوع اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی به‌عنوان جزئی از ساختار سازمانی نهادهای اداری در قوای حاکمیتی کشورها بدل شد و کم‌کم دفاتری با عنوان واحدهای روابط عمومی یا دفاتر اطلاع‌رسانی و ارتباطات یا با عناوین دیگر شکل گرفت. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که اولا رسالت این واحدهای سازمانی چیست و چه کارکردهایی دارند؟ در پاسخ به این مسئله باید اذعان داشت واحدهای روابط‌عمومی و اطلاع‌رسانی باوجود پیگیری امور اجرائی سازمان متبوع خویش، فعالیت‌های خود را معطوف به جنبه‌های اطلاع‌رسانی و آگهی‌بخشی حوزه فعالیت خود می‌کنند. در همین راستا ماده 2 آیین‌نامه نحوه فعالیت، وظایف و اختیارات روابط‌عمومی دستگاه‌های اجرائی بیان می‌کند: «اهم فعالیت‌های روابط‌عمومی هر وزارتخانه یا سازمان اجرائی سیاست‌های اطلاع‌رسانی دولت، همکاری با رسانه‌های جمعی برای انعکاس مناسب عملکردهای بخش‌های مختلف پاسخ‌گویی به ابهام‌ها و اطلاع‌رسانی درخصوص آن دستگاه، تهیه و اجرای طرح‌های تبلیغاتی سازمان و... است». از سوی دیگر رشد فزاینده جرم و بزهکاری، امروزه به‌عنوان دغدغه اصلی مسئولان کشورها یاد می‌شود. ازاین‌رو، باید برای برون‌رفت از این وضعیت و تلاش برای پاکسازی جامعه از بزهکاری از همه ابزارهای لازم بهره برد. همان‌طورکه در بالا آمد، واحدهای اطلاع‌رسانی و روابط‌عمومی به‌عنوان بلندگوی آگاهی‌بخشی می‌توانند در زمینه پیشگیری از وقوع جرم نقش مؤثری ایفا کنند. برای بهره‌بردن از این ظرفیت دو زمینه فعالیت می‌توان متصور شد که بدان اشاره می‌کنیم: 1. اطلاع‌رسانی خدمات: ازآنجاکه در کشور ما تعداد قابل‌توجهی متولی در پیشگیری از وقوع جرم در حال فعالیت هستند، لازم و شایسته است تا به‌نحو خوبی اهم خدمات و فعالیت‌های آنان برای آگاهی عموم مردم اطلاع‌رسانی شود. چراکه فعالیت‌های پیشگیرانه دستگاه‌ها گاه برای گروه‌های درمعرض‌خطر و حتی سایر اقشار جامعه زمینه همکاری و مشارکت آنها در اجرای هرچه‌بهتر این فعالیت‌ها را ایجاد می‌کند و نیز این اطلاع‌رسانی باعث آگاهی افراد برای بهره‌مندی از خدمات و فعالیت‌های دستگاه‌های اجرائی فوق‌الذکر می‌شود. ازاین‌رو لازم است برنامه‌ها، فعالیت‌ها و خدماتی که در دستگاه‌های مختلف دولتی و غیردولتی انجام می‌شود به اطلاع آحاد جامعه برسد. 2. آگاهی‌بخشی و ترویج فرهنگ پیشگیری: همان‌طور که اشاره شد، واحدهای اطلاع‌رسانی و روابط‌عمومی‌ها می‌توانند از جنبه آگاهی‌بخشی و ارتقای دانش پیشگیری مردم نیز اثرگذار باشند. به دیگر سخن، ابزارهای اطلاع‌رسانی و رسانه‌های گروهی را برای ترویج برنامه‌های آموزشی و تربیتی به‌کار گیرند و در این بستر ضمن ارتقای دانش حقوقی و اجتماعی افراد به‌شکل تخصصی زمینه رشد و تعالی افراد جامعه خود را فراهم کنند. اما نکته‌ای که نباید از نظر پنهان بماند این است که اساسا بهره‌گیری از رسانه و ابزارهای اطلاع‌رسانی جمعی چنانچه به‌شکل مناسبی به‌کار گرفته نشوند، خود زمینه ترویج بزه و نشر تهمت و اکاذیب و اغتشاش در اذهان عمومی را ایجاد خواهد کرد. معاون اول محترم قوه ‌قضائیه حضرت حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین محسنی‌اژه‌ای در نشست خبری مورخ 06/04/94 در همین زمینه بیان کردند: «قانون می‌گوید رسانه‌ها می‌توانند انتقاد کنند اما انتقادی که سازنده باشد و همراه با توهین، تهمت و تحقیر نباشد». ایشان اشعار داشتند: «من معتقدم همه باید در چارچوب قانون عمل کنیم و رسانه‌ها به‌ویژه رسانه ملی می‌تواند برای آگاهی مردم مؤثر باشد و اتفاقا من با کسانی که در نشست‌های من حضور پیدا می‌کنند روابط خوبی دارم. اما گاهی برخی دوست دارند در محاکم بچرخند و گزارش مکتوب و تصویری تهیه کنند، این نمی‌شود». ازاین‌رو باید توجه کرد عملکرد رسانه و واحدهای اطلاع‌رسانی در جامعه به‌شدت اثر‌گذار است. لکن باید از آن و برای ترویج آموزه‌های صحیح استفاده کرد که در این مرقومه به جایگاه آن در پیشگیری از وقوع جرم اشاره شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.