رئیسجمهور در کنفرانس خبری
عمل به قانون آری ، اجتهاد شخصی نه
محمدحسن نجمی
امروز دومین سالگرد انتخابات 24 خرداد 92 است و دیروز، «حسن روحانی»، رئیسجمهوری، به همین مناسبت، در نشستی خبری شرکت کرد تا پاسخگوی سؤالهای خبرنگاران باشد. این نشست خبری مانند سایر نشستهای پیشین، در نهاد ریاستجمهوری برگزار شد. ساعت حضور خبرنگاران یک ساعت پیش از آغاز نشست اعلام شده بود که تعداد زیادی از خبرنگاران پیش از این ساعت در محل حاضر شده و شاهد تدارکات در سالن و تنظیم میکروفنها بودند. پیش از ورود رئیسجمهوری، کمکم افراد دیگری مانند «محمدرضا صادق» مشاور رسانهای رئیسجمهوری، «حسامالدین آشنا» مشاور فرهنگی روحانی، «مرتضی بانک» معاون كل سرپرست نهاد ریاستجمهوری و «مرضیه افخم» سخنگوی وزارت خارجه وارد سالن شدند. نشست خبری تقریبا در ساعت مقرر یعنی چهار عصر با صدای شدید شاتر دوربینهای عکاسان هنگام ورود «حسن روحانی» آغاز شد. هنگام ورود رئیسجمهوری، «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه و «محمد نهاوندیان» رئیس دفتر روحانی، او را همراهی کردند تا صدای «شاتر»ها شدیدتر شوند. پس از تلاوت آیاتی از قرآن کریم، روحانی سخنانش را آغاز کرد تا نوبت به سؤالهای خبرنگاران برسد. او در ابتدا به 24 خرداد 1392 و مشکلاتی که در آن زمان پیش روی کشور بود، اشاره کرد: «شرایط بسیار حساسی پیشروی کشور ما وجود داشت و در سال گذشته احساس بحران بینالمللی در روابط خارجی و شرایط سخت اقتصادی پیش روی مردم، شکاف در مسائل اجتماعی و سیاسی بین گروهها، احزاب و جناحها، فضای امنیتی در زمینه فرهنگی و در محیطهای آموزشی از دغدغههای مردم بود و از طرف دیگر بدخواهان تصور میکردند با فشارهایی که بر ملت ایران به ناروا تحمیل کردهاند، میتوانند مانع مشارکت آنها و حضورشان پای صندوقهای آرا شوند». «روحانی» ادامه داد: «در یک شرایط بسیار سخت در آستانه انتخابات 24 خرداد 92 بودیم و هر دولتی که روی کار میآمد با یک شرایط بسیار سخت از جمله تورمی که از مرز 40 درصد عبور کرده بود، رشد اقتصادی منفی 8.6، تنش ساعتی بازار ارز و کالا، رشد منفی سرمایهگذاریها و رکود در اقتصاد روبهرو بود». او با بیان اینکه هدف بدخواهان نظام این بود که مردم حل مسائل سیاسی را در صندوق آرا نبینند، گفت: «مقاممعظمرهبری حتی کسانی را که ممکن بود از نظام دلگیر باشند، را دعوت به حضور در پای صندوقهای رأی کردند و اعلام کردند آرای مردم امانت است و رأی مردم حقالناس. پس مردم پای صندوقهای رأی شتافتند و با حضور 73 درصدی حماسه بزرگی را آفریدند». روحانی 24 خرداد را متعلق به هیچ حزب، جناح و دستهای ندانست و آن را پیروزی ملت ایران ارزیابی کرد و گفت: «مردم با رأیی که به اعتدال و تدبیر و امید دادند، مقصودشان این بود که هرچیز براساس قانون باشد و همه حرکتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی در چارچوب مقررات قانونی باشد». روحانی با بیان اینکه هدف 24 خرداد حفظ همه حقوق این ملت بزرگ بود، گفت: «در این راستا ما باب مذاکره جدی و تأثیرگذار