|

فرهیختگان و پرریختگان

مهرداد احمدی‌شیخانی

گمان می‌کنم اگر نگوییم همه، اما بسیاری از ما به یاد داریم که سال گذشته فضای مجازی پر از تصاویر حمایت‌برانگیز از ماجرای کوبانی بود که در اکثر این تصاویر، زنانی «گیسوفروهشته به دامن» را می‌دیدیم که در کادری بسته، کنار تلی از خاک با لبخندی بر دهان، تفنگ در دست دیده می‌شدند؛ تصاویری که به سمبل مقاومت در کوبانی تبدیل شده بود و صفحه‌به‌صفحه به اشتراک گذاشته می‌شد و کم نبودند هنرمندانی که در همراهی با این تصاویر متکثر، به طراحی پوستر و اعلام همراهی همت کرده بودند. در این بین، چنان جوی راه افتاده بود که هیچ‌کدام از این حامیان مقاومت در کوبانی تحمل کوچک‌ترین سؤال ناهمراه را نداشتند. به‌یاد دارم وقتی یک جا پرسیده بودم «کجای این عکس‌های با کادر بسته نشانگر مقاومت در کوبانی است؟» و همچنین طرح کرده بودم «این نوع عکس‌های با کادر بسته را پشت هر تل خاک در هر گوشه دنیا می‌شود گرفت. کافی است زنی لباس نظامی بر تن، با موهای آشفته، تفنگی در دست بگیرد و کنار تلی خاک، ایستاده یا نشسته، لبخندی بر لب داشته باشد، آن‌وقت می‌شود سمبل مقاومت در کوبانی یا هر جای دیگر». اما آن پرسش و این نظر با اعتراض و توهین‌های مکرر روبه‌رو و به‌همراهی با داعشیان تعبیر شد. اما هیچ‌‌کس و مطلقا هیچ‌کس، مشخصا به ایراد از این پرسش و نظر، نپرداخت. آنچه به گمان من در این بین به‌راه افتاد، به جوی تبلیغاتی می‌مانست که همه دلدادگان چنین مبارزانی را به برنتافتن پرسشگری سوق می‌داد، طوری که هر نظری غیر از آن را همراهی با داعش تلقی می‌کرد و هنوز هم بعد از چندین ماه، آن فضای بصری را به شکلی مطلق و بی‌پرسش و تدقیق پذیرفته می‌داند. حتی بعد از آنکه نیروهای ائتلاف طی چند ماه با بمباران شبانه‌روزی کوبانی، آن هم با مساحت هفت کیلومتر مربعی (یعنی فقط 2500 در 2800 متر) و شخم‌زدن این شهرک کوچک، بازگشت مردم به کوبانی را ثمره مقاومت تلقی کردند و باز هم در مقابل این پرسش که التجا به نیروهایی که امپریالیستی خوانده می‌شوند و امروز شهرکی را شخم زده‌اند، چگونه می‌شود نشانه مقاومت نیروهای جان‌برکف تلقی کرد؟ یا به توهین متوسل می‌شوند یا تهمت همراهی با داعش. اما ماجرا چیست؟ واقعیت این است که همه ما ترجیح می‌دهیم جهان را آن‌طوری که دوست داریم، ببینیم و جهان امروز را هم با همه تصاویر متنوعی که هر لحظه در آن منتشر می‌شود، گزینشی نگاه می‌کنیم. فرقی هم نمی‌کند چه کسی باشیم؛ مردمی عادی یا نخبگانی فرهیخته. اصلا فرهیختگی و پرریختگی در این بین، تفاوتی نمی‌کند. همه ما وقتی در جوی قرار می‌گیریم، چشم بر هرچه آن جو را به پرسش می‌کشد، می‌بندیم و دل در گرو تصویری که دوست داریم می‌دهیم. التجا به امپریالیسم و شخم‌زدن یک شهرک کوچک را نمی‌بینیم و درعوض، به اشتراک هرروزه تصاویری با کادر بسته از زنان تفنگ‌به‌دست، پشت تلی از خاک می‌پردازیم و آن را نشانه مقاومت (مقاومت در کجا؟!) می‌دانیم. این‌همه را گفتم تا به این سخن آخر برسم. چند ماه بعد از ماجرای کوبانی و آن جو تبلیغاتی و آن سیل عجیب تصویری از زنان تفنگ‌به‌دست و آن‌همه حمایت کلامی و بصری به راه افتاده، حالا اتفاق مشابهی نزدیک کوبانی در جریان است و هیچ‌کدام از آن «یقه‌چاکان» مبارزه حتی سطری نمی‌نویسند چه رسد به ‌اشتراک‌نهادن تصویری از ماجرا. در صد کیلومتری کوبانی شهرکی است به نام «تل ابیض» که چندروز است توسط نیروهای ائتلاف بمباران می‌شود تا نیروهای اشغالگر داعش به عقب رانده شوند و از آن‌سو همان نیروهایی که بعد از شخم‌زدن کوبانی به‌عنوان سمبل مقاومت مشهور شدند، از زمین به «تل ابیض» وارد می‌شوند. در کنار این رخداد آنچه می‌ماند، بیرون‌راندن و آوارگی ساکنان «تل ابیض» است. حال سؤال از آن هواداران مقاومت این است که این‌بار چرا ساکتید؟ چرا هیچ تصویری از این رنج و آوارگی به اشتراک نمی‌گذارید؟ بین آن آوارگی و رنج با این آوارگی و رنج چه تفاوتی وجود دارد که برای آن بر سر و سینه می‌کوفتید و برای این سکوت می‌کنید؟ آیا اگر داعش مردمی را آواره کند بد است و اگر نیروهای مقاومت مردمی را از محل زندگی‌شان آواره کنند، خوب؟ آنجا فرهیخته‌اید و هنرمند و اینجا پرریخته و عامی؟ تصاویرتان کو؟ پوسترهایی که می‌ساختید کجاست؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.