سوزندوزی؛ گوهری که از دست نمیرود
سعید برآبادی: موزه عروسکهای ملل، یکی از دنجترین و آرامترین موزههای خصوصی کشور، اینروزها شلوغتر از همیشه است. زینب نوروزی سوزندوزیهای زنان بلوچ را از سیستانوبلوچستان با خود به این موزه آورده تا دومین نمایشگاه مستقلش را با عنوان «گوهر ازدسترفته» در تهران برگزار کند؛ مجموعهای کمنظیر از سوزندوزیهای نفیس بلوچستان که خاطره مهتاب سوزندوز را زنده میکند. نوروزی پیش از هرچیز از «گوهر»، همسر برادرش و یکی از سوزندوزان خبره استان، یاد میکند که ماه گذشته در یک تصادف هولناک کشته شد و میگوید اسم نمایشگاه، هم یادآور خاطره اوست و هم اشارهای است به محرومیت سوزندوزی بلوچستان از توجهات مسئولان سازمان میراث فرهنگی: «برای گوهر که کاری نمیشد کرد، سعی کردیم با آوردن نام او در عنوان این نمایشگاه، یاد و خاطرهاش را زنده نگه داریم. گوهر یکی از بهترین سوزندوزان مهتاب بود». این اما تمام ماجرا نیست. در موزه عروسکهای ملل، پارچههای سوزندوزیشدهای به نمایش درآمدهاند که حاصل کارگاه سوزندوزی زینب هستند؛ کارگاهی که او در قاسمآباد به راه انداخته تا هم پاسداشتی باشد برای خاطره مهتاب سوزندوز و هم زمینه اشتغالزایی زنان بلوچ را فراهم کند و هم از منسوخشدن یکی از مهمترین صنایعدستیهای کشور پیشگیری کند. زینب نوروزی میگوید: «سعی کردهایم به امید مسئولان نباشیم و برای زندهنگهداشتن این هنر خودمان اقدام کنیم. متأسفانه امیدی هم به سازمان میراث فرهنگی نیست و بهتر است دست را روی زانوی خودمان بزنیم و بلند شویم».نمایشگاه «گوهر ازدسترفته» درست در روزهایی برگزار میشود که نمایشگاه صنایعدستی هم برپاست. زینب اما تصمیم گرفته است که بهطور مستقل نمایشگاه خود را برگزار کند: «واقعیت این است که میخواهند با برگزاری نمایشگاه صنایعدستی امتیاز و اعتبار خود را بالا ببرند. کسی خاطره برخورد این نمایشگاهها با مهتاب را فراموش نکرده. آمدند از او دعوت کردند برای نمایشگاه و مجبور شد خودش غرفهاش را با وجود ناتوانی جسمی راه بیندازد و بعد نمایشگاه که تمام شد، بدون تشکر و خسته نباشید، او را به شهرش فرستادند، بدون هیچگونه حمایتی! در نهایت هم بر سرش منت گذاشتند که ما تو را معروف کردیم!»برگزاری چنین نمایشگاههایی فایده دیگری هم دارد: «نمایشگاه مستقل سوزندوزی، این امکان را به همه میدهد که بیایند و از نزدیک با هنر سوزندوزی آشنا شوند. این هنر قرنهای کشور ماست و نباید بهخاطر عدم حمایت دولت یا همکارینکردن گالریها، فراموش شود. هرکاری مشکلات خاص خودش را دارد، اما نباید عقب کشید». خاطره عجیب او از اولین برخورد با عروسکهای موزه عروسکهای ملل، خود بهتنهایی نشان از این دارد که هنر سوزندوزی بلوچ تا چه حد در معرض فراموشی است: «وقتی به محل برگزاری نمایشگاه که درواقع موزه عروسکهای ملل و شهرهای مختلف ایران است وارد شدم، یکه خوردم که چرا بر تن هیچکدام از این عروسکها، لباس بلوچی نمیبینم. بهعنوان کسی که این رشته هنری را درس میدهم و سوزندوزی میکنم، نگرانم که این هنر و این طرز پوشش بومی برای همیشه فراموش شود و اگر تلاشی هم میکنم، دقیقا به همیندلیل است که این اتفاق تلخ نیفتد». نمایشگاه تا 27خرداد در موزه عروسکهای ملل به آدرس خیابان پاسداران، انتهای نگارستان پنج (حاجهادی)، پلاک 4 برپاست و زینب نوروزی در اینروزها به همه سؤالها درباره این هنر و صنایعدستی فراموششده پاسخ میدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.