بازی با واژگان سیاسی
جورج ویلمرز .اقتصاددان آمریکایی
در زمان اتحاد جماهیر شوروی، مردم، تنها با اصطلاحات فراگیر سیاسی روبهرو بودند؛ جاییکه معناهای ارائهشده با اصل و کاربرد واقعی آنان، بسیار متفاوت بود و حتی در برخی موارد این معنا بهطور کامل، غیرمتجانس مطرح میشد. برای مثال تعاریفی که از واژه «سوسیالیسم» ارائه میشد، کاملا به استراتژی رژیمها بستگی داشت. در آن زمان «عنصر ضدسوسیالیسم» به کسانی اطلاق میشد که بر سر دیدگاههایشان با حاکمان در مبارزه بودند و واژه «آشوبطلب» به گروهی نسبت داده میشد که به خاطر نبود دموکراسی در سازمانهای اجتماعی، در مقابل دولت میایستند. یا واژه «انترناسیونالیستی» در زمان اتحاد جماهیر شوروی به این معنا بهکار میرفت که این افراد، تنها با سیاستخارجی مخالف هستند. همچنین در این زمان کلمات دیگری مانند معنای «انقلاب» و «طبقه کارگر» نیز تحریف شده بود و حتی در زمان کمونیسم این کلمات معنای خود را بهکلی از دست دادهاند. در سالهای قبل از فروپاشی شوروی، مقامات بلندپایه در هراس بودند که این واژهها با کاربرد واقعی آن، در بین مردم رسوخ کند و آنان با مقایسه کاربرد، به مفهوم واقعی آنان پی ببرند. در آن زمان اگر در محافل خصوصی هم برخی از این واژهها بهدرستی استفاده میکردند، عموما حالت کنایهآمیز داشت. اما اکثر تحلیلگران نیز در تشخیص این مسئله که تحریف معنای واژهها توسط دولتمردان ابزار قدرتمندی برای تسلط حاکمان بر مردم است، ناتوان بودهاند. در چنین شرایطی بود که واژه سوسیالیست قربانی شد. به همین دلیل و بهخاطر تحریف واژگان سیاسی، در ادبیات اقتصادی از «اختلاس مفهومی» استفاده کردم، چراکه در حال حاضر واژه اختلاس نیز در برخی از کشورها با توجه به نوع نظام، تعاریف خاص خود را دارد. این واژه زمانیکه بدون غرضورزی تعریف میشود، تنها معنای «دزدی» دارد. اما در اکثر کشورها سعی میشود معنای دزدی از مفهوم اختلاس حذف شود. البته این واژه در ادبیات قرن بیستم و در کارهای ادبی سال 1984 بهدرستی معنا شده است. در جوامع آرمانگرا اکثر مردم بهخوبی میدانند برنامه دولتمردان آن است که با استفاده از واژه اختلاس بهجای دزدی، از بار سیاسی این قبیل فسادهای مالی که معمولا در سطح سران و مدیران ارشد روی میدهد، بکاهند. هرچند معتقدم شناخت مردم از نیت حاکمان تأثیر بسزایی در کاهش بار منفی اختلاس ندارد. مفهوم اختلاسی که بعد از شوروی بهارث رسیده است، ریشه در سیاستهای آن دوران دارد. استفاده از واژه سوسیالیست برای به تصویرکشیدن سازمانهای اجتماعی برای تحریف واژه توتالیتر در اقتصاد، نمونه بارز این ادعا است. زبانی که اکنون در جامعه ما استفاده میشود، با زبانی که در دوران کمونیست استفاده میشد، کاملا متفاوت است اما اکنون نیز در برخی موارد سوءتعبیرها بسیار آشکار است. بسیاری از منتقدان تأکید میکنند افراد درگیر در عملیاتهای تروریستی، تلاش میکنند در پوشش اخبار و خشونتها، از کلمات آرامشبخش استفاده کنند و این تغییر مفهوم واژگان، این فرصت را به دولتمردان میدهد تا کلمه ترکیبی «جرائم دولتی» را از بین ببرند. اکنون نیز اکثر جنبشهای اجتماعی ریشه در همین فسادهای مالی دارد که بیشتر حاکمان بهویژه در جهانسوم مرتکب میشوند و فسادهای مالی آنان در پس سانسورها یا همان تغییر واژگان، مخفی میشود. اما این شرایط پس از گسترش آگاهیهای عمومی، تغییر میکند و این دقیقا همان پدیدهای است که اکنون حاکمان در خاورمیانه با آن روبهرو هستند.
منبع: اکونومیست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.