در چارچوب منطق را با 1+5 آغاز کردیم و خط قرمزهای ما از ابتدا مشخص بود». او ادامه داد: «من در اینجا باید از مقاممعظمرهبری هم برای ترسیم خطوط اصلی در مذاکرات و حمایت از مذاکرهکنندگان و هم اینکه با نفس گرمشان در کشور وحدت ملی را بهخوبی حفظ کردند، تشکر کنم. همچنین باید از ملت بزرگ ایران بهدلیل حمایت مستمر از دولت بهویژه در مذاکرات هستهای با شش قدرت جهانی، تشکر کنم. ضمن اینکه باید از تیم مذاکرهکننده و وزیر امورخارجه که سرپرستی آن را برعهده دارد تشکر کنم زیرا هرچه تا امروز به دست آوردیم، موجب افتخار ملی است». او ادامه داد: «ما امروز در شرایطی هستیم که قدرتهای بزرگ جهانی در این که در ایران حق غنیسازی وجود دارد و درهای نطنز و حتی فردو بازمیماند، تردیدی ندارد». او افزود: «چارچوبهای کلیای که مدنظر جمهوری اسلامی بوده، امروز مورد قبول 1+5 است. ضمن آنکه در جزئیات اختلاف نظرهای فراوانی داریم و باید همه این اختلافنظرها حل شود». آنچه به دست آوردهایم، پیروزی بوده روحانی به با بیان اینکه «دو سال پیش هیچیک از قدرتهای غربی اذعان نمیکرد که ایران میتواند در تحقیقوتوسعه و در زمینه سانتریفیوژهای پیشرفته مسیر خود را ادامه دهد، حتی با اعمال تزریق uf6 در سانتریفیوژهای پیشرفته»، گفت: «اما همه امروز به این مسئله اقرار و اعتراف دارند. امروز هیچکس تردید ندارد که اجرای توافق با رفع تحریمهای اقتصادی و مالی همراه خواهد بود. دو سال پیش کسی اذعان نمیکرد با یک توافق نهایی همه قطعنامههای ظالمانه شورای امنیت لغو میشود». او تأکید کرد که «آنچه به دست آوردیم تا امروز یک پیروزی بزرگ برای ملت بزرگ ایران است و این پیروزی از آن ملت است». تحریمهای ظالمانه حتی شامل ساخت سد بود روحانی تأکید کرد «باید ابعاد و عمق تحریمها را از مدیریت تحریمها تفکیک کرد» و گفت: «این تحریمها تحریمهای کور و نه هدفمند است. اگر تحریمها علیه صنعت هستهای بود، شاید تعبیرات غیرانسانی و غیراخلاقی من کمی اغراق بود. اما این تحریمها حتی خرید گندم و مواد غذایی را هم شامل میشد». او افزود: «این تحریمها برای جلوگیری از سرمایهگذاری در ایران حتی سرمایهگذاری برای ساخت سد بود؛ این تحریمها برای جلوگیری از ساخت سدی بود که آب خوردن مردم یک شهر را تأمین میکرد. این تحریمها برای دارو بود. مخفیکردن ظلم ظالمان کار شایستهای نیست اگر ظلم ظالم را بیان کردیم، کار بدی کردهایم؟» اشاره او به سخنانش در روز محیط زیست بود که گفته بود: «تحریمهای ظالمانه باید از بین برود تا سرمایه بیاید و مشکل محیط زیست، اشتغال، صنعت و آب شرب مردم حل شود، منابع آبی زیاد شده و بانکها احیا شوند». این اظهارات او با واکنش منتقدانش روبهرو شده بود. روحانی ادامه داد: «ابعاد تحریم بسیار وسیع بود، آب و نان مردم را گرفت، اما دولت به خوبی تحریمها را مدیریت کرد و اگر تحریمها ادامه یابد دولت باز هم آن را مدیریت میکند. دولت به خوبی تحریمها را مدیریت میکند، اما این بدان معنا نیست که ابعاد تحریمها را ندانیم و ظلم ظالم را بیان نکنیم. باید کار