|

توصیه به حفاظت از کیان سرمایه‌ها

بهنام ابوترابیان: روز سه‌شنبه ۱۲ خرداد ۱۳۹۴، در صفحه زاویه مطلبی دیدم با عنوان «عمارت مسعودیه بیرونمان انداخت». عنوان برایم عجیب بود و بنابراین جلب آن شدم. پیش از ادامه، لازم است بگویم من یکی از علاقه‌مندان به تاریخ تهران و میراث‌فرهنگی ایران هستم و به همین دلیل در سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ مدتی امکان همنشینی با گروه مدیریت فعلی مجموعه مسعودیه را داشته‌ام. اگر چنین سابقه‌ای وجود نمی‌داشت، مطمئنا با خواندنِ مطلب مزبور بلافاصله نزد خود چنین قضاوت می‌کردم که حیف از عمارت مسعودیه که به دست چنین مردمان نااهلی سپرده شده است؛ کسانی که درِ کافه مسعودیه را بسته‌اند؛ کسانی که با دیدن ضبط‌صوت خبرنگاری، رنگ از رخشان پریده و از پشت‌پرده به نگهبانی مأمور و معذور، امر کرده‌اند که روزنامه‌نگاران حق ورود به مجموعه ندارند و کسانی که بیت‌المال را مال پدر خویش پنداشته و هر وقت بخواهند درش را باز می‌کنند و هروقت میلشان می‌کشد درش را می‌بندند! اما خوشبختانه با اتکا به حضور روزمره به مدت بیش از دو سال و نشست و برخاست با دست‌اندرکاران آنجا، به چنین قضاوت زودهنگامی درنیفتاده و می‌توانم با قاطعیت شهادت دهم که واقعیت طور دیگری است. شاید در بادی امر، چنین به‌نظر برسد که واگذاری یک عمارت تاریخی مهم به شرکت تولیدکننده قطعات خودرو، کاری غیرحرفه‌ای و ضدتفکر میراثی است؛ اصلا صنعتگر را چه به مرمت اثر تاریخی. اما با مروری سریع بر نام افراد گروه فنی ناظر بر کار، بلافاصله این نگرانی برطرف خواهد شد. برای کسانی که با طرح پردیسان میراث‌فرهنگی آشنا هستند، روشن است که انتخاب مدیر ارشد آن طرح توسط شرکت قطعه‌ساز مذکور برای مرمت و احیای عمارت مسعودیه، حاکی از روشن‌بینی و سپردن کار به‌ کاردان است. ضمن آنکه این شرکت چند سال است که بخش مهمی از نیرو و سرمایه خود را وارد صنعت گردشگری کرده و در شرایط بغرنج هشت‌سال دولت گذشته، به گردشگری فرهنگی عنایت ویژه داشته است؛ پس صحیح نیست که با به‌کاربردن توضیحات غلط‌انداز، مخاطب را به مسیر اشتباه برانیم. به یاد داشته باشیم که چه در دوران تولیت وزارت آموزش‌وپرورش و چه در زمان حضور سازمان میراث‌فرهنگی در مجموعه مسعودیه، بازدید عمومی از آن ممکن نبود و اکنون تازه سه‌سال است که به یمن توجه شرکت قطعه‌سازی عظام، درهای باغ به روی مردم تهران گشوده می‌شود. اصلا همین که خبرنگار محترم با جناب حسن‌زاده‌تبریزی عزیز، مسعودیه را محل قرار خود انتخاب کرده‌اند، حکایت از به‌ثمررسیدن تدریجی تلاش‌های شرکت عظام دارد. در مورد کافه مسعودیه و تعطیل‌بودنش نیز آنچه به ذهن من می‌رسد، اینکه احتمالا روز ملاقات شنبه بوده که به رسم همیشگی، کافه‌چیان خستگی کار سنگین جمعه را از تن به‌در می‌کنند و کافه تعطیل است؛ چراکه خبر دارم کافه همواره باز بوده و فعال است. در تعطیلات نوروز امسال من شاهد بودم که حدود 10 ‌هزار نفر از علاقه‌مندان کشف تهران، به بازدید مسعودیه آمدند و اغلب با دلی خوش و خاطراتی خوب، آنجا را ترک کردند. متأسفانه به دلایلی که از من پنهان است، رفتار نگهبان با خبرنگار محترم روزنامه صحیح نبوده است. ولی انصاف نمی‌بینم همه زحمات متولیان فعلی مسعودیه که واقعا در شرایط اقتصادی دشوار کنونی تلاش بر احیای مجموعه دارند، پای یک سوءتفاهم قربانی شود. حقیقتا‌ ای کاش همه قطعه‌سازان و صنعتگران و فعالان بخش خصوصی مثل عظام، آستین بالا زده و با استخدام کارشناسان خبره میراث و فرهنگ کشور، اقدام به احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی می‌کردند. دراین صورت، به جای آنکه هر روز شاهد شنیدن خبر نابودی این خانه و آن سرا باشیم، شاهد رونق حیات شهری در فضاهای تاریخی و بازگشت ایرانی‌ها به اصالت‌ خود، خواهیم بود. در پایان، نمی‌توانم از گفتن این مطلب چشم‌پوشی کنم؛ من بی‌آنکه با مهندس اکبر تقی‌زاده درباره یادداشت شما صحبت کرده باشم، به یقین معتقدم پاسخ «اینجا بخش خصوصی است. هر وقت دلمان خواست، درش را باز می‌کنیم، هروقت دلمان خواست، درش را می‌بندیم»، هیچ‌گاه از دهان ایشان بیرون نیامده و نخواهد آمد. مطمئنا در فضای عصبیت و سوءتفاهمی که حاکم شده، خبرنگار محترم، پاسخ مهندس تقی‌زاده را خوب به‌ذهن نسپرده است. ولی متأسفانه این نقل به مضمون سهل‌انگارانه، موجب می‌شود تا در ذهن خوانند‌گان، تقی‌زاده مدیری بی‌مسئولیت و کژرفتار بنماید. بر من آشکار است که شخصیت بزرگوار و بخشنده آقای تقی‌زاده، نه در‌صدد دفاع و پاسخ برمی‌آید و نه گله و شکایت. او که در آستانه هفتادمین دهه زندگی خویش است، با جان و دل مرارت‌های بسیاری را آن‌هم در رشته پرخونِ‌جگر میراث‌فرهنگی متحمل شده است. دوران سختی که مهندس تقی‌زاده در مدیریت میراث آذربایجان‌شرقی برای حفظ ارگ تبریز و احیای بازار عظیم تبریز و در طرح پردیسان برای مرمت و احیای چند، ده مجموعه فاخر از سر گذرانده، وی را صبور و شکیبا کرده است. اما من همین‌جا به نمایندگی از طرف کسانی که قدر زحمات وی را می‌دانند، از ایشان بابت سوءتفاهم پیش‌آمده عذرخواهی می‌کنم و امیدوارم روزنامه محترم «شرق» نیز به همان ترتیب که نسبت به حفظ محیط‌زیست و رشد مدنی و توسعه اجتماعی حساسیت دارد، ظرافت بیشتری در حفاظت از کیان معدود سرمایه‌های انسانی حوزه میراث‌فرهنگی از خود نشان دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.