نگاه سیاسی؛ سم مهلک شورایاری
احمد مسجدجامعی . عضو شورای شهر تهران
موضوع شورایاریها در آخرین جلسه علنی شورای شهر تهران با تلخیهایی همراه بود. درحالیکه این بحث، ماهیتا آنگونه است که نیاز به گفتوگوهای کارشناسی، قانونمدار و صبر و مدارا دارد، ازاینرو استفاده از تعابیر غیرمعمول و ادبیات هیجانی و رفتارهای غیرشورایی میتواند به شورا و نهاد شورایاری و منتخبان مردم آسیب بزند. تجربه همه این سالها نشان داده است که عدم تمرکز بر شأن و حوزه عمل اجتماعی و احیانا غلبه نگاههای گروهی و سیاسی، آسیبهای فراوانی به شورا و شورایاریها خواهد رساند. توجه به تجربههای پیشین در ادوار گذشته در این زمینه میتواند چراغ راه امروز باشد. بهخصوص که از همان جلسه تلخ شورا، مواردی در رسانهها نقل شده است که نیاز به توضیح دارد. پایانبخش سومین دوره انتخابات شورایاریها، دو، سه حرکت کمهزینه و تأثیرگذار بود. پس از آنکه آرا شمرده و فهرست منتخبان نخستین در محلهها اعلام شد، زمانی برای اعتراض در نظر گرفتیم. برایناساس کسانی که به نحوه رأیگیری یا شمارش آرا ایرادی داشتند، میتوانستند در مهلت مقرر طبق آییننامه، شکایتشان را بیان کنند تا هیأتهای نظارت به آن رسیدگی کنند. پس از پایان این روند، بلافاصله اسامی منتخبان به امضای اکثریت اعضای ستاد رسید و پس از آن در ویژهنامه روزنامه همشهری به تفکیک مناطق اعلام شد تا همگان روشن و شفاف در جریان آن قرار گیرند و ضمنا مانعی برای ارتباطات خارج از چارچوب اداری و غیررسمی و احیانا تشکیلاتی و سازمانی فراهم آید. همچنین هزینههای مادی و معنوی و زمانبر ارتباطات رسمی را به حداقل برساند. روند و روال انتخاب و معرفی اعضای شورا به نحوی بود که حتی اعضای ستاد بسیاری از آنها را نمیشناختند، که محلیبودن (و نه ملیبودن) انتخابات در این مورد تأثیر داشت. پس از این اعلام، برای آشنایی بهتر و بیشتر شورایاریها با یکدیگر و تا حدودی با وظایف خود، جلسهای در تالار اجتماعات وزارت کشور، که بزرگترین محل موجود در تهران برای چنین مراسمی است، برگزار شد و از همه منتخبان دعوت به عمل آمد تا در مراسمی که با حضور اعضای شورا و مقامات شهرداری بود شرکت کنند و بر آیین حمایت از حقوق شهر و شهروندان پیمان ببندند، این مراسم باشکوه که در نوع خود ابتکاری جدید بهشمار میرفت، در روز ولادت باسعادت امامرضا(ع) انجام شد. شکلگیری شورایاریها، با قوام و دوام آنها همزمان نبود و مدتی طول کشید تا بتوانیم این عرصه را وارد فضای عمومی و رسانهای کشور کنیم. یکی از مهمترین این راهکارها، ارائه گزارش شورایاران در صحن علنی شورا بود که هرچند هیچگاه در دستور جلسات و صورتجلسات نمیآمد، اما بههرشکلی که بود، این گزارشها ارائه میشد، هرچند این کار در آغاز اعتراضاتی را از دوسو برمیانگیخت؛ از سوی اعضا به دلیل کارشناسانهنبودن برخی گزارشها و از سوی شورایاران به دلیل بیتوجهی یا ترک جلسات هنگام گزارش توسط برخی از اعضا. جلسات شورا با این گزارشهای 10 دقیقه آخر به پایان میرسید.
با این کار خواستههای شورایاریها جدیتر تلقی شد و آنها انگیزههای بیشتری برای پیشبرد امور محلهها پیدا کردند. درعینحال، ارائه این گزارشها در جلسات علنی، واژه شورایاریها را وارد ادبیات رسانهای کرد و علاوه بر آن، اعضای شورا را از نزدیک با آنها و فعالیتهایشان آشنا کرد. اما این روال، کمکم بهبود یافت بهنحویکه در شورای چهارم، گزارشدهی شورایاران در دستور جلسه قرار گرفت و در ابتدای جلسه زمانی به آنها اختصاص یافت که با همراهی اعضا مواجه شد. برای بهرهگیری بیشتر و کارآمدی بهتر شوراها و شوراییها باید به نکات زیر اندیشید: 1- تلاش برای حفظ هویت مستقل شورایاریها به عنوان نهادی انتخابی، باید محور اصلی تشکیل مدیریت محله و هرگونه فعالیت مرتبط با آن باشد. 2- شورایاریها، مانند خود شورای شهر، در حوزه اجرائی وارد نمیشوند. وظایف آنها همچنان که در قوانین و قواعد مصوب آمده است، عمدتا ذیل شناسایی نقاط ضعف و قوت، برنامهریزی و نظارت بر امور شهری تعریف میشود. 3- اعضای شورایاریها ارتباط معناداری با گروههای مرجع محله برای بسط مشارکت شهروندان در امور داشته باشند. 4- ارتباط بین شورایاریها و سمنهای محلات در چارچوب جلب مشارکت و پاسخگویی بهتر به خواستهای شهروندان تقویت شود. 5- اسامی برگزیدگان شورایاریها پس از امضای مسئولان شورا به صورت رسمی و عمومی منتشر شود تا پایانبخش سردرگمیها و گفتهها و شنیدههای حاشیهساز باشد. بهخصوص که در موضوع و موضع فراگیری مانند شورایاریها، برخی به شکلی غیرمسئولانه با دردستداشتن این اطلاعات ضمن بازارگرمی، به مطرحکردن خودشان میپردازند؛ موضوعی که آسیبهای آن در وهله نخست به شورا و شورایاری بازمیگردد و منجر به گفتوگوهای تلخ بین اعضا میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.