خلاف قانون قدرتهای بزرگ را توضیح دهیم. ملت ما از فشارها نمیترسد و مسیر خود را ادامه میدهد». نوبت خبرنگاران پس از این سخنان، نوبت به مجری برنامه رسید تا خبرنگاران را برای پرسش از رئیسجمهوری، به تریبون فرابخواند. سؤالهای پرسیدهشده از رئیسجمهوری درباره چند محور اصلی بود: «سیاستهای داخلی و خودسری خودسرها»، «مذاکرات هستهای» و «مسائل اقتصادی». ممنوعالتصویری رئیس دولت اصلاحات محدودیتهای رسانهای رئیس دولت اصلاحات یکی از سؤالهایی بود که در زمینه سیاستهای داخلی از رئیسجمهوری پرسیده شد. او در پاسخ به سؤال «ایلنا» مبنی بر اینکه آیا شورایعالی امنیت ملی درباره ممنوعالتصویری کسی که هشت سال سابقه ریاست جمهوری دارد، مصوبهای داشته است، گفت: «اینکه شورای عالی امنیت ملی کسی را ممنوعالتصویر یا ممنوعالخبر کرده، کاملا دروغ است. شورای امنیت ملی هیچ مصوبهای در این زمینه ندارد و اگر کسی هم این را به شورای امنیت ملی انتساب داده خلاف کرده و باید طبق قانون مجازات شود». او در پاسخ به این سؤال که «دولتی که هنوز نتوانسته برای اخلال در سخنرانیها و تجمعات غیرقانونی تدبیری بیندیشد، برای برگزاری انتخابات چه تدبیری خواهد داشت؟»، گفت: «ما در حوزه سیاسی و اجتماعی یکسری مسائل داریم که برخی از آنها یکروزه و یکشبه حلوفصل نمیشود. ما باید شرایط امروز را نسبت به دو سال پیش در نظر بگیریم و ببینیم روند رو به جلو، معکوس یا متوقف بوده است. ما سعی کردیم شرایط نامناسب را به شرایط قانونی برگردانیم. ما نمیتوانیم بگوییم تغییری حاصل نشده است. شما 16 آذر این دو سال را با 16 آذر قبل از این دولت مقایسه کنید. خانه احزاب فعالتر شده است و این طور نیست که هیچ اتفاقی نیفتاده باشد، اما نباید انتظار داشته باشیم همه مشکلات تمام شود». روحانی درباره اقدامات گروههای افراطی و اخلال در سخنرانیها گفت: «ما اولا باید این افراد را نصیحت و جذب کنیم و به آنها بگوییم هدف 24 خرداد 92 این بود که مردم آمدند و گفتند افراط و تفریط نباید باشد و در همه کارها قانون ملاک باشد. ما در زمینه فرهنگی معتقدیم امور فرهنگی باید به اصحاب فرهنگ واگذار شود و فضا را باید بهگونهای ترسیم کنیم تا برای آنهایی که میخواهند از کالای فرهنگی استفاده کنند یا کسانی که میخواهند کالای فرهنگی تولید کنند، مهیا شود». او همچنین با بیان اینکه از نظر ما مرجع، قانون است، گفت: «وقتی دستگاهی به عنوان مرجع قانونی برای دادن مجوز تعیین شده است، دخالت دیگران در این امور شایسته نیست». روحانی با بیان اینکه همه باید به قانون عمل کنیم و به دنبال اجتهاد شخصی نباشیم، گفت: «اگر اجتهاد را به عهده حوزه بگذاریم و همه در چارچوب قانون خود را ملتزم به قانون بدانیم و هر دستگاهی که باید مجوز صادر کند، مجوزش مورد احترام باشد، قانون به اجرا درمیآید. وقتی در چارچوب قانون به یک کنسرت مجوز داده میشود و مردم بلیت میخرند اینگونه دخالتها، نهتنها تضییع حقوق اصحاب فرهنگ است، بلکه تضییع حقوق مردم است». روحانی تأکید کرد: «از نظر ما وقتی مجوز قانونی صادر