خداحافظی با باجههای زرد و نقرهای تلفن
سعید برآبادی : باجههای تلفن دارند از شهرهایمان میروند. این خبری است که روز گذشته، مخابرات تهران اعلام کرد. مسئولان این نهاد یک حساب سر انگشتی کرده و دیدهاند، هرماه حدود 33 هزار تومان باید خرج هر تلفن عمومی کنند درحالیکه درآمد هر باجه، تنها 30 هزار تومان است. دلیل دیگر جمعآوری این باجههای زرد نوستالژیک، این است که دسترسی مردم به تلفنهای همراه، آنقدر زیاد شده که عملا تلفنهای همگانی دیگر کاربردی ندارند. این اولین موضوعی است که «کامران عدل» هم در گفتوگو با «شرق» بر آن صحه میگذارد: «سر خیابان ما هم از این باجههای تلفن وجود دارد و کم پیش میآید ببینم کسی از آنها استفاده میکند. واقعیت این است که اینروزها همه گوشی تلفن دارند؛ حتی با 34 هزار تومان میتوانند یک گوشی بخرند که دو سیمکارت میخورد!» کیوسکهای تلفن؛ از خاطره تا امروز کامران عدل، از عکاسان کشور، سالها پیش عکسی از یک کیوسک تلفن دوره پهلوی اول گرفته که خاطرهاش هنوز با اوست: «یک کیوسک فلزی استوانهای بود که در انتهایش سوراخی برای تبادل هوا قرار داده بودند و در ضلع جنوبشرقی میدان سرچشمه قرار داشت. بعدها آن را هم خراب کردند و دیگر اثری از آثارش نیست». مردم اما خاطره کیوسکهای تلفن را از یاد نمیبرند؛ کیوسکهای زردی که ابتدا با دوریالی کار میکردند، بعدها با پنجتومانی و کمکم باجههای تلفن کارتی، جای این کیوسکها را گرفت و حتی در شکل ظاهریشان هم تغییراتی ایجاد کرد: «بعد از آن کیوسکهای زردرنگ شیشهای و کیوسکهای تلفن سایهبانی آمد که شیک بود، اما کمتر مشتری داشت چون مردم کمکم به سمت استفاده از موبایل میرفتند». جای خالی هنر در جایگزینی با انتشار خبر حذف باجههای تلفن، چند احتمال هم برای جایگزین آنها مطرح شده؛ باجههای وایفای شهری، باجههای شارژ رایگان موبایل و... . این موضوع اما نگرانیهایی را هم در پی دارد. کامران عدل به چند تغییر مشابه اشاره میکند که نتیجه منفی داشتهاند: «مثلا کیوسکهای روزنامهفروشی در تهران قدیم، یکی از زیباترین کیوسکهای جهان بود، حالا نمونهاش را در پاریس میتوانید ببینید. این کیوسکها حذف شدند و بهجایش کیوسکهای امروزی آمدند که اندکی جذابیت بصری ندارند. احتمالا جایگزین کیوسکهای تلفن هم چیزی بهتر از این نباشد، چون همیشه پای محاسبات دیگری در میان است که ما از آن بیاطلاعیم». او میگوید که در کشور هنرپروری مثل ایران، رعایت مسائل هنری در طراحیهای شهری اجتنابناپذیر است، اما در نهایت چیزی بهتر از ورودیهای تیرهوتار مترو تهران عایدمان نمیشود: «مشکل ما نداشتن ذوق و سلیقه ایرانی نیست؛ بروید پارچههای ایرانی را ببینید تا متوجه شوید ما چقدر سرشار از ایدههای خلاقانه و زیبا در طراحی هستیم، مشکل این است که این هنر مردمی در طراحیهای شهری نمود پیدا نمیکند که اگر پیدا میکرد، وضع طراحی چراغهای خیابان اینطور نبود، چه رسد به باجههای تلفن».تهران حدودا 32 هزار باجه تلفن دارد که حذف آنها میتواند بار نوستالژیک برای شهروندانی داشته باشد که خاطره صفهای شبانه برای یک تماس کوتاه را در ذهن دارند یا خاطره کارتهایی که با یک دستکاری ساده، شارژشان کم نمیشد و میتوانستی با آن ساعتها صحبت کنی. اما حذف این باجهها اگر با جایگزین مناسبی همراه نباشد، جای خالیشان را در شهر پررنگتر میکند، حتی وقتی که گوشیبهدست از کنار پایههای بریده و زردرنگشان میگذریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.