ارزیابی پژوهشهای برتر
آغاز راهی دشوار
مگردیچ تومانیان . رئیس گروه ریاضی فرهنگستان علوم
موضوع اهدای جایزهای بهنام ابوریحان به پژوهشگران برتر کشور که امسال اولین دوره آن برگزار شد و به پنج نفر در پنج رشته مختلف علوم پایه تلعق گرفت، چند سالی سابقه دارد. ایده اولیه اهدای جایزه به پژوهشگران برتر جوان (منظور پژوهشگران کمتر از 40سال)، ابتدا در گروههای ریاضی و فیزیک فرهنگستان علوم کشور مطرح شد، اما بعدها به این نتیجه رسیدیم بهتر است چنین جایزهای به همه گروهها و رشتهها اهدا شود. در گروه ریاضی نیز ابتدا با انتشار اطلاعیهای به همه دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی و پژوهشی کشور، در این زمینه اطلاعرسانی کردیم. روال کار نیز به این صورت بود که هرکس میتوانست هم خود را معرفی کند هم همکاران یا دانشحویان پیشین خود را. در هر صورت برای اینکه اهدای جایزه بر مبنای پارامترهایی انجام شود که مورد قبول همه باشد، متر و ملاکهایی را تعریف و برای آنها امتیازبندی کردیم. به هر حال، پس از انتشار این فراخوان، نام تعداد زیادی از پژوهشگران به دست ما رسید و در گروه ریاضی فرهنگستان علوم به بررسی و ارزیابی آثار ارائهشده پرداختیم. گفتنی است گروه ریاضی فرهنگستان علوم تعداد زیادی عضو پیوسته، وابسته و مهمان دارد که گروه داروی با همکاری 12 نفر از آنان کارش را شروع کرد. نکته مهم در داوری این بود که آثار پژوهشی ارائهشده در حوزهها و گرایشهای مختلف ریاضی بود و به همین دلیل هم ما از تعداد زیادی از افراد برای کار داوری استفاده کردیم. درعینحال، باید به این نکته نیز اشاره کنم که داوران ما از استادان و پژوهشگران باسابقه دانشگاهها بودند؛ برای مثال بسیاری از آنها خود سالها رئیس انجمن ریاضی بودند و به حوزههای مختلف ریاضی احاطه و اشراف داشتند و در نتیجه، کار بررسی آثار با دقت زیادی انجام شد. درعینحال ما به این مورد هم توجه کردیم که در گرایشهای مختلف ریاضی، کار ارائه مقاله ممکن است دشوارتر یا آسانتر از گرایشهای دیگر باشد و به همین دلیل رابطههایی برای کمیکردن این معیارها در نظر گرفتیم.
یکی از نکاتی که باید در اینجا به آن اشاره کنم این است که این جایزه برای اولینبار اهدا شد و امیدوارم اهدای چنین جوایزی باعث دلگرمی و تشویق پژوهشگران جوان شود. البته همانطور که احتمالا میدانید در کشور ما پیش از این نیز جوایزی در زمینه ریاضی به دانشجویان و پژوهشگران اهدا میشد و امیدوارم اضافهشدن این جایزه نیز اثر خوبی داشته باشد. در جایزه ابوریجان، بخش مادی جایزه چندان مورد توجه نیست و بیشتر قسمت معنوی این جایزه برای ما اهمیت دارد. طبیعی است هر پژوهشگری که برنده جایزه ابوریحان باشد، در آینده میتواند از امتیازهای این جایزه بهرهمند شود. درعینحال، پیشنهادی نیز مطرح شده است که در سالهای آینده این جایزه ابعاد بینالمللی پیدا کند، اما من در اینجا بهعنوان یک شخص حقیقی (و نه بهعنوان عضو فرهنگستان علوم ایران)، بیشتر مایلم این جایزه در حد ملی باقی بماند؛ چراکه بر این باور هستم که منابع مالی ما برای حمایت از پژوهشگران محدود است و چه بهتر که این منابع محدود به پژوهشگران ما اختصاص یابد. در پایان امیدوارم این جایزه در سالهای آینده بیشتر شناخته شود و پژوهشگران بیشتری از آن استقبال کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.