شيرين هانتر:
توافق هستهاي در دسترس است
دوباره مذاکرات به فصول پاياني نزديک شده و موضوع نظارت بر تأسيسات نظامي مرتبط با بخش هستهاي ايران، کمي فضا را پيچيده کرده است. هرچند اظهارات جان کري و گمانهزنی او درباره بهتعويقانداختن مباحث مربوط به «پيامدي» قدري از اين فضا کاسته است و اميدها را براي حصول به توافق، بيشتر کرده است. شيرين هانتر، استاد دانشگاه جرج واشنگتن آمريکا، ميگويد توافق هستهاي در دسترس است و ميتوان به حصول اين مهم تا بازه زماني پايان ژوئن اميدوار بود.
در آستانه ۱۰ تير ماه وضعيت مذاکرات را چطور ميبينيد؟ دوباره مخالفتهاي آمريکاييها شدید شده و منتقدان هر روز در رسانههاي آمريکايي، آقاي کري و اوباما را تحت فشار قرار میدهند. البته اينها تا اندازهاي طبيعي و قابلپيشبيني است. ما در ادوار قبل هم ديديم که در آستانه دور پاياني مذاکرات، مخالفان شروع به سروصدا ميکنند و اينبار هم درباره موضوع نظارت، شاهد اين فضاسازيها هستيم؛ اما بهنظر من اين موارد، عادي است و من در رسانههاي ايراني هم چنين مخالفتها و انتقادهایی را ميبينم. اين واقعيتی است که در هر دو طرف، عدهاي هستند که نميخواهند توافقي حاصل شود؛ ولي درمجموع، خيلي نبايد از اين اظهارت و مخالفتها تعجب کرد. به نظر شما اين مخالفتها، به ويژه در جبهه آمريکا، تا چه اندازه تأثيرگذار خواهد بود؟ حتما تأثير دارد؛ ولي نه تا حدي که بخواهد دستیابی به توافق را بهخطر بيندازد. تندروهاي هر دو طرف انتظار دارند ديپلماتهايشان طرف مقابل را به گوشه رينگ ببرد و توافقي بهدست آيد که فقط به نفع آنها باشد. مسلم است که چنين اتفاقي هرگز نميافتد. در اينگونه مذاکرات، هر دو طرف هم بهدست میآورند و هم از دست ميدهند. شما نميتوانيد انتظار داشته باشيد همه خواستههايتان را بهدست آوريد. ضمن اينکه هم در آمريکا و هم در ايران عدهاي هستند که ميخواهند پس از اينکه مذاکرات تمام شد، بگويند ما همهچيز را از دست دادهايم و طرف مقابل همه دستاوردها را کسب کرده. اين هم منطبق با حقيقت نيست. روندي که درحالحاضر قابل مشاهده است، کاملا رويه دوسویه و معتدلي است. موضوع نظارتها درحالحاضر به يکي از موضوعات محل بحث تبديل شده است. آيا اين نظارتها ميتواند براي ايران خطرآفرين باشد؟ من فکر ميکنم بايد نگاهي ویژهتر به موضوع داشته باشيم. بايد به اين نکته توجه کرد که امنيت، اقتصاد و تنشهاي اجتماعي، اولويت بيشتري دارند يا موضوعاتي که ميتواند دستیابی به توافق را ضعيف کند. روابط بينالملل، اخلاق و انصاف ندارد. هرکه قدرتش بيشتر باشد دستِ بالاتري دارد و اين مربوط به امروز و ديروز و ايران و آمريکا هم نيست. از ديرباز اين اصل وجود داشته و بايد برايناساس روندهاي بين المللي را مطالعه کنیم. با اين تفاسير، شرايط حصول به توافق را چگونه ميبينيد؟ به نظر شما توافق هستهاي در دسترس است؟ حتما در دسترس است. ضمن اينکه به ياد داشته باشيد هر دو طرف، سرمايهگذاري فراواني روي اين توافق انجام دادهاند و ميخواهند بهنتيجه برسند. هرچند اسرائيليها و سعوديها در آمريکا تلاش فراواني براي برهمزدن توافق انجام ميدهند؛ اما من شرايط را مثبت ميبينم؛ اگر ما به شوراي امنيت نميرفتيم و تحريمهاي سنگين بر ما اعمال نميشد حتما وضعيت بهتر از اين بود. مخالفتهاي فرانسه را چگونه ارزيابي ميکنيد؟ فرانسه تمام فکر و ذکرش اين است که در منطقه جايگاهي داشته باشد. اين کشور بعد از اينکه عراق و سوريه و تا اندازهاي لبنان را از دست داده، حالا ميخواهد به نحوي عمل کند که جاي پايش همچنان مستحکم باشد، وگرنه شعارهايي که درباره دموکراسيخواهي در سوريه سر داده ميشود، اصلا منطبق بر حقيقت نيست. با توجه به اينکه اوباما به پايان دوره ریاستجمهوری خود نزديک ميشود و فرصت چنداني تا انتخابات دور بعد باقي نمانده، با آمدن فرد بعدي کار سختتر نميشود؟ دقيقا همينطور است. هرکسي، حتي اگر نماينده دموکراتها -که احتمالا خانم کلينتون خواهد بود- بهقدرت برسد، موضع سختتري نسبت به اوباما اتخاذ خواهد کرد؛ بنابراين بهتر است توافق هرچهسريعتر انجام شود و تا زمانيکه اوباما روي کار است، گامهاي مهم و اساسي براي رفع تحريمها برداشته شود. بهنظر شما احتمال تمديد مذاکرات چقدر جدي است؟ آقاي کري در صحبتهايشان دايما بر پايبندبودن آمريکا بر بازه زماني پايان ژوئن تأکيد ميکند.
شخص کري و اوباما بهشدت علاقه دارند اين توافق حاصل شود و دراينباره ترديدي نيست؛ اما درعينحال نبايد فراموش کنيم براي اينکه تحريمها برداشته شود، بايد توافقي بهدست آيد که دولت آمريکا بتواند آن را در کنگره بفروشد. وقتي شرايط سختي حکمفرما شود و مثلا بسيار به نفع ايران باشد، کري و اوباما هم نميتوانند تأييد کنگره را بگيرند و در آن صورت، باز شرايط سخت خواهد شد. از طرف ديگر البته ايران هم مارگزيدهای است که از ريسمان سياهوسفيد ميترسد و اين طبيعي هم است. ايران ميخواهد توافقي بهدست آورد که موضوع رفع تحريمها کاملا در آن مشخص شده باشد. حتما با يک توافق ايران به بهشت برين تبديل نميشود؛ ولي درعينحال قطعا اوضاع براي ايران خيلي بهتر از اين خواهد شد و پاي ايران به مجامع بينالمللي باز ميشود و در نتيجه، امتيازات مهمي بهدست خواهد آمد. برخي از مخالفان داخلي با بدبيني به موضوع نظارتها مينگرند و اعتقاد دارند دسترسي ويژه دادن به بازرسيها، ميتواند تجربه عراق را براي ايران تکرار کند؛ چراکه برخي از بازرسان آژانس در مقام بازرس به عراق آمدند؛ اما عملا جاسوس بودند. آيا ميتواند مورد ايران و عراق را با هم مقايسه کرد؟ بههيچوجه؛ چراکه تفاوت بسیاری ميان تجربه ايران و عراق وجود دارد که اين مخالفان به آن توجهي نميکنند. درباره عراق تصميم حمله، از پيش گرفته شده بود و مذاکرات و بازرسيها فقط براي ايجاد بهانه لازم براي تحقق اين تصميم انجام شد، حال آنکه درباره ايران، بههيچوجه چنين تصميمي گرفته نشده و اتفاقا مذاکره بهايندليل صورت ميگيرد که چنين اقدامي صورت نگيرد. واقعيت ماجرا اين است که ارتش آمريکا هم علاقه ندارد مداخله نظامي ديگري داشته باشد؛ بنابراين بازرسيهاي آژانس از تأسيسات ايران و عراق تفاوتهاي ماهيتي جدي دارد. ضمن اينکه از نظر روحيه مردم هم تفاوتهاي جدي ميان ايران و عراق وجود دارد و مجموعه اين عوامل باعث ميشود هر نوع مقايسه ميان تجربه عراق با ايران از اساس غلط باشد. منبع: خبرآنلاين
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.