واکنش شدید آمریکا به ساخت جزایر مصنوعی توسط چین
آب در هاون چینی
نامش چه دریای جنوبی چین باشد، چه دریای شرق و چه دریای لوزون یا فیلیپین، این سهمیلیونو 500 هزار کیلومترمربع منطقه آبی در اقیانوس آرام، که از سنگاپور و تنگه مالاکا تا تنگه تایوان را دربرمیگیرد، همواره محل جدال و نزاع کشورهای حاشیه آن بوده است، اما در میان آن 10 کشور حاشیهای، که هریک بر بخشی از دستِکم 250 جزیره کوچک این دریا ادعای ارضی دارند، این جمهوری خلق چین است که به کمتر از حاکمیت ارضی بر تمامی جزایر رضایت نمیدهد. پکن که همواره پای ثابت نزاعهای پراکنده دریایی در این منطقه آبی بوده است، اکنون برای مدتی است آستینها را بالا زده و درست در نزدیکی مجمعالجزایر «اسپرتلی»، که همین سه دهه پیش شاهد نبرد نیروهای دریایی چین و ویتنام و کشتهشدن بیش از 70 افسر ویتنامی بود، دستبهکار ساخت جزایر مصنوعی شده است؛ اقدامی که با نظر به اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیک منطقه و سابقه حساسیتهای ملیای که در 50سال گذشته در چندین مورد به نبردهای دریایی کشیده شده، صدای اعتراض دیگر مدعیان و صدالبته آمریکایی را درآورده است که فرایند احیای ارضی زمینهای زیرآبرفته توسط چین را خلاف قوانین بینالملل میداند. «اشتون کارتر»، وزیر دفاع ایالات متحده که در نشست امنیتی سالانه «شانگریلا» در سنگاپور سخن میگفت، اقدامات عمرانی پکن در حریم دریای جنوبی چین را ناهماهنگ با حقوق بینالملل خواند و گفت: احیای زمینهای ازدسترفته آبی و تبدیل آنها به فرودگاههای کوچک نظامی، هیچگونه حق حاکمیتی را برای جمهوری خلق چین بههمراه نخواهد داشت. او که خطاب به 25 مقام بلندپایه نظامی آسیایی و البته هیأتی بلندپایه از نظامیان چینی سخن میگفت، در ابتدا از تمامی طرفهای مناقشه خواست برای دستیابی به راهحلی صلحآمیز، هرچهسریعتر پروژههای احیای ارضی خود را متوقف کنند و یکبار برای همیشه به فرایند نظامیکردن هرچهبیشتر جزایر منطقه پایان دهند. رویِ سخن کارتر جدای از کشورهایی چون ویتنام، فیلیپین، مالزی و تایوان، که درمجموع بیش از 60 پایگاه نظامی برونمرزی در جزایر دریای جنوبی چین دایر کردهاند، با مقامات چینی بود که به ادعای وزیر دفاع آمریکا، گوی سبقت را از تمامی همسایگان خود ربودهاند. کارتر با اشاره به شتاب برقآسای فرایند احیای ارضی از سوی پکن، که تنها در 18 ماه گذشته بیش از دو هزار هکتار از زمینهای زیرآبرفته را بهنام خود احیا کرده است، هشدار داد این روند بیسابقه، که چین هنوز هیچ دامنه و محدودیتی برای آن متصور نیست، به بیثباتی و افزایش تنشها در منطقه دامن خواهد زد. کارتر همچنین اطمینان داد نیروهای نظامی کشورش تا آنجایی که به نقض حقوق بینالملل نینجامد، همچنان به فعالیتهای گشتزنی خود ادامه میدهند و فرایند احیای ارضی به کشور چین اجازه محدودسازی دامنه عبورومرور آبی و هواییِ بینالمللی را نخواهد داد. اشاره کارتر احتمالا به اتفاقات هفته گذشته بود که هواپیمای گشتزنی نیروی دریایی ایالات متحده باوجود هشدار ارتش چین مبنیبر ترک حریم هوایی مجمعالجزایر اسپرتلی، همچنان به پرواز خود بر فراز این منطقه ادامه داد. واشنگتن مدعی است چین در پی آن است با استقرار ادوات نظامی روی جزایر مصنوعی خود، پروژه احیای ارضی را با مقاصدی نظامی، حتی تا حریم ارضی کشورهای درگیر مناقشه چون ویتنام و تایوان گسترش دهد. این در حالی است که نقش مقامات آمریکایی در دامنزدن به هیاهوی رسانهای اینروزها و همچنین القای ترس به مدعیان این منطقه آبی، که در سخنان روز گذشته وزیر دفاع مالزی و هشدار او نسبتبه وقوع جنگی خونین در منطقه هویدا بود، برای بسیاری از مقامات چینی شبههبرانگیز بوده است. دریادار «گوان یوفی»، دبیر دفتر امور خارجه وزارت دفاع ملی چین، یکی از مقاماتی است که در گفتوگو با خبرگزاری شینهوا، قدرت نظامی و اقتصادی روبهافزایش کشورش را دلیلی بر حساسیتهای بینالمللی درباره مناقشهای دانست که پیشینهای درازمدتتر از تأسیس جمهوری خلق چین دارد. او ضمن رد مدعیات کارتر، حق آزادی عبورومرور و گشتزنی در حریم دریای جنوبی چین را تنها مختص مقاصد اقتصادی دانست و اعلام کرد پکن حضور هواپیماها و کشتیهای نظامی را برنمیتابد. «لیو ژنمین»، معاون وزیر خارجه چین، نیز کشورش را یکی از مدافعان سرسخت صلح و ثبات در دریای جنوبی خواند و مدعی شد برخی از بازیگران خارجی که هیچگونه حقی در منطقه ندارند، بدون درنظرگرفتن شواهد تاریخی و اصول حقوق بینالملل، درصددند با بزرگنمایی مناقشات جاری و تحریک مدعیان حقیقی منطقه، مسئولیتهای منطقهای پکن را مختل کنند. «چوی تیانکا»، سفیر چین، در ایالات متحده نیز واکنش اغراقآمیز واشنگتن به تحرکات پکن در دریای جنوبی را موجب افزایش تنشهای منطقهای دانست و از نگرانیهای پکن درباره تبعات این اقدامات سخن گفت. او با اشاره به نقش اتهامات کذب و جانبدارانه آمریکا در بیثباتسازی اوضاع منطقهای، عملیات عمرانی کشورش در دریای جنوبی را کاملا غیرنظامی و محدود به جزایری دانست که تحت حاکمیت دولت مرکزی چین قرار دارند. با تمام این اوصاف، باید دید کدامیک از طرفین مناقشه، که اینروزها مدعیانی خارج از گود یافته است، به تعهدات صلحآمیز خود پایبند خواهد بود و این دریای هزارجزیره را به میدان جنگی تمامعیار بدل نمیکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.