موفقیت چشمگیر چپها در انتخابات محلی اسپانیا
در کمین جالوت
شرق: دیگر میتوان با اطمینان اسپانیا را آزمایشگاه آتی موج سیاستهای مردمی در قاره سبز دانست؛ موجی که اگرچه از یونان خیز برداشته و سپس غربیترین کشور جنوب اروپا را درنوردید، اما بازگشت بومرنگوار آن به کشورهای میانی نهتنها موجد تحولاتی بنیادین در کمربند جنوبی قاره خواهد بود، بلکه احتمالا همسایگان شمالی را نیز ناچار از درانداختن طرحی نو خواهد کرد. این چشمانداز حالا هرچند رؤیابینانه، اما دستکم مدعایی است که فعالان خیابانی دیروز و سیاستمداران منتخب امروز اسپانیا، سرخوش از پیروزی تاریخی خود در انتخابات محلی این کشور، به امیدواران اسپانیایی و با کمی اغماض، به تمامی شهروندان اروپایی وعده دادهاند. نتایج انتخابات محلی اسپانیا در حالی حکایت از موفقیت چشمگیر احزاب نوظهور «پودموس» و «سیودادانوس» دارد که «آدا کولائو»، نامزد پیروز حزب چپ رادیکال «بارسلونای مشترک»، ائتلافی از احزاب چپگرایی چون پودموس، از وقوع یک انقلاب دموکراتیک در اسپانیا سخن میگوید. کولائوی 41ساله که در اوایل همین دهه میلادی، دوشادوش همرزمان خود در جنبش خشم، خیابانهای اسپانیا را در اعتراض به سیاستهای ریاضتی تسخیر کرده بودند، موفقیت در کسب بیش از 25درصد آرای شهر بارسلونا و تصرف کرسی شهرداری، این کانون منازعات را پیروزی دوباره داوود بر جالوتهایی دانسته که همواره درصددند مردم و شهروندان معمولی این کشور را از دستیابی به قدرت و اختیار سیاسی، اقتصادی، قضایی و رسانهای محروم کنند. اما این پیروزی تنها به بارسلونا محدود نمیشود. مادرید، پایتخت اسپانیا نیز که به طور سنتی همواره جولانگاه نمایندگان حزب حاکم مردم بوده است، اینبار بیش از یکسوم مجموع 57 کرسی شورای شهر را در کنترل نمایندگان ائتلافی ضدپادشاهی خواهد دید که از پشتیبانی چپگرایان پودموس برخوردارند. این در حالی است که حزب محافظهکار مردم باوجود پیروزی در انتخابات شورایی مادرید، آنهم تنها با اختلاف یک کرسی، برای اولینبار در 24سال اخیر ناتوان از تشکیل اکثریت حاکم خواهد بود. آنان برای ادامه حکمرانی خود بر پایتخت نیازمند همکاری سوسیالدموکراتهایی خواهند بود که با کسب تنها 9کرسی، بزرگترین ناکام انتخابات مادرید بودهاند. با این اوصاف، انتخابات محلی روز یکشنبه در اسپانیا نه تنها هشداری به «ماریانو راخوی»، نخستوزیر کنونی اسپانیا بود که بناست در انتخابات پارلمانی ماه نوامبر آینده، شانس خود را برای باقیماندن در قدرت به بوته آزمایش بگذارد، بلکه در حقیقت شاهدی بر سقوط روزافزون دو حزب اصلی سنتی این کشور بود. اگر درماندگی جامعه اسپانیا از سیاستهای ریاضتی جاری، نرخ 25درصدی بیکاری و همچنین سلسلهای از رسواییهای مالی و اخلاقی موجب شد حزب حاکم مردم با وجود پیروزی در مجموع انتخابات، با افت 10درصدی آرا مواجه شده و اکثریت پیشین خود در 17 ناحیه کشور را از دست دهد، حزب کارگران سوسیالیست نیز جایگاه ضددولتی خود را به پودموسی باخته است که با اتخاذ مواضعی روزآمد در قبال معضلات نوظهور جامعه اروپایی، ازجمله تأمین اجتماعی، آموزش، بهداشت و مهاجرت، دل شهروندان تحولخواه این کشور را به دست آورده است. بیجهت نیست که پابلو ایگلسیاس، رهبر حزب پودموس، انتخابات اخیر را آغازی بر پایان نظام سیاسی دوحزبی اسپانیا دانسته و از آمادگی خود برای فتح پارلمان این کشور خبر داده است. او که شامگاه یکشنبه در جمع هواداران خود سخن میگفت، شهرهای بزرگ را موتور تغییرات بنیادین سیاسی خواند و خاطرنشان کرد اکنون که این موتور به راه افتاده، دیگر بهراحتی قابل بازایستادن نیست. با وجود این، بهتر است اکنون که به گفته رهبر حزب پودموس، احزاب سنتی اسپانیا یکی از بدترین نتایج تاریخ خود پس از سقوط رژیم استبدادی فرانکو در 40 سال گذشته را به دست آوردهاند، چندان به یکهتازی احزابی چپگرا و مردمی چون پودموس دل نبندیم؛ چراکه شاید صحنه از دوگانه سنتی محافظهکار- سوسیالیست خالی شده باشد، اما خلأ بهوجودآمده مجالی برای راستهای میانه نوظهوری چون حزب سیودادانوس (شهروندان) فراهم خواهد کرد تا با اتکا به ستیزهای ضددولتی و گرایش لیبرال خود، دستکم بخشی از سرمایه اجتماعی پودموس را به نام خود مصادره کند. سیودادانوس اگرچه در اولین حضور خود در انتخابات محلی، تقریبا در همه حوزههای رأیگیری چهارم شد، اما به تحقیق، جدیترین بازیگر عرصه سیاسی اسپانیا در چند هفته آتی خواهد بود. این حزب که با ظهور پودموس، شاهد جدایی بخش وسیعی از بدنه حامیان کاتالونیایی خود بود، نهتنها قادر خواهد بود با ناکامگذاشتن ائتلافهای محلی، بنبستی سیاسی در سطح ایالتی به وجود آورد، بلکه میتواند با اتکا به رهبر جوان و کاریزماتیک خود، آلبرت ریورا دیاز و راهبرد «تغییر معقول» که پاسخگوی حداقل بخشی از نگرانیهای اتحادیه اروپا و پادشاهی اسپانیاست، چپگرایان پودموس را از تشکیل دولت بازدارد. «جیروتا ویدا» نماینده حزب سیودادانوس در پارلمان اروپا بر این باور است که مردم کشورش با آغوش باز به استقبال بدیلی خواهند رفت که با کمی چاشنی احتیاط، در اصل سیاستهای ضدریاضتی با پودموس همنظر باشد؛ بدیلی محافظهکارتر که به گمان این نماینده، قطعا در سیاستهای حزب متبوعش مبنی بر اصلاح و نه نابودی نظام پادشاهی متجلی شده است. در این میان، جای تعجب نیست اگر رهبران پودموس از این پس آتش تغییر را بهجای مظنونان سنتی، بر حزبی بگشایند که زیر ظاهر نونوار خود، همان حکایت پیشین فقر، بیکاری و بیعدالتی را نوید میدهند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.