چالشهای دکترای بالینی فیزیوتراپی در ایران
حامد کاظمی*: جامعه امروز ایران با توجه به صنعتیشدن و گامنهادن در مسیر توسعه، دچار تغییرات گستردهای در مناسبات اجتماعی، رویکردها و تعاملات بین دولت و مردم و همینطور مردم با مردم شده است و این تجربه را جوامع پیشرفته نیز داشتهاند و به نتایج مؤثری رسیدهاند. در زمینه بهداشت و درمان هم ما شاهد پیشرفتهای روزافزون در عرصه جهانی هستیم. علم و مردمسالاری، بعد از رنسانس به کمک هم آمده است تا روند پیشرفت جوامع، سیر تصاعدی و پیشرونده بگیرد. کشور ما نیز از این امر مستثنا نیست و این روند برای توسعه و بهبود سلامت جامعه باید در ایران ادامه یابد. یکی از این پیشرفتها مسئله ایجاد تحصیلات آکادمیک در شاخههای گوناگون علمی است که یکی از اولویتهای اصلی هر جامعه برای توسعه آموزش در بخش بهداشت و درمان است. با توجه به نیازهای افراد به درمانهای جسمی غیردارویی و غیرجراحی، رشته فیزیوتراپی بعد از جنگ جهانی اول در اروپا بهطور آکادمیک تأسیس شد و از آن زمان تاکنون، پیشرفتهای چشمگیری در زمینه بیماریها و عوارض جسمی- حرکتی در این رشته بهوقوع پیوسته است. در چند سال اخیر در ایالاتِ متحده، تحصیلات تمامی فیزیوتراپیستها به مقطع دکترای بالینی ارتقا یافته است و مقاطع تخصص و فوقتخصص نیز سریعا ایجاد شده و درحال توسعه است. این امر اهمیت این رشته را برای بهبود وضعیت سلامت و کاهش هزینههای درمانی پزشکی نشانمیدهد و از انجام ویزیتها و اقدامات تشخیصی و درمانی زائد جلوگیری میکند. براساس منویات مقاممعظمرهبری مبنیبر اجرای اقتصاد مقاومتی در کلیه بخشها در ایران، ایجاد رشته دکترای بالینی فیزیوتراپی میتواند کمک بزرگی به اجرای سیاستهای معظمله در بخش بهداشت و درمان، کند. متأسفانه در کشور ما نوعی مقاومت در برابر این تغییرات در بدنه تصمیمگیر بهداشت و درمان وجود دارد که حاضر به پیوستن به روند جهانی توسعه و ارتقای تحصیلات آکادمیک در رشته فیزیوتراپی نیستند. جالب است که وزیر محترم بهداشت هم به ارتقای آکادمیک فیزیوتراپی اهمیت لازم را نمیدهند و حتی در کنگره سالانه این رشته مهم در بدنه سلامت، شرکت نکردند. با کمال تأسف ما در بخشهای بیمارستانی شاهد محدودکردن فعالیت تخصصی فیزیوتراپیستها هستیم. مسئله دیگر دخالت رشتههای غیرمرتبط در رشته فیزیوتراپی و استفاده از دستگاههای فیزیوتراپی توسط این افراد غیرمتخصص است که میتواند باعث خطرات جبرانناپذیر و حتی مرگ بیمار شود. متأسفانه در ایران با کمبود شدید فیزیوتراپیست مواجه هستیم، درعینحال بهعلت اجرانشدن طرح جامع و همگانی ارتقای آکادمیک رشته فیزیوتراپی به دکترای بالینی، تعداد زیادی از همین نیروها در دانشگاههای خارجی ازقبیل پاکستان و اسپانیا مشغول به تحصیل شدهاند و این امر باعث خروج مقدار زیادی ارز از کشور و همینطور مهاجرت نیروهای متخصص این رشته شده است. مشکل مهم دیگر تضییقات بیمهها در حق فیزیوتراپیستهاست که با تعیین سقف در شهرستانها و همینطور دادن کدهای تخصصی فیزیوتراپی به گروهی پزشک که فیزیوتراپیست نیستند، باعث ضرر و زیان هنگفت نیروهای این رشته شدهاند. در پایان بهعلت بهوجودآمدن مشکلات عدیده برای این رشته مهم و راهبردی در بخش درمان، اگر وضعیت به همینگونه پیش رود، شاهد مهاجرت گسترده فارغالتحصیلان و محققان فیزیوتراپی خواهیم بود که بیشک ضرر و خسارتی جبرانناپذیر به جامعه درحال سالمندشدن ایران وارد خواهد شد. *فیزیوتراپیست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.