|

اعدام دیکتاتور

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

چاوشــســکو از حالــت هاج‌وواج درآمد و برای چند لحظه شروع کرد در میکرفن فریاد بزند که «الو الو رفقا، با آرامش سرِ جای خودتان برگردید». ایلانا نیز به میکروفن نزدیک شد و جمع کودکانش را که پیش‌ِروی او حضور داشتند، خطاب قرار داد: «آرام باشید فرزندانم»، اما لحن معلمی را داشت که از کنترل اوضاع ناتوان است. بلافاصله دشنام‌ها شروع شد. آن «کودکان» تصمیم گرفته بودند پدر و مادرشان را با هم بکشند. خلاف دستورات واضح چاوشسکو، تصاویر این واقعه داشت به‌صورت مستقیم از تلویزیون پخش می‌شد. او سخنران ماهری بود و در مواقعی که حوادثی مشابه این رخ می‌داد، می‌توانست بلافاصله در عرض چنددقیقه حرف‌هایش را برگرداند، اما آن روز نمی‌توانست سازمان رادیو‌ و تلویزیون را که داشت سخنانش را مستقیم پخش می‌کرد، کنترل کند. تمام مردم رومانی دریافتند چاوشسکو دیگر قادر نیست هیچ‌چیزی را به ملت دیکته کند. در دفترش، به‌سرعت نشستی اضطراری ترتیب داد تا برای کنترل مردم راه‌حلی پیدا کند. نظامیان و افراد پلیس مخفی، حتی نزدیکان گذشته که سال‌ها بود از او فاصله گرفته بودند، برای آخرین‌بار در کاخ جمع شدند. همچنین سعی کرد شاعران دربار را که در اوقات عادی اشعار و قصایدی در مدح او و همسرش می‌سرودند، که عظمت قهرمان ملت و شهرت آنها را یادآور شوند، گرد آورد، اما آنها نخستین کسانی بودند که فرار را برقرار ترجیح دادند. وقتی هوا تاریک شد برای آخرین بار فرزندان و خواهر و برادرانش را ملاقات کرد. شب را در فکر این بود که یک ضدحمله ترتیب دهد. صبح روز بعد، ستاد نیروهای امنیتی از طریق ژنرال «ایولیان ولاد» این دستور را دریافت کرد که به مردم تیراندازی نکند. وقتی چاوشسکو صبح روز 22 دسامبر از خواب برخاست دیگر تمام قدرتش را از دست داده بود. او انسانی ناتوان شده بود، هرچند اعلام حالت جنگی کرد، اما فرصت آن را نداشت که حتی چنین فرمانی را به‌لحاظ قانونی امضا کند. در همان زمان، در شهر کارگران با دست‌کشیدن از کار، داشتند به صفوف معترضان می‌پیوستند. ساعت9:30 بود که خبر «خودکشی» وزیر دفاع، یعنی «واسیلا میلایا»، به گوشش رسید. در آخرین تلاش، با مستشاران نظامی روسی و چینی دیدار کرد، اما آنها دیگر از این برده سابق‌شان حمایت نمی‌کردند. دیگر از او دست کشیده بودند. مردم دوباره تجمع کردند. آن‌هم در جایی که دیکتاتور به آن می‌بالید. حدود ‌صد ‌هزار نفر در مقابل مقر کمیته مرکزی حزب تجمع کردند. ساعت 12 بود که نیکلا و همسرش سوار هلی‌کوپتری شدند که آنها را در فاصله 30 کیلومتری پایتخت در «تارگویست» بر زمین نشاند. بلافاصله سربازان شورشی آنها را توقیف کردند. فرار هوایی آنها به «وارین» نیز شکست خورده بود. آنها می‌توانستند به سادگی با هلی‌کوپتر دیگری که سوخت کافی داشت خود را به یک کشور متحد برسانند، اما کدام کشور؟ شوروی‌ها به‌دنبال گفت‌وگوهای اخیر از او دست کشیده بودند. دموکراسی‌های مردمی نیز که فروپاشیده بود. دیگر متحدی نداشت، ولی چرا سعی نکرد از طریق تونل‌هایی که به طول کیلومترها در زیر شهر کشیده بود، فرار کند؟ از ساعت14:30 بود که «ایوان الیسکو»، به‌عنوان آزادی‌بخش رومانی، بر صفحات تلویزیون ظاهر شد و پایان عملیات سرکوبی را که چاوشسکو قادر به انجام آن نبود، اعلام کرد. دو روز بعد، الیسکو، مرد قدرتمند جدید، فرمانی را صادر کرد که به موجب آن یک دادگاه نظامی فوق‌العاده تشکیل شود و ایلانا و نیکلا را محاکمه کند. آن دو در حالی که دست همدیگر را گرفته بودند و در سالنی برای محاکمه محصور شده بودند، اتهامات‌شان را شنیدند؛ اتهاماتی که هیچ دلیل و مدرکی برای آنها ارائه نمی‌شد. نیکلا، نمی‌فهمید چگونه ممکن است این‌طور به آنها بی‌احترامی شود و به مادر همگان، دانشمند و بانوی نخست کشور و ملکه‌ای که او از سال 1939 انتخابش کرده بود، دشنام دهند. هرگاه نیکلا با کسانی مواجه می‌شد که باید با آنها مقابله می‌کرد، ایلانا می‌گفت: «ول‌شان کن! آنها لیاقت تو را ندارند». راست می‌گفت، هیچ‌کس شایستگی او را به جز ایلانا نداشت. درنهایت حکم اعدام صادر شد و چوبه‌های ‌دار را آوردند. دادستان با تمسخر به آن دو گفت بهتر بود به‌جای اینکه برگردند، در خارج از مرزها می‌ماندند. پاسخ آنها به این تمسخر، اما تنها یک نیشخند بود. نیکلا خندید، اما ایلانا گفت: «ما به خارج نمی‌رویم. اینجا خانه ماست» و در پایان هر دو میدان را ترک کردند.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.