تنهادویدن یا دویدن در ماراتن؟
ندا اکبری .معمار و پژوهشگر
حساب کنید چندسال از اولین مسابقه معماری مکتوب در تاریخ میگذرد؟ رقابتی که در سال ۴۴۸ قبل از میلاد برای ساخت بنای یادبود جنگ برگزار شد. آثار رسیده به این مسابقه در معرض بازدید عموم قرار گرفت و مردم بهعنوان داوران مسابقه درباره آثار نظر دادند. من و تو از پی کشف حقیقت آمدهایم، ازین مسابقه مقصود کامرانی نیست یا هست؟ با بررسی گاهنگار وقایع تأثیرگذار در تاریخ معماری مشاهده میکنیم که سرچشمه نقاط عطف در جریانهای معماری به مسابقات بازمیگردد. از جمله شاخصترین این مسابقات کریستالپالاس- با طراحی جوزف پکستون- بنایی از چدن و شیشه مسطح در هایدپارک لندن میزبان نمایشگاه بزرگ در سال ۱۸۵۱ میلادی است که ریشههای شکلگیری مدرنیسم در قرن بیستم را میتوان در این مسابقه جستوجو کرد. در ایران نیز برج آزادی بهعنوان نماد شناسایی ایران به مسابقهای در سال ۱۳۴۵ خورشیدی بازمیگردد که برنده آن- مهندس حسین امانت- جوانی بود که ۲۴ سال بیشتر نداشت. اگرچه برگزاری مسابقات موجب ارتقا و پیشرفت سطح معماری میشود، اما ضعف در ساختار برگزاری به غیر از اتلاف هزینه و انرژی نتیجه دیگری ندارد. درحالحاضر شرکت در مسابقات معماری در ایران با مشکلات متعددی در سازماندهی، داوری و برگزاری روبهروست و ورود به مسابقات معماری در ایران هنوز بهمثابه بختآزمایی است- حتی برگزارکننده ممکن است نتایج مسابقه را اعلام رسمی نکند. نمونه موردی: مسابقه طراحی پاویون ایران در اکسپو ۲۰۱۵ میلان- با وجود این از آنجا که مسابقات یکی از ارکان اصلی واگذاری پروژههای معماری به حساب میآیند، شرکتهای مشاور و معماران جوان باز پا به این عرصه میگذارند. بیش از یک دهه از تصویب «آییننامه جامع برگزاری مسابقات طراحی معماری و شهرسازی» توسط شورایعالی انقلاب فرهنگی میگذرد. اگرچه در بخش پنج آییننامه مسابقات یکی از ارکان اصلی دبیرخانه دائمی و هیأت رسیدگی به اختلافات ذکر شده، در طول این ۱۳ سال کمبود یک نهاد مدیریتی برای پوشش و نظارت جدی بر روند کامل مسابقات، نابسامانیهای فراوانی را در این زمینه بههمراه داشته است. بهتازگی این دبیرخانه توسط معاونت مسکن و ساختمان وزارت راهوشهرسازی- دکتر حامد مظاهریان- آغاز بهکار کرده که میتواند نویدبخش شروع فصل تازهای در برگزاری مسابقات معماری در ایران باشد. این اتفاق، نقدهای زیادی در رابطه با خطر دولتیشدن آن بهدنبال داشت. - ما فاقد واژگان نقد هستیم، درست به این دلیل که جامعه ما فاقد هرگونه تعریف از قدرتی است که بهجای اینکه به زور متوسل شود و وادار کند، دگرگون میکند. - تأسیس این دبیرخانه توسط معاونت مسکن و ساختمان به معنای دولتیشدن مسابقات نیست، بلکه به این معناست که وزارت راهوشهرسازی بهعنوان پرقدرتترین نهاد مربوطه، پشتوانه جامعه معماری برای احیای حق و حقوق آنهاست. این دبیرخانه که بر رعایتکردن تعهدات برگزارکنندگان و شرکتکنندگان نظارت دارد، ضمن ایجاد بستری بدون تنش و مسئولانه نسبت به تمامی مراحل مسابقه میتواند سبب ایجاد ضمانتی در مسابقات شود که شرکتهای مشاور و معماران جوان نهتنها در مسابقات محدود و دعوتی، که در تمامی مسابقات با اطمینانخاطر وارد شوند و با برگزارشدن مسابقه با حداکثر شرکتکننده و دستیابی برگزارکننده به بهترین طرح برپایه اهداف بتوانیم شاهد مسابقاتی با نتیجه برد-برد باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.