میشود لغو آن مجوز از طرف دستگاهی که قانونا حق ندارد آن را لغو کند، کاملا نادرست است و در مواردی که قوه قضائیه وارد میشود، باید توجیه قانونی برای ورود قوه قضائیه وجود داشته باشد». او گفت: «دولت تلاش دارد به بقیه وعدههایش نیز عمل کند و معتقدیم درباره مسائل سیاسی و فرهنگی نیز شرایط با 22 ماه پیش خیلی فرق میکند، اما طبیعی است که به همه اهدافمان نرسیدهایم و حتی ممکن است در پایان چهار سال هم صددرصد اهدافمان محقق نشود». موقع رأیدادن خانمها میگوییم فرصت برابر اما بعد... رئیسجمهوری در پاسخ به سؤالی درباره انتقاد علما از عملکرد فرهنگی دولت و تعبیر رئیسجمهور درباره نیروی انتظامی، گفت: «دولت تعبیر خاصی راجع به نیروی انتظامی ندارد. دولت معتقد است همه دستگاهها، ازجمله نیروی انتظامی باید در چارچوب قانون عمل کنند و من فکر نمیکنم دراینباره اختلافنظری وجود داشته باشد. در سایر مسائل فرهنگی نیز دولت موظف به اجرای قانون است ضمن اینکه حقوق مردم هم باید حفظ شود». او با بیان اینکه در زمینه مسائل فرهنگی امام (ره) یک بنبست را باز کردند، گفت: «در آغاز انقلاب خیلیها میگفتند خانمها نباید شعار بدهند، چون اشکال دارد، اما امام خمینی(ره) در پاریس موضعگیری صریحی نسبت به این امر داشتند». روحانی با اشاره به نقش زنان در جامعه، گفت: «وقتی خانمها میخواهند رأی دهند همه خم میشویم و احترام میگذاریم و میگوییم فرصت برابر وجود دارد اما از انتخابات که میگذریم انگار رأی و عقیده ما عوض میشود». رئیسجمهوری گفت: «خانمها در همه راهپیماییها و مراسمها پیشتازند. ما باید حق نشاط و شادی در چارچوب موازین دینی را برای همه محترم بشناسیم. در این زمینه در کلیات اختلافنظری وجود ندارد. ممکن است در مصادیق اختلافاتی وجود داشته باشد که باید آنها را برطرف کنیم». «نگرانی روحانی از تخریب دولت پس از توافق نهایی احتمالی»، موضوع سؤال دیگری بود که رئیسجمهوری اینگونه پاسخ داد: «اولا در این توافق وقتی به قدمهای آخر میرسیم کار بسیار سخت میشود. همین جملهای که به نقل از مقامات یکی از کشورها گفته شد، مبنی بر اینکه حرکت برای نگارش متن نهایی توافق کُندشده، مقداری طبیعی و مقداری هم غیرطبیعی است. ما باید تحمل کنیم و همه تلاشمان را برای رسیدن به هدف نهایی بهکار بگیریم». او افزود: «اینکه عدهای با عنوان نقد دنبال تخریب هستند، وجود دارد. اولا مردم باید قضاوت کنند که عدهای با لباس نقد به تخریب نپردازند. نقد باید مشفقانه و برای اصلاح باشد، اما تخریب با دروغ، تهمت، حرفهای ناصحیح و ادبیاتی که با اخلاق و دین ما سازگار نیست، همراه است». رئیسجمهوری با بیان اینکه ما باید تخریب کنندگان را به نقد دعوت کنیم، گفت: «عکسالعمل ما بهترین راه است. مردم اگر در برابر تخریب عکسالعمل درست انجام دهند تخریبگران مسیر خود را ادامه نخواهند داد». او گفت: «تشویش اذهان عمومی کار نادرستی است، ضمن اینکه نقد مشفقانه کار خوبی است. اینکه ما خودمان را بینقص میدانیم، حرف نادرستی است زیرا این دولت معصوم نیست و اشتباهاتی دارد، اما اینکه گفته شود ما کار استبدادی انجام میدهیم نیز نادرست است». نسبت به حقوق شهروندی حساسم او در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه سال گذشته یکی از اعضای گروه خیلی کوچک خبرنگارهای خارجی و رسانههای غربی، ازجمله «جیسون رضاییان» اینجا بود و حدودا یکسال است در زندان است و هنوز تعیین و تکلیف نشده، آیا شما شخصا پیگیر پرونده ایشان هستید؟ گفت: «من به عنوان رئیسجمهور که مجری قانون اساسی هستم و وظیفه من اجرای قانون اساسی است و نسبت به حقوق شهروندی همه ایرانیها یا کسی که حتی اگر تابعیت غیرایرانی داشته باشد و در ایران زندگی میکند حساس هستم و مواردی را که به من منتقل میشود دنبال میکنم و موردی هم که شما گفتید از کلیت آنچه وظیفه دولت است، مستثنی نیست». هستهای در حضور ظریف محور دیگر سؤالهای خبرنگاران، درباره سیاست خارجی و مشخصا مذاکرات هستهای بود؛ سؤالهایی که «ظریف» با دقت آنها را گوش میداد. «روحانی» با تأکید بر اینکه ما در این مذاکرات کاملا جدی هستیم، گفت: «دنبال تلفکردن وقت و خریدن زمان بههیچعنوان نیستیم و خود را محصور زمان نمیبینیم و البته عجلهای نداریم، اما از هر فرصت و امکانی برای دستیابی به توافق استفاده میکنیم». او با تأکید بر اینکه خواست ملت ایران برای ما بسیار مهم است، گفت: «چارچوبهایی که از طرف نظام برای مذاکرات تعیین شده مورد توجه ماست و مذاکرهکنندگان به طور جدی این مسیر را دنبال میکنند و اگر طرف مقابل ما هم همین چارچوبها را رعایت کند و به حقوق ملت ایران و منافع ملی ما احترام بگذارد و دنبال زیادهخواهی نباشد، به نظر من توافق در دسترس است». «روحانی» در پاسخ به سؤالی درباره چالشهای پیشروی مذاکرات و اینکه چقدر زمان برای لغو تمامی تحریمها وجود دارد، گفت: «اساس مذاکرات رو به پیش است، گرچه در برخی مسائل هنوز اختلافنظر وجود دارد. در زمینه تحریم، در اینکه با اصل توافق همه تحریمهای اقتصادی ملغی خواهد شد، تردیدی وجود ندارد، اما درباره همزمانی با اقدامات ایران اختلافنظرهایی وجود دارد که ما مصر به این همزمانی هستیم». او ادامه داد: «اشکالی وجود دارد و آن این است که طرف مذاکرهکننده ما در برخی موارد بعد از اینکه در یک جلسه به یک چارچوب تفاهمی میرسیم، در جلسه بعدی به چانهزنی بر میگردد که این مذاکرات را به عقب میاندازد و طولانیتر میکند». روحانی گفت: «اگر طرف مقابل ما به چارچوبهایی که پیش رو بوده متعهد بماند و نخواهد موارد جدیدی را وارد توافق کند، اختلافنظرها میتواند حلوفصل شود، اما اگر مسیر بخواهد، مسیر چانهزنیها باشد، ممکن است مذاکرات را طولانیتر کند». سؤال دیگری که از «روحانی» پرسیده شد این بود: «آیا دلواپس نیستید که بعد از توافق احتمالی، افرادی در آمریکا و ایران اجرای توافق را در دستانداز بیندازند؟» که روحانی در ابتدای پاسخ به مزاح گفت: «من دلواپس نیستم، همیشه امیدوارم». او سپس گفت «ما نه از آینده خبر داریم و نه قدرت مطلقه هستیم که بتوانیم همه مشکلات عالم و از جمله ایران و آمریکا را حلوفصل کنیم، اما ما سابقه توافق