روایت یک زن
زینب اسماعیلیسیویری
اجازه دهید برایتان از حلیمه آواجی بنویسم. میدانم روزنامه جای آدمهای نامدار است، جای آدمهای بزرگ که ما اسمشان را بگوییم و شما چهرهشان را به یاد بیاورید یا ما سمتشان را بنویسیم و شما اسمشان را به یاد بیاورید. آری، حلیمه آواجی اینچنین نبود، اما اگر خطوط چهرهاش را برایتان ترسیم کنم، اگر از نگاه مهربانش برایتان بنویسم، اگر از زانوان و تن پردردش بنویسم چه؟ هنوز میگویید نمیشناسیدش؟ اگر از خطوط چادرشبش یا از کمر خمیده زیر آفتابش بنویسم، چه؟ هنوز فکر میکنید گمنام است؟
اجازه دهید برایتان شرح این غم را بنویسم. اینروزها راهی شمال که شدهاید، حتما زنانی چادر شببهکمر در بیجارها (زمینهای برنجکاری) دیدهاید. ازشان چند شات عکس گرفتهاید یا شاید هم از دریچه تلویزیون به تماشایشان نشستهاید. حتما گفتهاید چه خوشحالند که چنین رنگین لباس میپوشند، حتما زمزمه کردهاید که چه خوب که در چنین جای باصفایی زندگی میکنند و... کاش گول آنهمه رنگ را نمیخوردید. البته برای یک قابعکس همهچیز مهیاست، سبزسبز، آبیآبی و بیکرانگی. اینها اما برای چند شات عکس و یک ویدئو کوتاه، شاید خوب باشد، اما اگر پای صحبتشان بنشینی و از دردهایشان بشنوی، دیگر از قاب تصویرت طراوت بیرون نمیزند. حلیمه آواجی، یکی از همینها بود؛ زنی که کودکی، جوانی و پیریاش همه به یک رنگ بود. زنی سبزهرو با نگاهی مهربان و معرفتی درونی. کودکی در خانوادهای پسردوست و مردسالار که در نوجوانی او را راهی خانه مردی کرد که تابستانهای گرم، روانش را بههم میریخت و راهی جنگلش میکرد. او میماند و کودکانی در دامن و فقری که او را راهی بیجارهای مردم میکرد. کار برای مردم، کمرش را خم کرد و صورتش را به چروک نشاند. 10ثانیه فکر کنید کارتان بهگونهای باشد که مجبور باشید بیش از هفت ساعت در روز، به حالت خمیده بایستید؛ کاری که زنان بسیاری مجبورند، انجام دهند در زمین مردابیشکلی که قدمبرداشتن در آن خود سختترین کار است. صبح آبش سرد است و از حوالی نیمروز بخار گازداری از زمین بلند میشود و روی صورت مینشیند. زنان شالیکار ظهر که از نشا یا وجین دست برمیدارند و سر بلند میکنند، صورتهایشان پفآلود شده و بهدنبالش شبها انواع دردهاست که سراغشان میآید. درد زانو، پا و کمر و مشکلات گوارشی میراث بهجامانده از همین کارهاست، زنانی که مُسکنها را نه به اسم که به رنگ و شکل میشناسند. نداشتن دسترسی به سرویس بهداشتی اغلب آنها را به عفونت مثانه و سنگکلیه دچار میکند. دستهایشان از ماندن در آب و گل زرد شده مثل ته تشتی که تنها ابزار کارشان است. همه اینها برای کار در زمینهایی است که برنج کشوری را فراهم میکند که سر فصل برداشت از پاکستان، هند و سنگاپور برنج وارد میکند و مزد دست آنها مریضی است و غم، نداشتن بیمه و بیماری. حالا حلیمه آواجی که یکی از آنها بود، رفته. با خوشکردن تومور در دهان و چشمش و ازدستدادن یک کلیه که چند صباحی او را زمینگیر کرد. زنی با همان چادرشبهای رنگی و با همان لبخندهای تلخ و صدای آرام که پر بود از سنگینیای که در دل داشت. حالا شما یک آدم گمنام را میشناسید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.