مشاغل، رباتها، سرمایهداری نابرابری و شما
اتحادیهها فقط در آنجا اهمیت دارند که نیروی کار ارزش داشته باشد و با گذشت هر سال، فناوری نیروی کار را بیشتر به حاشیه میراند. هنگامی که 5/7 میلیون راننده کامیون دارای گواهینامه در آمریکا با وسایل نقلیه خود، راننده جایگزین میشوند، آنها میتوانند برای هر چیزی که دوست دارند، اعتصاب کنند. اعتصاب آنها هیچکسی را نگران نخواهد کرد. به سختی ممکن است آنها که باید اهمیت دهند، که باید گفت عبارتند از ثروتمندان، قدرتمندان و تکنیکمداران، حتی متوجه شوند و این فقط محدود به راننده کامیونها و کارگران کارخانهها نیست. درحالحاضر نرمافزارها و رباتهای بهتری جایگزین وکلا، کارگران برگرها، حتی جراحان و کارگران بیشمار دیگر از جمله در کارهایی که ماهیت فناورانه ناچیزی دارند، میشوند. قانون جدید جنگل اقتصاد چنین است: «یا نرمافزاری بنویس که دنیا را ببلعد، یا بلعیده شو». شاید بههمیندلیل است که فروشگاههای نرمافزارهای کاربردی بهجای چیزی عملی و بهدردبخور، با «نسخههای پیدرپی نرمافزارهای چت تصویری» پر شدهاند و شاید بههمیندلیل است که بیشتر توسعهدهندگان نرمافزارهای کاربردی هنوز بهجای انبوه نرمافزارهای مبتنیبر سیستمعامل اندروید، در ابتدا نرمافزارهای مبتنیبر سیستمعامل اپل را هدفگذاری میکنند، زیرا حس میشود پول اینجاست. ازآنجاکه ثروتمند، ثروتمندتر و فقیر، فقیرتر میشود، ثروتمندترشدن هرچه سریعتر و سریعتر تبدیل به یک هدف وسوسهآمیز دائمی و فقرا با سرعت بیشتری به فراموشی سپرده میشوند. پس بهنظر میرسد اقتصاد جهانی در حال انشعاب به دو مسیر ثروتمند-تکنیکی و فقیر-غیرتکنیکی است، بهویژه ازاینرو که فناوری جدید بهصورت فزایندهای مشاغل غیرفناورانه قدیمی را نابود کرده است و جایگزین آنها میشود. (آری، این روند در سطح جهانی در حال اتفاق افتادن است. فاکس کان در حال جایگزینی کارگران چینی با یک میلیون ربات است.) تا همین اندازه هم میتوان مشاهده کرد این روند نسبتا بحثناپذیر است. پرسش بزرگ مبهم و نگرانکننده این است که: آیا فناوری، مشاغل را با سرعتی بیشتر از آنچه ایجاد میکند، از بین میبرد؟ جمعی از افراد با تحکم سرزنشآمیزی اظهار میکنند، ابدا. برای مثال میتوان به نوشته اسکات وینشیپ با عنوان «برای آخرینبار، رباتها بیکاری را سبب نمیشوند»، اشاره کرد. آخرینباری که من دراینباره نوشتم، یادداشتی برآشفته در توییتر، مشابه برخورد آقای وینشیپ، دریافت کردم که ادعا میکرد جامعهشناسان از مدتها قبل بهصورت کامل این را همچون حقیقتی ثابت کردهاند، با لینکهایی که به مطالعات پیش از سال 1988 متصل بود. ادعاهایی ازایندست که «هیچچیز نگرانکننده در اینجا وجود ندارد»، تمایل دارند دو تز را همزمان پیش ببرند: اولی این است که این امر در گذشته اتفاق نیفتاده است، پس اکنون هم اتفاق نخواهد افتاد»؛ استدلالی آنقدر احمقانه که باعث تأسف من میشود. با پوزش از کسانی که بهصورت قاطعانه همان ادعا را در یادداشتهای پایین مقاله مطرح کردهاند. ما در دورانی از رشد نمایی سریع قابلیتهای فناوری زندگی میکنیم. (که درنهایت ممکن است رشد آن کاهش یابد، ولی این موضوع، مسئله چند دهه بعد است.) اگر درباره تأثیرات اقتصادی فناوری در دهه 1980 یا تأثیرات بسیار کمتر آن در دهه 1930 و در قرن نوزدهم صحبت میکنید، ازآنجاکه موضوع هیچ ربطی به شرایط امروز ندارد، در نتیجه نمیتوانید این رشد نمایی را درک کنید. تغییرات امروز بسیار سریعتر از گذشته است و گذشته به هیچوجه راهنمای خوبی نیست. تغییر نه فقط کمّی، بلکه کیفی است. این مقایسه مانند مقایسه یک پیادهروی تفریحی با یک سرعت پرشتاب است. بااینحال، تز دوم، تزی است که من کمتر حاضرم از آن بگذرم. آنگونه که وینشیپ آن را ارائه میکند: اگر فناوری نیاز به نیروی کار را در حدود یکچهارم کاهش دهد، این امر باید به این صورت تعبیر شود که زمان کار هر کسی را 25 درصد کاهش میدهد، بهجای اینکه بیکاری را یکچهارم افزایش دهد. من کاملا موافقم. درواقع بهنظر من هدف نهایی فناوری ازبینبردن مشاغل و بهظهوررساندن یک اقتصاد پساکمیابی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.