راه بنبست صلح مسلح
فریبا پژوه
یکی از وعدههای «اشرف غنی» رئیسجمهور افغانستان در زمان رقابتهای انتخاباتی و در برگزاری انتخابات طولانیمدت در این کشور، پایاندادن به جنگ و خشونت از راه مذاکره با طالبان بود. در چند ماه گذشته حکومت وحدت ملی در افغانستان تلاش کرد از طریق بهبود نسبی روابط با پاکستان و برگزاری نشستهای غیررسمی بین نمایندگان طالبان و دولت در کشورهایی مثل چین و قطر، امیدواریهایی را نسبت به برقراری صلح به وجود آورد. در یک ماه گذشته نشستی غیررسمی برای برقراری صلح در افغانستان با حضور هیأتهایی از سمت دولت افغانستان و طالبان در قطر برگزار شد که این نشست به عنوان پیشدرآمد مذاکرات صلح، به شکست انجامید. درحالیکه رئیسجمهور افغانستان با توجه به قدرت نفوذ پاکستان در لایههای قدرتمند طالبان، با این تصور که دادن فرصتهای کلان به همسایه جنوبی ممکن است زمینههای صلح با طالبان در افغانستان را به وجود آورد، تلاش داشت تا سرانجام با طالبان بر سر میز مذاکره بنشیند، اما به نظر میرسد طالبان با نیمنگاهی به افزایش حضور و فعالیتهای داعش در افغانستان، به مذاکرات صلح علاقهمند نیست. با توجه به اینکه یکی از هدفهای مهم رئیسجمهور افغانستان گفتوگو درباره نقش دوحه در روند گفتوگوهای صلح بوده است، لغو سفر اشرف غنی به قطر نیز میتواند نشانهای از این مسئله باشد. ازسویدیگر، پس از اعتراضات شدید مقامات رسمی و فعالان جامعه مدنی در افغانستان به امضای تفاهمنامه تبادل اطلاعات با پاکستان، این گمانهزنی مطرح شد که اسلامآباد از طالبان خواسته در گفتوگو با دولت افغانستان در قطر حاضر نشوند و بهاینترتیب سفر اشرف غنی به قطر لغو شد. با لغو سفر رئیسجمهور افغانستان به قطر حملات لفظی او به طالبان به اوج خود رسیده است. روز گذشته اشرف غنی گفت: دولت این کشور از موضعی ضعیف برای مصالحه با گروههای شورشی، گفتوگو نخواهد کرد. او در سفری به هرات در غرب افغانستان ضمن سخنرانی برای نظامیان گفت که جنگ بر افغانها تحمیل شده و هدف آن این است که دولت افغانستان از موضع «ضعیف» مذاکره نکند. پیش از این دولت افغانستان همواره با این انتقاد مواجه بوده که تلاشی برای اینکه مذاکره با طالبان و دیگر گروههای شورشی از موضعی نیرومند صورت گیرد، نکرده است. منتقدان گفتوگوهای صلح، هم در ریاستجمهوری «حامد کرزی» و هم در ریاستجمهوری اشرف غنی، این موضوع را عنوان کردهاند که گفتوگو از طریق آنچه آنها «تضرع» میخوانند، تحقق نخواهد یافت. دولت افغانستان سالها پیش یک تشکل ویژه را با عضویت شماری از رهبران جهادی، برخی از اعضای سابق گروه طالبان و برخی از افراد بانفوذ برای گفتوگو با طالبان زیر عنوان شورایعالی صلح تشکیل داد، ولی امروز این شورایعالی به انجام مذاکراتی برای صلح خوشبین نیست؛ هرچند دلیل حضور آنان در قطر همچنان در تلاش برای ایجاد زمینههای صلح در افغانستان روشن است. این در حالی است که روز گذشته نیز دولت قطر موافقت کرده است اقامت پنج عضو ارشد گروه طالبان افغانستان را که سال گذشته از زندان گوانتانامو آزاد و به این کشور منتقل شده بودند، تمدید کند؛ این پنج عضو گروه طالبان تحتنظارت دولت قطر زندگی میکنند و با محدودیت سفر روبهرو هستند. به نظر میرسد کشورهای منطقه به نقطه لزوم ایجاد صلح در افغانستان که ثبات در منطقه را نیز بهدنبال خواهد داشت، رسیدهاند؛ حتی پاکستان هم، اگرچه در کلام، به این باور رسیده است. چین هم از کشورهایی است که حرفهای زیادی دارد که برای اسلامآباد قابلشنیدن است. رئیسجمهور افغانستان هم پس از عربستان و پاکستان، سفر به چین را در اولویت سفرهای خود قرار داد و از مقامات این کشور خواسته است بر اسلامآباد برای کمک به روند صلح در افغانستان فشار آورند. اینروزها افغانستان در تب ناامنی در شهرها و مرزهایش میسوزد و در نهایت مذاکرات بینالافغانی برای دستیابی به صلح در این کشور و ثبات در منطقه، تنها راه روبهروی این کشور خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.