ژنو را داریم. این توافق را در زمان کوتاهتری دو طرف اجرا کردیم و کسانی هم بودند که میخواستند آن را بههم بزنند. برخی کشورها فکر میکنند اگر این توافق شکل بگیرد، قدرت ایران در منطقه بیشتر میشود که البته اشتباه میکنند. ما نمیخواهیم به کسی در منطقه تجاوز کنیم. این مشکلی است که ممکن است که پیشروی ما قرار بگیرد، ولی اگر توافق انجام شود، همه دولتهای امضاکننده بهویژه بعد از مهر تأیید در سازمان ملل نسبت به آن متعهد هستند». حرفهای بیاساسی درباره پروتکل الحاقی مطرح میشود او در پاسخ به این پرسش که آیا ایران پروتکل الحاقی را اجرا میکند، گفت: «پروتکل الحاقی مخصوص ایران نیست و 124 کشور آن را امضا کردهاند. بنابراین این پروتکل چیز بدی نیست زیرا کشورهای زیادی آن را اجرا کردهاند. تعهدات پروتکل دوطرفه است و هرچه در سایر کشورها اجرا شود در ایران هم اجرا میشود. در پروتکل الحاقی چیزی بهعنوان کلمه بازرسی وجود ندارد. ما در سال 2004 و 2005 این پروتکل را داوطلبانه اجرا کردیم. همان زمان هم بحثهای بیاساسی درباره بازرسی از مجلس شورای اسلامی، خانه علما و مساجد مطرح شد. الان هم حرفهای بیاساس زده میشود». روحانی با اشاره به اینکه ما اجازه نمیدهیم اسرار کشور به بهانه اجرای پروتکل الحاقی در دست دیگران قرار گیرد، گفت: «ما عضو کنوانسیون شیمیایی هم هستیم، آنجا هم دسترسیهایی وجود دارد، ولی ما اسرار کشور را حفظ کردهایم. اجازه نمیدهیم اسرار فناوریهای ما به دست دیگران بیفتد. ما پروتکل الحاقی را اجرا میکنیم و ثابت میکنیم اتهامهای بیاساسی که در زمینه ساخت بمب اتم به ما نسبت داده شد، بیاساس است». افزایش قیمت بنزین با مصوبه مجلس بود سؤالهای اقتصادی هم بیشتر پیرامون قیمت بنزین و تورم تمرکز داشت. روحانی درباره تورم نیز، با بیان اینکه وقتی گفته میشود نرخ رشد تورم کاهش یافته است، یعنی ماشینی که با سرعت 40 کیلومتر در حرکت بوده، بهسرعت 15 کیلومتر رسیده است و این به معنای ایستادن یا دندهعقبگرفتن آن ماشین نیست، گفت: «معنای کاهش نرخ رشد تورم به مفهوم ارزانی نیست و البته در دنیا نیز تورم صفر نداریم و اگر هم باشد خوب نیست، چون تورم باید معتدل باشد و ما حتما باید به تورم یک رقمی برسیم». او با تشکر از مردم به دلیل اینکه تحت تأثیر برخی رسانههای داخلی و برخی رسانههای خارجی در رابطه با افزایش قیمت بنزین قرار نگرفتند، گفت: «ما مجری قانون هستیم و باید آن اجرا کنیم. ما امسال 10 هزار میلیارد تومان کسری داریم و تکنرخیشدن بنزین فقط سههزارمیلیارد تومان را جبران میکند. ما متعهد ماندیم که پرداخت یارانهها را ادامه دهیم. مجلس هم ما را موظف کرده است یارانه پردرآمدها را حذف کنیم، اما من در این زمینه وسواس زیادی دارم که یارانه کسی اشتباها حذف نشود. به وزیر کار هم دستور دادم یارانه کسی را قطع کند که مطمئن باشد نیاز به یارانه ندارد. بههرحال افزایش قیمت بنزین و حذف یارانه پردرآمدها هر دو از مصوبات مجلس بوده و ما باید آنها را اجرا کنیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.