نکاتی درباره نمایشگاه گروهی عکس در گالری آبی
شهر، «داخل پرانتز»
حسین گنجی . عکاس و پژوهشگر
وقتی دوربین به دست میگیری، شبیه به یک شکارچی که دست به اسلحه میبرد، بیشتر مراقب راهرفتنت هستی، بیشتر مراقب نگاهکردنت هستی، بیشتر مراقب محیط و اطرافت هستی. کسی که مراقب است یعنی کسی که حواسش بیشتر از حالت عادی به پیرامون و رفتارش است. این مراقبت است که چشم آدمی را بیشتر میگشاید و بیشتر میبیند و بهتر میتواند سوژه را بیابد و مثل همان شکارچی ماهر شگفتزده و آرام به شکار سوژه همت بگمارد. این سوژهها و انتخابهای عکاس هستند که ذائقه او را و تعریف درستی از احساسات و طرز فکر او را به ما نشان میدهند. با نگاهکردن به عکسها و سوژههای منتخب اوست که میفهمیم با چه نوعی از نگاه و چه احساسات و روش و منشی مواجه هستیم. عکاس با آنچه به تصویر میکشد و ثبت میکند، جهانی را که میپسندد یا به آن میاندیشد یا به آن توجه دارد را به ما نشان میدهد. اگر او در شهر این عمل را انجام دهد، تعریف خودش را از شهر و آن نقاطی را که میخواهد از آنها حرفی بزند را پیش چشم ما قاب میکند. این کار و این نگاه کاملا فردی است و بالطبع یکجانبه و حاصل یک نوع نگاه و خط فکری است. اما وقتی چندین عکاس کنار هم قرار میگیرند و تحت یک کار و مجموعه مشترک در گالری آبی سوژههای خود را با هم، درهم کرده و پازلوار در ابعاد مختلف به نمایش میگذارند، ما با مجموعهای از سوژهها و بالطبع نگاهها و احساسها مواجهیم که میتوانند در کنار هم تکهای از نگاه هنرمندان عکاس ما را تشکیل دهند. اینجاست که یک مجموعه از آثار تشکیل میشود که از فردیت خارج شده است و عمومی و جمعی شده و ما میتوانیم آن را بهعنوان مشتی نشانه خروار بگیریم و بگوییم این پازلی است از نوع نگاه عکاسان ایرانی، که سعی دارند تعریف خودشان را از سوژه خود که در این نمایشگاه «شهر» است، ارائه دهند و جامعه خود را دیگرگونه به نمایش بگذارند. این دیگرگونهبودن نکته اساسی این ماجراست. این گروهشدن و مشتشدن و درهمشدن میخواهد چه بگوید که در نمایشگاهی انفرادی یا یک نگاه فردی از گفتن آن عاجز بوده است. اینجاست که دنبال وجه تمایز میگردیم. شهر، که عمدا عکاسان به آن نگاه سیاهی دارند و همواره در برابر طبیعت قرارش میدهند، در اینجا اینطور نیست. اینجا حاصلجمع نگاهها باعث شده است که نگاه سیاه در کنار نگاه سفید قرار بگیرد، نگاه سیاسی در کنار نگاه زیباییشناسانه و فارغ از تفکرات نتیجهگرا قرار بگیرد، نگاه تغزلی در کنار نگاه رئال و واقعی قرار بگیرد و تصویری از شهر به ما ارائه شود که ما با آن بسیار آشناییم. این همان شهری است که ما هرروز با ان مواجهیم و هیچ دستکاریای در تعریف از شهر در این عکسها دیده نمیشود. این شاید یک مستندنگاری صرف باشد یا نه یک کار جمعی برای احیای تعریف شهر، که میتواند سرشار از سلیقههای مختلف باشد. در هر دو صورت برای شروع حرکت میتواند قابلقبول باشد ولی در اینکه آیا توانسته تمام حرف و منظور را برساند باید بگویم خیر. همانطور که گراهام کلارک در کتاب عکس اشاره میکند؛ در محیط شهری عکاس در مقام یک پرسهزن قرار میگیرد که باید از میان هزاران تصویر دلیل روشنی برای بیرونکشیدن یک تصویر داشته باشد و همچنین بتواند تعریف از شهر را پیشرفت دهد. در این عکسها ما یک نگاه جمعی را میبینیم و نگاهی پیشرو و پیشبرنده که ما را با ابعاد تازهای از چیزی که آن را شهر خطاب میکنیم، مواجه میکند. نمایشگاه عکسهای داخل پرانتز همانطور که خود نیز در متنی اشاره کرده است، توانسته شهر را بدون قضاوت، داخل قاب یا پرانتز قرار داده و به ما نشان دهد؛ شهری مدرنشده که شاید دیگر حرفی برای گفتن نداشته باشد ولی منفعل هم نیست. اما این تصور اشتباه است؛ شهر و جامعه مدرن در مسیر روبهجلو خود همواره در حال رجعت نیز هست و همواره دورههایی را از سر میگذراند یا نمادهایی را در دل خود میپروراند که نشاندهنده عقبه یا ریشه عمیقی در گذشته ان محیط یا شهر هستند. مجموعه «داخل پرانتز» که در گالری آبی به نمایش گذاشته شده، تلاشی است برای نشاندادن شهر به آن صورتی که هست؛ نه در آن غلوی صورت گرفته و نه در تعریف شهر کوتاهی صورت گرفته است. شهر را از پشت ویزور چندین دوربین با چندین نوع نگاه به تصویر کشیدهاند. این تمام کاری است که توانستهاند بهخوبی از عهده آن برآیند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.