ویکیلیکس نزدیک به ۷۰ هزار سند دیپلماتیک عربستان سعودی را منتشر کرد
کیفرخواستی ماورای ریاض
امروز دیگر کمتر کسی است که وقتی صحبت از مهمترین متحد غرب و ایالات متحده در خاورمیانه بهمیان میآید، بلافاصله یاد شبهجزیره عربستان نیفتد. دلیل آن نیز واضح است؛ فقط دو عنوان جهانی بزرگترین صادرکننده نفت و اولین واردکننده اسلحه کفایت میکند تا بند دل هر قدرت غربی، برای همکاریهای بینالمللی با پادشاهی سعود، پاره شود، اما آنچه دراینمیان هر ناظر آگاهی را در باره چگونگی پایداری این اتحاد استراتژیک دچار تردید میکند، کارنامه سیاه ریاض در حوزه حقوق بشر است که حتی معیارهای چندگانه و حداقلی رایج در عرصه سیاست جهانی را نیز ارضا نمیکند. درنتیجه جای تعجب نیست همین دوگانه تناقضآمیز سرکوب داخلی و مقبولیت بینالمللی، که تا پیش از حمله گسترده ائتلاف عرب به یمن و چرخش تاریخی سیاست خارجه سعود، به یکی از غامضترین پرسشهای منطقه بدل شده بود، آماج جدیدترین قدرتنمایی ویکیلیکسی قرار بگیرد که پیشتر و در سال 2010، با افشای اسناد محرمانه سیاست خارجه امپراتوری دیگری در آمریکای شمالی، بخشی از درهای پستوی قدرت را روی تمامی مردم جهان گشوده بود. وبسایت افشاگر ویکیلیکس، در حالی روز جمعه و مقارن با سومین سالگرد پناهندگی «جولیان آسانژ»، بنیانگذار این وبسایت، به سفارت اکوادور در لندن، قریببه 70 هزار سند محرمانه از وزارت امور خارجه عربستان سعودی را منتشر کرد که آسانژ خود در بیانیهای مدعی شد اسناد دیپلماتیک منتشرشده، در حقیقت پرده از استبدادی یکه و پنهانکار برخواهد داشت؛ استبدادی که نهتنها همین هفته گذشته صدمین مورد گردنزنی زندانیان در سالِجاری قمری را جشن گرفت، بلکه روزبهروز به تهدید جدیتری برای همسایگان و البته شهروندان خود بدل میشود. ویکیلیکس ضمن اذعان به دراختیارداشتن دستِکم نیم میلیون سند مرتبط با سیاست خارجه این کشور که بناست در ماه جاری بهمرور در دسترس عموم قرار گیرد، خاطرنشان کرده است اسناد منتشرشده که عموما سربرگ وزارت خارجه پادشاهی عربستان سعودی را دارند، کاملا معتبرند و گذشته از متن مکاتبات کاغذی و الکترونیک سفارتخانههای سعودی در اقصی نقاط جهان، حاوی گزارشهای فوقمحرمانه نهادهای دولتی سعودی، ازجمله وزارت کشور و سازمانهای اطلاعاتی عربستاناند. این درحالی است که هنوز مشخص نیست ویکیلیکس چگونه به این اسناد محرمانه دست یافته است. «کریستین هرافنسن»، سخنگوی ویکیلیکس، درحالی با اشاره به محدویتهای سیاسی و امنیتی از افشای نام منابع اطلاعاتی سرباز زده است که ویکیلیکس در بیانیه خود با اشاره به حمله الکترونیکی ماه می 2015 به شبکه کامپیوتری وزارت خارجه عربستان، بهطور ضمنی از گروهی موسومبه ارتش سایبری یمن بهعنوان منبع اطلاعاتی خود، نام برده است، اما اسناد افشاشده ویکیلیکس شامل چه اطلاعاتی است که وزارت خارجه عربستان را در سکوت دیگر نهادهای دیپلماتیک سعودی وادار کرده است در حساب توییتری خود از شهروندان سعودی بخواهد برای حفظ امنیت ملی از ورود به وبسایتهایی که به گفته این وزارتخانه، حاوی اطلاعات نادرست و غرضورزانه هستند، خودداری کنند؟ گستره اسناد افشاشده که به زبان عربی هستند، چنان زیاد است که ترسیم تمامی جزئیات درزکرده از سیاست خارجه عربستان سعودی و دیگر قدرتهای منطقهای تقریبا غیرممکن مینماید، اما شمای کلی اسناد منتشرشده، در حقیقت تأییدی بر بخش اعظم تحلیلها و بعضا افسانههای پیشینی است که جیبهای پر از پول و تطمیع مالی شرکا و چهبسا رقبای منطقهای را اصل خدشهناپذیر سیاست خارجه عربستان سعودی میدانستند؛ از حمایت مالی و نظامی از شورشیان سوری و دولت نظامی مصر گرفته تا مخالفت با طرح توافق هستهای ایران با کشورهای غربی. امتناع سفارت آمریکا در ریاض از ارائه گواهی فوت «بنلادن»، رهبر سابق القاعده به پسرش و همچنین فشار سنگین امارات متحده عربی بر قاهره بهمنظور جلوگیری از محاکمه «حسنی مبارک»، دیکتاتور سرنگونشده مصر، تنها بخشی از حجم وسیع اطلاعاتی است که از سوی ویکیلیکس افشا شده است. اما با کاوش در اسناد منتشرشده که برخی از آنها نشان از ساختار اداری متمرکز پادشاهی سعود دارد و حتی تعمیر یک دستگاه فکس را نیز به اجازه مقامات ارشد دولتی منوط میکند، بهروشنی درخواهیم یافت بقیه قدرتهای منطقهای نیز برای باقیماندن در زمین بازی، حالا چه در قامت یک شریک و چه در قامت یک رقیب، گریزی از درپیشگرفتن سیاستهای پنهان مالی با بِرَند سعود ندارند؛ یکی از این بازیگران که بهسرعت درحال تبدیل به یکی از قدرتهای منطقهای است، قطر است که اسناد افشاشده ویکیلیکس نشان از نقش تعیینکننده این کشور در راهاندازی شورشهای رنگارنگ منطقهای داشته است؛ کمک 250 میلیون دلاری دوحه برای بهآشوبکشیدن یمن در آستانه انتخابات ریاستجمهوری سال 2012 و اختلال در روند مذاکرات صلح با پافشاری بر نقش حزب اصلاح در آینده سیاسی یمن، تنها یکی از تحرکات قطر برای روشننگاهداشتن آتش جنگ در منطقه است. به همه اینها پروژه خاندان سعود را برای خنثیسازی و مهار رسانههای عربی اضافه کنید؛ پروژهای که به ادعای ویکیلیکس و بنابر اسناد منتشرشده، موفق شده با اتکا به پرداخت رشوه، خرید هزینه اشتراک رسانهها و تهدیدات لفظی و عملی، از استرالیا و کانادا تا پاکستان، لبنان و اندونزی، حلقه رسانهای گستردهای از وفاداران به پادشاهی عربستان را ایجاد کند. ازهمینروست که میتوانید با ویکیلیکس همنظر شوید که افشاگریهایش تنها خاندان سعود را نشانه نمیگیرد، بلکه کیفرخواستی علیه کلیّت فضای رسانهای در سطحی جهانی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.