|

نوکیسگی فقط یک برچسب نیست

کریم ارغنده‌پور

در 10 سال گذشته پدیده نوکیسگی شتاب زیادی گرفت. حالا برخی از جلوه‌های آن در نزدیکی همه ما هست. نوکیسگی علاوه‌بر همه فسادی که در جامعه و دولت ایجاد می‌کند، فرهنگ خاص خود را هم به‌همراه می‌آورد. نوکیسه یعنی کسی که بدون آنکه حقش باشد، تنها به‌واسطه رانت یا روابط خاص به‌یکباره به آلاف و الوفی برسد. این فرد اگرچه عملا ثروت قابل‌توجهی در اختیار دارد ولی روشش در هزینه‌کردن آن، پس افتاده و برای کسی که آن را از مقابل نگاه می‌کند، گاهی مضحک می‌نماید. مهم‌ترین آسیب نوکیسگی فقط فسادی که منجر به تجمیع این‌همه ثروت در حساب شخصی گروه کوچکی از افراد شده، نیست بلکه مهم‌تر از آن تشکیل یک طبقه بی‌هویت است که پس از به‌دست‌آوردن ثروت، تلاش می‌کند تا آن را در برابر خطراتِ آینده حفظ و وجودش را تضمین کند. این کار ممکن نیست مگر آنکه این ثروت بادآورده به‌نوعی به یک خاستگاه سیاسی مستقر گره زده شود. آشکار است که افت‌وخیزهای سیاسی اقتضا دارد برای نگاه‌داشتن آن، گاهی جانب این و گاهی جانب گروه سیاسی مقابل گرفته شود و تحقق این هدف جز با بی‌هویتی ممکن نیست. از این نظر کسی که هویت ثابت و آشکار -اگرچه مخالف سلیقه ما- دارد، بر کسی که هویتش را موقعیت ثروت‌اندوزی‌اش رقم می‌زند و هرازگاهی از یک‌سو به سوی دیگر می‌غلتد، برتری دارد. هرچه در واقعیت بر تعداد این نوع بی‌هویت‌ها افزوده شود، باید درباره موقعیت سیاسی و اقتصادی کشور بیشتر اظهار نگرانی کرد. اینها برخلاف ظاهر فریبنده، در حقیقت به هیچ بخشی از قدرت ارادتی ندارند. هرجا آب باشد، شناگران ماهری هستند. هر موقعیتی اقتضا کند، می‌توانند در اندک زمانی چنان پشتک‌وارو بزنند که همه را شگفت‌زده کنند. اینها برای حوزه قدرت هم فریبنده‌اند. همیشه دور قدرت پرسه می‌زنند ولی درواقع دلشان جای دیگری است. نوکیسگی بد دردی است. جامعه و قدرت، آشکار و نهان، بیرون و درون، سیاست و اقتصاد، فرهنگ و اجتماع، همه را آلوده می‌کنند تا خودِ بی‌صلاحیتشان را سرپا نگه‌دارند. این آلودگی، امروز و فردای جامعه را به بیماری مزمنی می‌کشاند. هم دولت باید نسبت به خطر آن آگاه باشد و هم جامعه. باید هوشمندانه و مصمم از ادامه رشد و نمو آن جلوگیری کرد و بهترین راهش هم حاکمیت قانون دموکراتیک است. قانون برای فرد نوکیسه حکم جن و بسم‌الله را دارد. هرچه قانون حاکم‌تر باشد، نوکیسگی کمتر خواهد بود. حاکمیت قانون نه‌تنها کلید پیشرفت کشور است بلکه بازدارنده نابرابری و بی‌عدالتی و تبعیض هم هست. نوکیسگی فقط یک برچسب منفی نیست، واقعیتی است که باید درمان شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.