|

راه‌کارهایی برای کاهش آسیب در فضای مجازی

امیر فراستی .معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ

پیشرفت شگفت‌انگیز نرم‌افزارهای ارتباطی، ازجمله اینترنت و شبکه‌های اجتماعی تلفن‌همراه سبب ورود موجی از هنجارها و ناهنجاری‌ها در جامعه شده است. این شکل از ارتباطات آن‌چنان سریع وارد عرصه زندگی اجتماعی و خانوادگی افراد شده است که اگر استفاده از آن هم به این سرعت با آن هماهنگ نشود، مخاطرات جدی را به‌همراه خواهد داشت. جدید و جذاب‌بودن، دردسترس‌بودن و کم‌هزینه‌بودن شبکه‌های اجتماعی از علل عمده گرایش اکثر افراد در سنین مختلف به این نوع ارتباط است. این در حالی است که جذابیت‌های پرزرق‌وبرق شبکه‌های اجتماعی افراد را از زندگی با یکدیگر دور کرده است و روابط را بین افراد جامعه ضعیف کرده است. سرگرمی در دنیای مجازی آنها را از توجه به نیازهای دیگر اجتماعی خود غافل کرده است و سبب وابستگی روانی شدیدی شده است، به‌گونه‌ای که فرد در خانه به‌جای هم‌نشینی با اعضای خانواده و توجه‌کردن به آنها مشغول استفاده از گوشی همراه و اینترنت است. این مسئله باعث بروز ناهنجاری در کودکان، از‌بین‌رفتن علاقه بین زن و مرد و بی‌تفاوتی به یکدیگر، خشونت و ...، می‌شود و درمجموع زندگی عادی افراد را مختل می‌کند. اینجاست که نیاز به فرهنگ‌سازی هم‌پای پیشرفت تکنولوژی به‌شدت احساس می‌شود. در این زمینه آموزش‌های خودکنترلی، مدیریت زمان، برنامه‌ریزی، نظارت و آموزش والدین به فرزندان می‌تواند تا حد زیادی از آسیب‌ها جلوگیری کند. تقویت جنبه‌های روان‌شناسی اخلاق در کاربران یکی از شاخص‌های مهم است. هر کاربری که از اینترنت استفاده می‌کند باید از قدرت تشخیص بالایی برخوردار باشد و در ابتدا هدف و نیاز خود به اینترنت را مشخص کند. اینترنت تنها دیدن عکس و کلیپ و سوژه‌های خبری نیست؛ فضای مجازی حجم گسترده‌ای از اطلاعات علمی، فرهنگی، هنری و...، را دارد که اگر هرکس بنابر نیاز خود به آن مراجعه کند نه‌تنها مضر نیست چه‌بسا باعث افزایش دانش و تعالی رفتار هم خواهد شد. مدیریت زمان هم که به آن اشاره شد، عاملی تعیین‌کننده در ارتباطات صحیح اینترنتی است. اگر هر کاربر زمان مشخصی برای استفاده از این فضا داشته باشد، می‌تواند تمام نقش‌های اجتماعی خود و وظایفی را که برعهده دارد، انجام دهد. نبود خودکنترلی در افراد به‌مرور زمان سبب اعتیاد اینترنتی می‌شود. اعتیاد به هرچیزی که وابستگی ایجاد کند، اطلاق می‌شود و همان‌گونه که اعتیاد به موادِمخدر خانمان‌سوز است، اعتیاد اینترنتی هم سبب ازهم‌پاشیدن خانواده به‌لحاظ اهمیت‌ندادن به وظایف فردی و اجتماعی است. به‌طورکلی به‌ازای هر نرم‌افزار، بازی و کارکرد جدید اینترنت، تهدیدات گوناگونی همچون اتلاف وقت، کاهش تمرکز، تعامل واقعی نداشتن، اعتیاد و انزوای اینترنتی، کم‌رنگ‌شدن حریم خصوصی، تزلزل امنیت کاربران،‌ ناتوانی در ارتباط‌گیری چهره‌به‌چهره و...، افراد را در معرض خطر قرار می‌دهد. برای کاهش آسیب‌های این حوزه راه‌کارهای زیر ارائه می‌شود: 1- کنترل پیوسته از دوران کودکی و از نهاد خانواده. 2- توجه به سن، تحصیلات، محل زندگی دوستان کودکان. 3- حضور و همراهی والدین و رصد سیر نگارش و استفاده فرزند. 4- رعایت سن مجاز 13 سال و بالاتر برای استفاده از اینترنت. 5- مدیریت زمان و کنترل مدت استفاده فرزند. 6- بررسی تنظیمات خصوصی پروفایل فرزند در شبکه‌های اجتماعی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.