آنکارا در امتداد مرز ترکیه و سوریه منطقه حائل ایجاد میکند
حائلی بر دموکراسی
ترکیه در حال طرحریزی حملهای به خاک سوریه است، اما نه برای مبارزه با گروه تروریستی «داعش»، بلکه، به منظور متوقفکردن کردهای شمال آن کشور. این دیگر نه یک اتهام و گمانهزنی، بلکه حقیقتی است که تقریبا تمامی مقامات ارشد دولت «عدالت و توسعه» بدان معترفاند. «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، در حالی عزم آن دارد تا برای جلوگیری از تشکیل دولتی مستقل در منطقه روژاوا، دست به مداخله نظامی در شمال سوریه بزند که هنوز جوهر هشتگ توییتری «ترکیه تروریست» در واکنش به بازگشت موقت، اما خونین داعش به شهر مرزی کوبانی، خشک نشده است. با تمام این اوصاف، گزارشها حکایت از آن دارند رئیسجمهوری ترکیه که جمعه گذشته طی یک سخنرانی آتشین به جهانیان اطمینان خاطر داده بود تا به هر قیمتی به مبارزه خود برای جلوگیری از تشکیل یک دولت کرد مستقل در مرزهای جنوبی کشورش ادامه دهد، بیتوجه به نگرانی فرماندهان ارتش خود و همچنین شک و تردیدهای واشنگتن و متحدان ناتو، سر آن دارد تا منطقهای حائل در مرزهای جنوبی کشورش با سوریه ایجاد کند. گویا برپایی دیواری 10کیلومتری در مرز این کشور با ترکیه که قرار است طی هفتههای آتی گسترش بیشتری یابد، کافی نبوده که درست پس از سخنرانی روز جمعه اردوغان، روزنامههای موافق و مخالف دولت عدالت و توسعه، همگی به نقل از منابعی ناشناس در آنکارا، مدعی شدند سربازان ارتش ترکیه به دستور رئیسجمهور و شخص نخستوزیر، «احمد داووداوغلو»، آماده اعزام به مرزهای جنوبی ترکیه شدهاند؛ گزارشهایی که از سوی مقامات دولتی بیپاسخ ماند تا آنکه «مولود چاووشاوغلو» وزیر خارجه ترکیه، طی سخنانی در روز یکشنبه هرگونه اظهارنظر رسمی در مورد ادعاهای رسانهها را به پس از جلسه امروز شورای امنیت ملی ترکیه موکول کرد که بناست با حضور رئیسجمهور، اعضای کابینه و رهبران نظامی کشور تشکیل شود. این در حالی است که داووداوغلو نیز روز یکشنبه ضمن اشاره به آمادگی کشورش برای پاسخگویی به هرگونه تهدیدی در قبال امنیت مرزهایش با عراق و سوریه، خاطرنشان کرده نیروهای ارتش و ملت ترکیه مترصد مقابله با هرگونه پیشامدی هستند که بخواهد آرامش و صلح ترکیه را برهم بزند. «ینی شفق» روزنامه موافق دولت، اولین رسانهای بود که روز یکشنبه خبر از اعزام قریب به 18هزار سرباز ترک به داخل خاک سوریه داد؛ سربازانی که به ادعای این روزنامه، بناست باریکهای مرزی به طول 110 کیلومتر و عرض 28 کیلومتر را از کنترل تروریستهای داعش خارج کنند. گفته میشود حفاظت این منطقه حائل، معروف به باریکه «مارء» که از «قرقمیش» تا گذرگاه مرزی «اونچوپینار» را در برگرفته و از شرق به کوبانی تحت کنترل «یگانهای مدافع خلق» کرد و از غرب به منطقه مارء و مواضع ارتش آزاد سوریه محدود میشود، توسط نیروی زمینی ارتش ترکیه و پشتیبانی هوایی و توپخانهای آنکارا تأمین خواهد شد. اما گزارشها در حالی از نهاییشدن مقدمات حمله به مواضع داعش در خاک سوریه تا جمعه آینده خبر میدهند که مداخله نظامی ترکیه از بدو بحران سوریه در سال 2011 پای ثابت گمانهزنی تمامی طرفهای درگیر بوده است. آنکارا، در مقام دومین قدرت نظامی ناتو، به دفعات تلاش کرده بود تا چراغ سبز سازمانملل و متحدان غربی خود را برای تشکیل منطقهای حائل و پرواز ممنوع در داخل خاک سوریه بهدست آورد؛ تلاشهایی که در لوای جلوگیری از آشوب در مرزهای ترکیه و کمک به پناهجویان سوری، همواره با گوشهای ناشنوای متحدان ترکیه روبهرو شده بود. اما پیشروی مبارزان کرد در شمال سوریه که در سایه آزادسازی «تلابیض» رؤیای کردستان را گامی بیشتر به واقعیت نزدیک کرده است، اردوغان را بر آن داشته تا اینبار حتی در صورت عدم جلب موافقت دیپلماتیک ایالات متحده و دیگر اعضای ناتو نیز دست از تقلای خود برندارد. تجربه سربازان اسرائیلی در تشکیل منطقهای حائل در جنوب لبنان که در محاصره نیروهای حزبالله بود، آخرین ترفند اردوغان برای استقرار سربازان تحت امرش در داخل خاک سوریه است. مدل لبنان جنوبی به ارتش ترکیه اجازه خواهد داد تا بدون کسب مجوز از سازمان ملل، مدتزمانی کمتر از دو سال را در خاک سوریه بمانند، اما با آموزش و تجهیز ارتش آزاد سوریه، امنیت منطقه را برای مدتزمانی طولانیتر حفظ کنند؛ ترفندی که حداقل در کوتاهمدت پاسخگوی نگرانیهای آنکارا در قبال رشادت مبارزان کرد است که در صورت حرکت به سمت غرب کوبانی و کانتون عفرین، قادر خواهند شد هر سه کانتون کردنشین را در همسایگی جنوب ترکیه به یکدیگر متصل کنند. اما دراینمیان، فرماندهان ارتش چندان اشتیاقی به اعزام سربازان تحت امرشان به داخل خاک سوریه نشان نمیدهند. آنان در حالی به امید تشکیل دولت ائتلافی جدید نشستهاند که نگران آن هستند مبادا در گرداب جنگ سوریه غرق شوند. حملات انتقامجویانه داعش، مبارزان کرد و ارتش سوریه به کنار، ناخرسندی افکار عمومی و ائتلاف ضدداعش نیز که احتمالا عملیات نظامی آنکارا را اقدامی علیه کردهای شمال سوریه، این کارسازترین بازوی جنگ علیه داعش میپندارند، یکی دیگر از دلایل مقاومت فرماندهان ارتش در برابر خواست دولت است. با تمام این اوصاف، مشروعیت حمله به خاک کشور همسایه احتمالا آخرین و البته سستترین مانع پیشِروی اراده تمامیتخواهانه اردوغان، حتی در خارج از مرزهای متزلزل ترکیه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.