|

یکه تازی رقیب

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

آیا قصدش این بود که به‌جای رهبری خود را مطرح کند؟ آن زمان، حتی برخی این سؤال را پیش کشیدند که ممکن است ایلانا قدرت حکومت‌کردن را داشته باشد. در ابتدای دهه 80، حدس و گمان‌ها درباره توانمندی‌های ایلانا در مقایسه با همسرش، دهان‌به‌دهان می‌چرخید، حتی این شایعه روزبه‌روز بیشتر قوت می‌گرفت که ایلانا با پسرش «نیکو» ائتلافی را برای سرنگونی نیکلا تشکیل داده است. آیا اینها بیش از آنکه به ایلانا مربوط باشد به آرزوی یک ملت محروم و فقیر [برای رهایی از دیکتاتوری چاوشسکو] برنمی‌گشت؟ ایلانا هرگز یک برنامه سیاسی مشخص ننوشت. او تا حد امکان از نوشتن پرهیز می‌کرد، زیرا می‌خواست نا‌آشنایی و نا‌آگاهی‌اش را نسبت‌به قواعد زبان پنهان کند. بااین‌حال، اظهارات عمومی‌اش در آن دوران می‌تواند اطلاعات مفیدی را برای پاسخ به این شایعات در اختیار ما بگذارد: «نمی‌توانم این مطلب را یادآوری نکنم که از خوش‌شانسی‌های من، یکی اینکه از‌‌ همان دوران فعالیت‌های مخفی و غیرقانونی در کنار رفیق و همسرم بودم. او برای من یک الگوی موفق از تصمیم‌گیری و فداکاری کامل در راه مبارزه است. او به من ایمانی را آموخت که نسبت‌به حقانیت راه‌مان و پیروزی طبقه کارگر و حزب ما هرگز تردیدی در آن راه نمی‌یابد». البته مادر ایلانا پیامی روشن داشت: مادام که نیکلا در قید حیات باشد، من پشت‌ سر او خواهم بود. حال دیگر به‌لحاظ مقام‌های حکومتی در بالا‌ترین درجه قرار داشت، اما آیا ممکن بود که از آن هم فرا‌تر رود و به‌دنبال سرنگونی همسرش باشد؟ ایلانا ابزار مؤثری را برای استمرار این ترقی پیدا کرد. او برای خود پروژه و راه بیان خاصی داشت: صلح در جهان! بنابراین با شروع دهه 80، ما از یک ایلانای دانشمند و پژوهشگر در کنار نیکلا، به زن دیپلمات درخشانی می‌رسیم که برای صلح مبارزه می‌کند. یک بار در جلسات درسی یا همایش‌هایی که دانشکده علوم بخارست در سپتامبر سال ۱۹۸۱ برگزار کرده بود و پیرامون موضوع «دانشمندان و صلح» بود، از خطوط قرمز عبور کرد و به‌صورتی بی‌پروا از سلاح‌های هسته‌ای سخن گفت. او دیگر شده بود مخالف سرسخت انرژی هسته‌ای. به همه روشنفکران و همه مدافعان صلح در جهان پیام داد کمیته‌ای برای صلح تشکیل دهند و خواستار انهدام سلاح‌های اتمی شوند. او برنامه‌اش را به جهان کمونیسم اختصاص نداد، بلکه از همه سرمایه‌داران نیز خواست به این برنامه ملحق شوند. کارهای او، اما نتیجه‌ای نداد. سال ۱۹۸۲ بود که لقب خود را از یک زن نمونه به یک مادر تغییر داد؛ مادری که «شور و حماسه را در همه دانشمندان و کل ملت برمی‌انگیزد و آنها را به حرکت وامی‌دارد». در ژانویه سال ۱۹۸۳، به مناسبت شصت‌وچهارمین سال تولدش، مجله زنان شماره‌ای مخصوص برای او به چاپ رساند. در این شماره هیچ یادی از نیکلای چاوشسکو نشده بود. این برای نخستین‌بار بود که او به همسرش ترجیح داده می‌شد. در صفحات این مجله، یک بیت شعر آمده بود. در این شعر اشاره به آن می‌شد که «چنان قدرت ظریفی در چهره او هویداست که او را به الگویی برای همه هنر‌ها تبدیل می‌کند».

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.