«قصه»ها واقعیتهای زیر پوست شهر
سیدمحسن هاشمی
حالا چند روزی است که با نمایش فیلم سینمایی قصهها میتوان به وفاداری و پایمردی دولتمردان برآمده از مطالبات انتخابات خردادماه ١٣٩٢ قدری امیدوار شد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی، پیشتر با مقهورشدن در برابر یاران دولت پیشین، از نمایش فیلمهای دارای پروانه نمایش همچون «عصبانی نیستم» و این اواخر نمایش فیلم «خانه پدری» عقب نشستند. آنچه اصولگرایان پیشین، با آن فیلم قصههای رخشان بنیاعتماد را مورد اتهام قرار میدهند، چیزی نیست جز واژه فراخ و پرابهام و ایهام سیاهنمایی! نگارنده، نخستینبار این واژه را در زمان مدیریت محمد حیدریان در مسند معاونت سینمایی در سالهای ١٣٨0-1382 شنید. آن زمان اعلام شد به فیلمهایی که سیاهنمایی میکنند، اجازه نمایش در جشنوارهها را نخواهند داد. اما به سخنی روشن، باید گفت سیاهنمایی هنری، همان نقد با بیان هنری است. هنرمند وظیفه ندارد به دستور و فرمان کسی یا جایی آنطور که میخواهند، جامعه را ببیند و بیان کند. هنرمند انسانی است که به مدد دانش و بینشاش دارای حسگرهای بیشتری از سایر مردمان جامعه خویش است و ناگزیر، اطلاعات و یافتههای جامعه خویش را با فیلتر بینش و ارزشهایش تفسیر و تحلیل و آنگاه به شیوه هنری بیان میکند. سالهای دانشجویی در مکتب استادم آموختهام در تحلیل و نقد هر پدیدهای، صرفا باید به نقد انگیخته پرداخت و از این منظر باید گفت و نوشت و نه نقد انگیزه! اینکه تصویر رنج و درد مردم سیاهنمایی تلقی بشود یا نشود، یک چیز است و اینکه هنرمند از بیان این واقعیت بهدنبال چیست یا در جامعهای که در آن زندگی میکنیم این درد و رنج واقعیت دارد یا نه، چیز دیگری است. هنرمند بهمثابه هنرمند در بیان هنریاش مسئولیت اصلاح ندارد، اما حق بیان واقعیتها را از دریچه ذهن خودش داراست. از سوی دیگر، اینکه هنرمندی به جای پرداختن به خود هنر و فرمالیزم، بهگونهای مصلحانه بکوشد تا زشتی واقعیت موجود در جامعه را به تلخی به رخ کشد تا دیگرانی که مسئولیت تصمیمگیری و اداره کلان جامعه را دارند بیندیشند، تأمل و چاره کنند، نهتنها شایسته تقدیر است، بلکه بیانگر روح متعهد و باور به مسئولیت اجتماعی آن هنرمند تلقی میشود. رخشان بنیاعتماد به گواه فیلمهایش، فیلمسازی متعهد است که دغدغه و درد آسیبدیدگان را دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.