|

داعش،‌ مد و مصرف

فرزان سجودی-نشانه‌شناس

بنیاد آنچه آن را با عنوان «مد» می‌شناسیم،‌ ایجاد تفاوت و هویت‌سازی است. بنابراین مد را که معمولا به شکل آرایش سر و صورت و پوشیدن لباس‌های مختلف نمود پیدا می‌کند،‌ نمی‌توانیم شیوه بیان یک اعتقاد بدانیم بلکه مد بیش از هرچیز دیگری شیوه‌ای برای ایجاد تمایز بین خود و دیگری است. اخیرا برخی از رسانه‌ها درباره رواج مد یا تیپ «داعشی» صحبت کرده‌اند و برخی هم درباره این موضوع ابراز نگرانی و آن را نشان‌دهنده تمایل به داعش در میان جوانان معرفی کرده‌اند. اولا خود من با وجود اینکه در شهر زیاد رفت‌وآمد دارم،‌ متوجه رواج چنین شکل و شمایلی نشده‌ام و فکر می‌کنم نباید چیزی را که وجود ندارد،‌ برجسته کرد. با وجود این، باید تأکید کنم اگر هم اشخاصی به چنین مدی رو آورده‌اند،‌ قطعا این موضوع یک موج کوتاه‌مدت است و قطعا نشانه گرایش به داعش نیست. دنیای معاصر هرچیزی را می‌تواند مصادره به مطلوب و آن را تبدیل به یک کالای مصرفی کند. بگذارید با یک سؤال بحث را ادامه دهم. آیا پوشیدن تی‌شرت و کلاه چه‌گوارا نشان‌دهنده گرایش به افکار اوست؟ خود چه‌گوارا حتی فکرش را هم نمی‌کرد بتواند چنین نمادسازی‌ای را انجام دهد و دنبال آن هم نبود، اما مصرف در دنیای معاصر آن‌قدر پرشتاب و به همان اندازه آن‌قدر کوتاه‌مدت است که چه‌گوارا هم تبدیل به کالا می‌شود. ایجاد تفاوت در کنار مصرف منجر، به گرایش به انواع مختلف مد می‌شود. سؤال دیگری که در اینجا مطرح می‌شود این است که منشأ این گرایش به ایجاد تفاوت چیست؟ رسانه‌ها، بافت‌های متفاوت سیاسی و تاریخی و گاهی میل به ابراز مخالفت به گفتمان مسلط سبک زندگی، باعث رفتن به سمت این تفاوت‌ها می‌شود و به‌تبع گروه‌های اجتماعی مختلف براساس خاستگاه طبقاتی، شغلی، تحصیلی و... سبک زندگی ویژه خودشان را که با دیگری متفاوت است، انتخاب می‌کنند. با همه اینها، هرچقدر نشانه‌ها و نمادهای یک سبک زندگی به سمت مصرفی‌ترشدن می‌روند، این نشانه‌ها هم موجی‌تر و کوتاه‌مدت‌تر می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.