|

دوران گذار تئاتر از دولتی به خصوصی

دورنمای طلایی

علی بی‌نیاز

تئاتر این‌روزها در گذار از دولتی به خصوصی است و این وضعیت با آسیب‌ها، دردها و پستی و بلندی‌هایی مواجه شده؛ چون هنوز نه کاملا در وضعیتی خصوصی است و نه سایه دولت از سر آن برداشته شده است. باید این تعریف درست تئاتری را به همان وجهی که در دنیا وجود دارد مرتبط بدانیم وگرنه در این بلاتکلیفی و دوگانگی آسیب شدیدی بر گروه‌ها و آثار نمایشی وارد می‌شود و در درازمدت ما را با فاجعه مواجه خواهد کرد. این وضعیت در این‌روزها ملموس‌ترین اتفاقی است که باید با رعایت اصول و حمایت‌های صحیح از آن گذر کرد. دوران گذار همواره سخت و مشقت‌بار بوده و این‌بار نیز چنین مشکلی حاکم بر همه امور نمایشی است و از پایتخت به دیگر شهرهای بزرگ و متوسط سرایت می‌کند. این دوره، بی‌هیچ تردیدی گریز‌ناپذیر است، اما برای گذر از آن باید تدبیر کرد. دراین‌بین برخی از این آسیب‌ها نمود عینی، آشکار و بارزی دارد و حتی تبدیل به جیغ شده است. اینکه در هر تئاتری باید به‌جای کمدی، لوده‌بازی و ابتذال ببینیم؛ خود جریانی است که به‌قدر کافی تئاتر ما را سخیف و غیرقابل‌تحمل کرده است. اگر تضمینی برای فروش باشد دیگر همه دست‌به‌دامن حیله‌های جذاب نخواهند شد. این هم خود شاید تمهیدی است که برای برخی بگیرد و برای برخی هم چندان آب و نانی برخلاف انتظارشان نداشته باشد. اینکه چهره‌های معروف سینما و تلویزیون به بازیگران تئاتر ارجح شده‌اند، خود نشانه‌ای دیگر از ویران‌شدن وضعیت تئاتر است. اگر بیایند و با اصول و فضای تئاتر سازگار شوند، ورودشان بابرکت تلقی می‌شود چون در نهایت بازیگر تئاترند و نه چهره. اما اگر با فخر و تفرعن به این فضای فرهنگی وارد شوند، به‌تدریج فضا را مسموم و تئاتر را از آن قوه فروتنانه‌اش دور می‌کنند و این آسیبی غیرقابل‌جبران است. تئاتر در طول تاریخ علاوه‌بر وجوه سرگرم‌کننده و لذت‌بخش با تفکر و ابزار القای اندیشه شناخته شده است. فرقی هم نمی‌کند در چه قالبی باشد؛ تراژدی، کمدی، ملودرام و ابزورد و هر گونه و سبک و شیوه‌ای در غایت خودش ما را به چالش و کشف وامی‌دارد و این نکته اساسی اگر کم‌رنگ و بی‌رنگ بشود، دیگر نامش تئاتر نیست و باصراحت باید گفت فاجعه است. تئاتر باید به سلامت باشد و به‌زودی از این دوره تلخ و سرگردانی‌اش خلاص شود. تئاتر یک بیمار روحی و روانی است و با این ‌حال‌واحوال نمی‌شود به آینده‌اش خوش‌بین بود مگر درمانش کرد. باید با ساختارهای درست یک تئاتر خصوصی بسامان را طراحی و عملیاتی کرد. باید همگان هم‌اندیشی کنند و در تعامل با مدیران فرهنگی و سیاست‌گذاران این آزادی عمل را به‌سوی تعالی سمت‌وسو داد. آیا می‌شود از دوران فاجعه گذر کرد و این دوره گذار باز هم به دوران طلایی تبدیل شود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.