|

سیامک کاکایی، کارشناس مسائل ترکیه در گفت‌وگو با «شرق»:

اردوغان ناآرام است و ساکت نمی‌نشیند

«شکست اردوغان و پیروزی چشمگیر کردها در انتخابات ترکیه»، این تیتر در یکی، دو روز اخیر تیتر اصلی رسانه‌های دنیا بود و نشان از واگذاری اکثریت پارلمان توسط دولت داشت، دولتی که در رأس آن «رجب طیب اردوغان» قرار دارد؛ اردوغانی که برای برنده‌شدن حزبش، حتی ابایی از این نداشت که از قانون به طور آشکار عبور کند، حالا از ترک‌ها شکست تلخی خورده است. «سیامک کاکایی»، کارشناس مسائل ترکیه با گفتن اینکه «نتیجه انتخابات، سختی‌های زیادی را به اردوغان تحمیل کرده و حالا او خودش را آماده رویارویی با رقیبی می‌کند که هر چند به عنوان اقلیت، اما حضوری جدی‌تری در پارلمان دارد» به پرسش‌های «شرق» درباره نتیجه انتخابات ترکیه و تأثیر آن بر آینده آنکارا پاسخ می‌گوید. ‌آیا اردوغان با توجه به تلاش بی‌وقفه‌اش پیش از این انتخابات، انتظار این شکست را داشت؟ رئیس‌جمهوری ترکیه هرگز فکرش را نمی‌کرد این نتیجه حاصل شود، اما به هر حال این اتفاق افتاد تا رجب طیب اردوغان ناامیدی را هم تجربه کند. همان‌طور که شما به‌درستی در شروع مصاحبه اشاره کردید، رئیس‌جمهوری ترکیه در یک‌سال اخیر تلاش‌های زیادی داشت تا «تغییر» را در نظام سیاسی کشورش اعمال کند و دقیقا به همین دلیل منتظر انتخابات پارلمانی بود تا در راستای تحقق هدفش گام‌های مستحکمی بردارد. اما رأی مردم چیز دیگری را نشان داد. ‌اکنون او چطور می‌تواند خودش را با شرایط جدید هماهنگ کند، به نظر می‌رسد روزهای سختی در انتظارش است. نکته معلوم، این است که رجب طیب اردوغان همچنان شخص اول ترکیه است و اصولا کسی نیست که اهدافش را فراموش کند و به همین دلیل به سمت رایزنی‌های نوین سیاسی خواهد رفت. به هر حال اردوغان آرام نخواهد نشست. این امکان وجود دارد که ائتلاف عملی نشود و به همین دلیل حتی این احتمال وجود دارد «انتخابات زودهنگام» را طراحی کند. ‌بعد از سه دوره متوالی حکومت‌داریِ تک‌حزبی، اکنون در سیاست‌های «عدالت و توسعه» شاهد چه تغییراتی خواهیم بود؟ دقیقا حالا آنها برای تشکیل دولت جدید، باید با گروه‌های دیگر ائتلاف کنند که می‌توان این‌طور گفت که «شرایط جدید» مانعی جدی برای سیاست‌های این حزب و شخصِ اردوغان به شمار می‌رود. ‌وزن بیشتر این حزب باعث به‌وجودآمدن تنازع سیاسی نمی‌شود؟ این احتمال را باید احتمالی محتمل دانست. از طرفی حزب منتسب به اردوغان که به تک‌صدایی و استقلال رأی عادت کرده است، اصرار به تزریق تفکراتش خواهد داشت و از سوی دیگر، کردها که با درخشش نسبی در انتخابات مانع از تشکیل دولت یکپارچه شدند، مطالباتی را مطرح کردند. پس می‌توان این‌طور گفت که فضای سیاسی و تصمیم‌گیری ترکیه در حال سیر در مسیر اختلاف و شاید هم چالش است. ‌ترکی-کردی‌شدن، ترکیه را به لحاظ سیاسی با چه شرایطی مواجه می‌کند؟ این انتخابات اوضاع سیاسی این کشور را وارد مرحله جدیدی کرده و روی دیگر چرخش سیاسی را به ترک‌ها نشان داد. هم‌اکنون ترکیب گروه‌های سیاسی در مسائل داخلی و بین‌المللی تغییر زیادی را به‌خود دیده است. البته عدالت و توسعه همچنان وزن سیاسی قابل‌توجهی دارد و باید دید مذاکرات در ارتباط برای چینش دولت جدید، فشرده‌تر می‌شود. ‌کردها در شرایط جدید چه سهمی در تحرکات سیاسی دارند؟ عدالت و توسعه الان دیگر چاره‌ای ندارد به غیر از اینکه در فعالیت‌هایش، کردها را هم مورد توجه قرار دهد، چراکه آنها حدود 80 کرسی در پارلمان دارند. همچنین باید اشاره کرد که امکان مذاکره با حزب «جمهوری‌خواه خلق» هم نباید نادیده گرفته شود. بنابراین باید گفت عدالت و توسعه باید شریک‌هایش را در دولت بپذیرد. ‌پارلمان به چه شکلی درخواهد آمد؟ پارلمان ترکیه از این پس متشکل از چند رشته خواست‌های متعارف بین گروه‌هایی چون حزب «حرکت ملی»، کردها، عدالت و توسعه و حتی حزب «جمهوری‌خواه‌ خلق» خواهد شد که باعث می‌شود تعارضات و اختلاف‌ها بیشتر از چیزی شود که تا به حال شاهدش بودیم و به همین دلیل تشکیل دولت به امری دشوار تبدیل خواهد شد. مگر آنکه احزاب رقیب در تقسیم منافع، درجه شراکت خود را به قدری ببینند که احساس کنند می‌توانند مؤثر باشند. ‌اما با توجه به شناختِ موجود از اردوغان، بعید است که آنان، اقلیتی کارساز باشند. همین‌طور است. رئیس‌جمهوری فعلی ترکیه، حتما هر کاری را انجام می‌دهد تا رقبایش نتوانند فکر و برنامه‌های خود را وارد تصمیم‌گیری‌های آنکارا کنند و او از همین حالا به فکر تدابیری است تا «عدالت و توسعه» با وجود ازدست‌دادن اکثریت، همچون چندین سال گذشته حرف اول و آخر را بزند. در پایان تأکید می‌کنم نتیجه انتخابات، سختی‌های زیادی را بر اردوغان تحمیل کرده و حالا او خودش را آماده رویارویی با رقیبی می‌کند که هر چند به عنوان اقلیت، حضوری جدی‌تر در پارلمان دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.